Ziyosfera

Samarqand tramvaylari: Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Samarqand tramvaylari
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Samarqand tramvaylari]]
{{Tramvay tizim
| nomi    = Samarqand tramvaylari
| tasvir  = Vario LF in Samarkand 2018.jpg
| tavsifi = Tramvay Vario LF.S
| davlat  = {{bayroq|Oʻzbekiston}}
| shahar = [[Samarqand]]
| tizim turi =
| ochilgan yili = [[2017-yil]], [[1-mart]]
| yopilgan yili =
| yoʻnalish soni = 2 ta
| yoʻnalishlar uzunligi =
| kontakt tarmogʻining uzunligi =
| tramvay parki soni = 1 ta
| vagonlarning umumiy soni = 20 ta
| tramvay modellari = [[Tatra T6B5|Tatra T6B5SU]], [[Vario LF|Vario LF.S]]
| temiryoʻl eni qalinligi = 1524 mm
| ishlash turi = elektr orqali
| boshqaruvchi shirkat =
| vebsayt =
| commons turkumi = Trams in Samarqand
}}
'''Samarqand tramvaylari''' [[1947]]–[[1973-yil]]larda [[Samarqand]]da faoliyat yuritgan va [[2017-yil]]da qayta tiklangan jamoat transporti.
 
== Tarixi ==
 
=== 1-loyiha ===
[[1907-yil]]<nowiki/>da hukumat maʼmuriyati [[Samarqand]]<nowiki/>da tramvay harakatini ochishga qaror qildi. Ularning fikriga koʻra, [[tramvay]] nafaqat yoʻlovchi transporti, balki temir yoʻl stansiyasidan omborlarga yuk tashishni ham amalga oshirishi kerak edi. Buning uchun maxsus ochiq vagonlar buyurtma qilingan. Dastlab [[Samarqand vokzali]]<nowiki/>dan shahar markaziga temir yoʻl qurishga qaror qilindi. Biroq yuzaga kelgan moliyaviy muammolar, keyin esa boshqa holatlar shahar hokimligiga dolzarb transport muammosini hal qilishga toʻsqinlik qildi<ref name="samarkand">''Ruben Nazaryan.'' Kak Samarkand tramvaem obzavelsya.</ref>.
 
=== Bugʻli tramvay ===
[[SSSR]] tuzilganidan keyin [[1924-yil]]<nowiki/>da [[Samarqand]] [[Oʻzbekiston SSR]] poytaxti boʻldi. Shu munosabat bilan mahalliy hokimliklar temir yoʻl vokzalidan shahar markaziga qisqa vaqt ichida tor oʻlchamli temir yoʻl qurishga qaror qildi. Ish jadal sur’atlar bilan davom etdi va oʻsha yilning kuzida yakunlandi. Liniyaning ochilishi [[Oktyabr inqilobi]]<nowiki/>ning navbatdagi yilligiga toʻgʻri keldi. [[1924-yil]] [[7-noyabr]]<nowiki/>da inqilobiy marshlar sadolari ostida birinchi poyezd tantanali ravishda yoʻlga chiqdi. Ochiq va yopiq yoʻlovchi vagonlari boʻlgan parovozdan iborat poyezd vokzaldan [[Siyob bozori]]<nowiki/>gacha harakat qilgan.
 
Mahalliy aholi tomonidan kuku deb atalgan bu bugʻ mashinasi uzoq vaqt ishlamadi. [[1930-yil]]<nowiki/>da [[Oʻzbekiston SSR]] poytaxti [[Samarqand]]<nowiki/>dan [[Toshkent]]<nowiki/>ga koʻchirildi va tez orada tor pogʻonali temir yoʻlda harakat toʻxtatildi.
 
=== Elektr tramvay ===
[[1942-yil]]<nowiki/>da sobiq tor temir yoʻl yoʻnalishi boʻylab yoʻlovchi va yuklarni vokzaldan [[Siyob bozori]]<nowiki/>gacha olib borishga xizmat qilgan keng oʻlchovli temir yoʻl liniyasi qurildi. [[1947-yil]]<nowiki/>ga kelib Siyob bozori hududida tramvay deposi qurildi, liniya elektrlashtirildi, sidinglar yasaldi va Toshkentdan eski tramvay harakat tarkibi sotib olindi<ref name="history">{{cite web|url=http://uz-electro.narod.ru/history-tash.html|title=''Мерзлов Д. C.'' Ташкентскому трамваю 100 лет.|access-date=2014-01-13|archive-date=2011-03-01|archive-url=https://web.archive.org/web/20110301102323/http://uz-electro.narod.ru/history-tash.html|deadlink=no}}</ref>.
 
