Самарқанд (роман)
Самарқанд (франсузча: Самарcанде), асли ливанлик франсуз ёзувчиси Амин Маалуф томонидан ёзилган тарихий фантастик роман. Асар воқеалари 11-асрда яшаган форс шоири Умар Хайём ва унинг „Рубоийлар“ шеърий тўплами ҳақида ҳикоя қилади. Роман Маисон де ла Прессе мукофотига сазовор бўлган[1].
| Муаллиф(лар) | Амин-Маалуф |
|---|---|
| Таржимон(лар) | Абдумурод Кўчибоев (ўзбекча) |
| Мамлакат |
Франсия Ливан |
| Тил | франсузча |
| Жанр(лар)и | роман |
| Нашр этилган санаси | 1988-йил 1-март |
| Саҳифалар сони | 276 |
| ИСБН | 2-7242-4133-9 |
Сюжети
Асарнинг биринчи қисми 11-асрда Форс (ҳозирги Эрон) ва Марказий Осиё ҳудудида бўлиб, олим, файласуф ва шоир Умар Хайём атрофида содир бўлади. Унда Салжуқийлар империяси ҳукм сураётган тарихий бир даврда Хайёмнинг рубоийлари яратилиши, шоирнинг салтанат вазири Низомулмулк ҳамда ҳашшошийлар фирқаси асосчиси Ҳасан ибн Саббоҳ каби тарихий шахслар билан мулоқотлари ва бухоролик шоира Жаҳон билан ишқий муносабати ҳақида ҳикоя қилинади.
Асарнинг иккинчи қисмида Бенжамен Умар Лессаж исмли хаёлий америкаликнинг Эрондаги ва у билан боғлиқ саргузаштлари ҳикоя қилинади. Асар қаҳрамони 1905—1907-йиллардаги Форс Конституциявий инқилоби давомида Форс тарихига гувоҳ бўлган Умар Хайём рубоийларининг (хаёлий) асл нусхасини қўлга киритади ва уни Титаник кемаси билан бирга чўкиб кетишига сабабчи бўлади.
Асар ҳақида фикрлар
Покистонлик журналист Аҳмад Рашид Британиянинг Тҳе Индепендент газетасида китоб ҳақида қуйидагича ёзади[2]:
Маалуф ғайриоддий асар ёзган бўлиб, китобда авваллари ҳеч қачон бадиий адабиётда пайдо бўлмаган ва бундан кейин ҳам пайдо бўлиши даргумон одамларнинг ҳаёти ва даври тасвирланган. Китоб оддий тарихий романдан кўра кўпроқ иш ҳисобланади. Асар шарқона гиламнинг мураккаб каштаси каби юз йиллар давомида олдинга ва орқага тўқиб, сўфийлик ўтмишининг шеърияти, фалсафаси ва иштиёқини модернизм билан боғлайди.
Ўзбекча таржимаси
Самарқанд романи франсуз тили мутахассиси ва таржимон Абдумурод Кўчибоев томонидан ўзбек тилига таржима қилинган. Романнинг 1-қисми ўзбек тилида „Жаҳон адабиёти“ журналининг 2003-йил 6-7-сонларида, иккинчи қисми эса айни журналнинг 2005-йил 7-8-сонларида чоп этилган. Самарқанд романи учун муаллиф Амин Маалуф 2018-йил октабр ойида Ўзбекистоннинг Париждаги элчихонасида Самарқанд шаҳрининг фахрий фуқароси деб топилади[3].
Яна қаранг
- 20-аср франсуз адабиёти
- Маликшоҳ
- Алп Арслон
Манбалар
- ↑ „Прих Маисон де ла Прессе: Ҳисториқуэ депуис 1970“ (Френч). сндп.фр. Сйндиcат Натионал дес Дéпоситаирес де Прессе. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 7-апрел.
- ↑ Рашид. „Поэтрй ловерс триcкед бй а дроwнед манусcрипт: Самарканд“. Тҳе Индепендент (1992-йил 22-сентябр). Қаралди: 2023-йил 7-апрел.
- ↑ Омонто'раева, Гулчеҳра. „Амин Маалуф: “Самарқанд сайқали рўйи замин аст!”“. Халқ со'зи онлине (10-октабр 2018-йил). 2023-йил 8-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 8-апрел 2023-йил.