[[1947|1947-yil]] [[1-may]]<nowiki/>da elektr tramvayining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Dastlab liniyada [[tramvay]] va [[poyezd]]<nowiki/>lar birga harakat qilgan<ref>{{Cite web|url=http://forum.tr.ru/read.php?1,409248|title=Транспорт в России|access-date=2014-01-13|archive-date=2014-01-13|archive-url=https://web.archive.org/web/20140113211132/http://forum.tr.ru/read.php?1,409248|deadlink=no}}</ref>.
 
[[1973-yil]] [[28-avgust]] [[Samarqand]] tramvayining soʻnggi ish kuni edi. Xizmat toʻxtatilgandan soʻng, tramvay liniyasi va depo demontaj qilindi va harakat tarkibi bekor qilindi.
 
=== 2016–2017-yillarda tramvay qurilishi ===
[[2016-yil]] [[5-oktyabr]] kuni Oʻzbekistonning oʻsha paytdagi Prezidenti vazifasini bajaruvchi [[Shavkat Mirziyoyev]] Samarqandga tashrifi chogʻida shahar tramvay tarmogʻini qayta tiklash taklifini bildirgan edi. Prezident sayloviga bir oy qolganda ish boshlandi. Qurilish jarayonida baʼzi binolar buzildi<ref>{{Cite web|url=https://centre1.com/uzbekistan/tramvajnuyu-liniyu-v-samarkande-stroit-ves-uzbekistan/|title=Трамвайную линию в Самарканде строит весь Узбекистан {{!}} Центр-1 / Centre1.com — Новости<!-- Заголовок добавлен ботом -->|access-date=2016-12-14|archive-date=2016-12-20|archive-url=https://web.archive.org/web/20161220124510/https://centre1.com/uzbekistan/tramvajnuyu-liniyu-v-samarkande-stroit-ves-uzbekistan/|deadlink=no}}</ref>.
 
[[2017-yil]] [[23-mart]]<nowiki/>dan shahar koʻchalarida tramvaylar qatnovi boshlandi. Shunday qilib, tramvay Samarqandda avvalgi yopilganidan 43 yil 6 oy 25 kun oʻtib paydo boʻldi. [[2017-yil]] [[15-aprel]] kuni esa birinchi tramvay qatnovlaridan biriga chiqqan Oʻzbekistonning yangi Prezidenti Mirziyoyev ishtirokida rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi<ref>{{Cite web|url=http://transphoto.ru/city/387/|title=Самарканд — TransPhoto<!-- Заголовок добавлен ботом -->|access-date=2014-01-13|archive-date=2014-01-14|archive-url=https://web.archive.org/web/20140114120353/http://transphoto.ru/city/387/|deadlink=no}}</ref><ref>{{Cite web|url=http://transphoto.ru/photo/1009503/|title=Фото: Самарканд, Vario LF.S № 3209 — TransPhoto<!-- Заголовок добавлен ботом -->|access-date=2017-04-16|archive-date=2017-04-17|archive-url=https://web.archive.org/web/20170417070218/http://transphoto.ru/photo/1009503/|deadlink=no}}</ref>.
 
[[2017-yil]] [[23-may]] kuni [[Samarqand]] tramvayining temir yoʻl vokzalidan Siyob bozorigacha boʻlgan ikkinchi tramvay liniyasida qurilish ishlari boshlandi. [[2017-yil]] [[3-avgust]]<nowiki/>da esa 2-liniya yoʻnalishi (Vokzal – Siyob bozori) qurilishi yakunlandi. [[2018-yil]] [[mart]] oyida liniya ishga tushdi<ref>https://m.kun.uz/news/2020/09/03/samarqandda-tramvay-liniyalariga-masul-davlat-korxonasi-mansabdorlari-13-milliard-somga-yaqin-pulni-yeb-yuborgan</ref><ref name="TR.ru 2018">{{cite web|author=Елена Анохина|url=https://tr.ru/news/2749-vtoraya-tramvaynaya-liniya-otkrylas-v-samarkande|title=Вторая трамвайная линия открылась в Самарканде|lang=ru|website=TR.ru: Транспорт в России|publisher=|date=2018-03-21|access-date=2023-01-07}}</ref>.
 
==Yo'lda turgan bekatlar ro'yxati==
=== Yoʻnalish soni 1 ===
[[File:Tram line 1, Samarkand.svg|thumb]]
{| class="wikitable" border="1" style="font-size:90%;" cellspacing=0 cellpadding=2
|-
! style="border-bottom:solid 3px #AA9872;" |bekati
! style="border-bottom:solid 3px #AA9872;" |Bekatlarga oʻtish
|-
|[[Samarqand vokzali|Temir yo'l vokzali]]
|[[#Yoʻnalish soni 2|Yoʻnalish soni 2]], [[File:Uzbek Railways.svg|15px]] [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]]
|-
|[[Beruniy bekati|Beruniy]]
| &nbsp;
|-
|[[Yoshlik bogʻi bekati|Yoshlik bogʻi]]
|&nbsp;
|-
|[[Qozizoda Rumiy bekati|Qozizoda Rumiy]]
|&nbsp;
|-
|[[Choy fabrikasi bekati|Choy fabrikasi]]
|&nbsp;
|-
|[[Bog'isaroy bekati|Bog'isaroy]]
|&nbsp;
|-
|[[Mikrorayon bekati|Mikrorayon]]
|&nbsp;
|-
|[[Sudiyona maskani bekati|Sudiyona maskani]]
|&nbsp;
|-
|[[Marhabo bekati|Marhabo]]
| &nbsp;
|-
|[[Agrobravo bekati|Agrobravo]]
|&nbsp;
|-
|[[Molochnyy domik bekati|Molochnyy domik]]
|&nbsp;
|-
|[[Sulton fermasi dorixona bekati|Sulton fermasi dorixona]]
|&nbsp;
|-
|[[Avtomaktab bekati|Avtomaktab]]
| &nbsp;
|-
|[[Sattepo sport mazhmuasi bekati|Sattepo sport mazhmuasi]]
|&nbsp;
|-
|[[Hukukshunoslik kollejlari bekati|Hukukshunoslik kollejlari]]
|&nbsp;
|-
|[[Sartepa massivi bekati|Sartepa massivi]]
|&nbsp;
|}
{{-}}
=== Yoʻnalish soni 2 ===
[[File:Tram line 2, Samarkand.svg|thumb]]
{| class="wikitable" border="1" style="font-size:90%;" cellspacing=0 cellpadding=2
|-
! colspan="2" style="border-bottom:solid 3px #AA9872;" |bekati
! style="border-bottom:solid 3px #AA9872;" |Bekatlarga oʻtish
|-
| colspan="2" |[[Samarqand vokzali|Temir yo'l vokzali]]
|[[#Yoʻnalish soni 1|Yoʻnalish soni 1]], [[File:ウズベキスタン鉄道のロゴ.jpg|15px]] [[Oʻzbekiston temir yoʻllari]]
|-
| colspan="2" |[[Saodat bekati/Rudaloy bekati|↓Saodat/Rudaloy↑]]
| &nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Farxod bekati/Shirin bekati|↓Farxod/Shirin↑]]
|&nbsp;
|-
|↓[[Tramvaysaroy bekati|Tramvaysaroy]]
| [[Nurli yo'l bekati|Nurli yoʻl]]↑
|&nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Maqsud shayzoda bekati/Baxti hayot bekati|↓Maqsud shayzoda/Baxti hayot↑]]
|&nbsp;
|-
|↓[[Chuqub yoʻl bekati|Chuqub yoʻl]]
|[[Buyuk turon bekati|Buyuk turon]]↑
|&nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Tibbiyot kolleji bekati/Navruz bekati|↓Tibbiyot kolleji/Navruz↑]]
|&nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Bank kolleji bekati/Dahbed bekati|↓Bank kolleji/Dahbed↑]]
|&nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Afrosiyob bekati/Maroqand|↓Afrosiyob/Maroqand↑]]
| &nbsp;
|-
| colspan="2" |[[Siyob bozori bekati|Siyob bozori]]
|&nbsp;
|}
{{-}}
 
== Galereya ==
{{Commonscat|Trams in Samarkand}}
<gallery widths="200" heights="200">
Fayl:Tramvay (Samarqand).jpg|alt=
Fayl:Tramvay (Samarqand) 3.jpg|alt=
Fayl:Tramvay (Samarqand) 2.jpg|alt=
</gallery>
 
== Yana qarang ==
* [[Toshkent tramvayi]]
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
{{Oʻzbekiston jamoat transporti}}
 
[[Turkum:Oʻzbekiston tramvaylari]]
[[Turkum:Samarqand transporti]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Samarqand tramvaylari
Tramvay tizimi
Davlat  Oʻzbekiston
Shahar Samarqand
Ochilgan yili 2017-yil, 1-mart
Yoʻnalish soni 2 ta
Tramvay parki soni 1 ta
Vagonlarning umumiy soni 20 ta
Tramvay modellari Tatra T6B5SU, Vario LF.S
Temiryoʻl eni qalinligi 1524 mm
Ishlash turi elektr orqali
Samarqand tramvaylari Vikiomborda

Samarqand tramvaylari 1947–1973-yillarda Samarqandda faoliyat yuritgan va 2017-yilda qayta tiklangan jamoat transporti.

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1-loyiha

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1907-yilda hukumat maʼmuriyati Samarqandda tramvay harakatini ochishga qaror qildi. Ularning fikriga koʻra, tramvay nafaqat yoʻlovchi transporti, balki temir yoʻl stansiyasidan omborlarga yuk tashishni ham amalga oshirishi kerak edi. Buning uchun maxsus ochiq vagonlar buyurtma qilingan. Dastlab Samarqand vokzalidan shahar markaziga temir yoʻl qurishga qaror qilindi. Biroq yuzaga kelgan moliyaviy muammolar, keyin esa boshqa holatlar shahar hokimligiga dolzarb transport muammosini hal qilishga toʻsqinlik qildi[1].

Bugʻli tramvay

[tahrir | manbasini tahrirlash]

SSSR tuzilganidan keyin 1924-yilda Samarqand Oʻzbekiston SSR poytaxti boʻldi. Shu munosabat bilan mahalliy hokimliklar temir yoʻl vokzalidan shahar markaziga qisqa vaqt ichida tor oʻlchamli temir yoʻl qurishga qaror qildi. Ish jadal sur’atlar bilan davom etdi va oʻsha yilning kuzida yakunlandi. Liniyaning ochilishi Oktyabr inqilobining navbatdagi yilligiga toʻgʻri keldi. 1924-yil 7-noyabrda inqilobiy marshlar sadolari ostida birinchi poyezd tantanali ravishda yoʻlga chiqdi. Ochiq va yopiq yoʻlovchi vagonlari boʻlgan parovozdan iborat poyezd vokzaldan Siyob bozorigacha harakat qilgan.

Mahalliy aholi tomonidan kuku deb atalgan bu bugʻ mashinasi uzoq vaqt ishlamadi. 1930-yilda Oʻzbekiston SSR poytaxti Samarqanddan Toshkentga koʻchirildi va tez orada tor pogʻonali temir yoʻlda harakat toʻxtatildi.

Elektr tramvay

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1942-yilda sobiq tor temir yoʻl yoʻnalishi boʻylab yoʻlovchi va yuklarni vokzaldan Siyob bozorigacha olib borishga xizmat qilgan keng oʻlchovli temir yoʻl liniyasi qurildi. 1947-yilga kelib Siyob bozori hududida tramvay deposi qurildi, liniya elektrlashtirildi, sidinglar yasaldi va Toshkentdan eski tramvay harakat tarkibi sotib olindi[2].

1947-yil 1-mayda elektr tramvayining tantanali ochilishi boʻlib oʻtdi. Dastlab liniyada tramvay va poyezdlar birga harakat qilgan[3].

1973-yil 28-avgust Samarqand tramvayining soʻnggi ish kuni edi. Xizmat toʻxtatilgandan soʻng, tramvay liniyasi va depo demontaj qilindi va harakat tarkibi bekor qilindi.

2016–2017-yillarda tramvay qurilishi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2016-yil 5-oktyabr kuni Oʻzbekistonning oʻsha paytdagi Prezidenti vazifasini bajaruvchi Shavkat Mirziyoyev Samarqandga tashrifi chogʻida shahar tramvay tarmogʻini qayta tiklash taklifini bildirgan edi. Prezident sayloviga bir oy qolganda ish boshlandi. Qurilish jarayonida baʼzi binolar buzildi[4].

2017-yil 23-martdan shahar koʻchalarida tramvaylar qatnovi boshlandi. Shunday qilib, tramvay Samarqandda avvalgi yopilganidan 43 yil 6 oy 25 kun oʻtib paydo boʻldi. 2017-yil 15-aprel kuni esa birinchi tramvay qatnovlaridan biriga chiqqan Oʻzbekistonning yangi Prezidenti Mirziyoyev ishtirokida rasmiy ochilish marosimi boʻlib oʻtdi[5][6].

2017-yil 23-may kuni Samarqand tramvayining temir yoʻl vokzalidan Siyob bozorigacha boʻlgan ikkinchi tramvay liniyasida qurilish ishlari boshlandi. 2017-yil 3-avgustda esa 2-liniya yoʻnalishi (Vokzal – Siyob bozori) qurilishi yakunlandi. 2018-yil mart oyida liniya ishga tushdi[7][8].

Yo'lda turgan bekatlar ro'yxati

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yoʻnalish soni 1

[tahrir | manbasini tahrirlash]
bekati Bekatlarga oʻtish
Temir yo'l vokzali Yoʻnalish soni 2, Oʻzbekiston temir yoʻllari
Beruniy  
Yoshlik bogʻi  
Qozizoda Rumiy  
Choy fabrikasi  
Bog'isaroy  
Mikrorayon  
Sudiyona maskani  
Marhabo  
Agrobravo  
Molochnyy domik  
Sulton fermasi dorixona  
Avtomaktab  
Sattepo sport mazhmuasi  
Hukukshunoslik kollejlari  
Sartepa massivi  


Yoʻnalish soni 2

[tahrir | manbasini tahrirlash]
bekati Bekatlarga oʻtish
Temir yo'l vokzali Yoʻnalish soni 1, Oʻzbekiston temir yoʻllari
↓Saodat/Rudaloy↑  
↓Farxod/Shirin↑  
↓Tramvaysaroy Nurli yoʻl↑  
↓Maqsud shayzoda/Baxti hayot↑  
↓Chuqub yoʻl Buyuk turon↑  
↓Tibbiyot kolleji/Navruz↑  
↓Bank kolleji/Dahbed↑  
↓Afrosiyob/Maroqand↑  
Siyob bozori  


Galereya

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Vikiomborda „Samarqand tramvaylari“ mavzusi boʻyicha mediafayllar bor.

Yana qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Ruben Nazaryan. Kak Samarkand tramvaem obzavelsya.
  2. ↑ „Мерзлов Д. C. Ташкентскому трамваю 100 лет.“. 2011-yil 1-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 13-yanvar.
  3. ↑ „Транспорт в России“. 2014-yil 13-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 13-yanvar.
  4. ↑ „Трамвайную линию в Самарканде строит весь Узбекистан | Центр-1 / Centre1.com — Новости“. 2016-yil 20-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2016-yil 14-dekabr.
  5. ↑ „Самарканд — TransPhoto“. 2014-yil 14-yanvarda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2014-yil 13-yanvar.
  6. ↑ „Фото: Самарканд, Vario LF.S № 3209 — TransPhoto“. 2017-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 16-aprel.
  7. ↑ https://m.kun.uz/news/2020/09/03/samarqandda-tramvay-liniyalariga-masul-davlat-korxonasi-mansabdorlari-13-milliard-somga-yaqin-pulni-yeb-yuborgan
  8. ↑ Елена Анохина. „Вторая трамвайная линия открылась в Самарканде“ (ru). TR.ru: Транспорт в России (2018-yil 21-mart). Qaraldi: 2023-yil 7-yanvar. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Samarqand_tramvayi?oldid=755006" dan olindi