Samigʻ Abdullayev
Самиғ Файзуллович Абдуллаев (1917-йил 25-октябр, Тошкент, Россия Империяси – 1998-йил 10-май) – рассом. Ўзбекистонда хизмат кўрсатган санъат арбоби (1975-йил). Иккинчи жаҳон уруши даврида Қизил Армия сафида бўлган ўзбек аскари. 1944-йил 16-майда Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони билан тақдирланган. Урушдан сўнг рассомлик касби билан шуғулланиб, ижоди учун Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист унвонига сазовор бўлган. Ўн йил давомида Ўзбекистон ССР Рассомлар уюшмасига раҳбарлик қилган[1].
| Самиғ Абдуллаев | |
|---|---|
| Файл:Самиғ Файзуллович Абдуллаев.жпг | |
| Таваллуди |
1917-йил 25-октябр Тошкент,
Россия империяси |
| Вафоти |
1998-йил 10-май |
| Фуқаролиги | совет |
| Мукофотлари | Совет Иттифоқи Қаҳрамони |
Ёшлиги
Абдуллаев 1917-йил 25-октябрда Тошкентда деҳқон оиласида туғилган. 1932-йилда мактабнинг еттинчи синфини тугатгач, Тошкент рассомлик билим юртига ўқишга кирган ва уни 1937-йилда тугатган. Кейин 1938-йил сентабрда Қизил Армия сафига кириб, муҳандислик қўшинларида хизмат қилган[2][3].
Урушдаги иштироки
Урушнинг дастлабки йилларида 8-алоҳида енгил транспорт бўлинмасида отряд командири. Кавказ ва Краснодар учун жангларда қатнашган. 1943-йил июн ойида у 97-алоҳида моторлаштирилган муҳандислик баталёнида отряд командири бўлган. 1943-йил 16-сентябрга ўтар кечаси у ўз қўмондонлиги остидаги сапёрларни тунда Краснодардаги Красний фермаси ҳудудидан миналарни олиб ташлаш учун хавфли миссияга олиб борган. У шахсан ўзи 36 та минани зарарсизлантириб, танкларнинг ҳудуд бўйлаб ҳаракатланишига йўл очган. Бироқ, фашистлар Совет танкларининг олдинга силжишига тўсқинлик қилиб, Кудако дарёси устидаги кўприкни портлатиб юборишган. Унинг отряди душманнинг шиддатли ўққа тутилишига қарамай, танкларнинг олдинга силжишига имкон бериб, уч соат ичида кўприкни тиклаган. 17-сентябр куни у яна бир кўприкни ёнаётган кабелга осилиб бомбани портлашдан олдин симларини кесиб, ярадор ҳолатда сақлаб қолган. Жангдаги жасорати учун 1944-йил 16-майда унга Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган[4][5][6].
Урушдан кейинги ҳаёти
У 1954-йилда Тошкент санъат институтига ўқишга кирган ва у ерни 1960-йилда тамомлаган. 1945—1955-йилларда Ўзбекистон Рассомлар уюшмаси бошқаруви раислигида ишлаган. 1956 —1988-йилларда Ўзбекистон давлат санъат музейи директори . Абдуллаевнинг ижоди ранг-баранг ва сермазмун, асарларида табиат, инсон гўзаллиги, айниқса замондошлари, уруш қаҳрамонлари, меҳнаткаш халқ ўз аксини топган. Портретлар („Автопортрет“, 1945; „Резида“, 1954; „Генерал-лейтенант Ф. Норхўжаев“, 1977; „Б. Бобоев“, 1985 ва б.), манзаралар („Колхоз манзараси“, 1953; „Чирчиқ водийсида“, 1977; „Баҳор“, „Денгиз бўйида“, 1979), натюрмортлар („Гуллар“, 1966; „Тошкент мевалари“, 1981; „Натюрморт“, 1985 ва бошқалар) яратган[1].
Унинг аксарият асарлари ҳозир Қорақалпоғистон давлат сан'ат музейида сақланиб келинмоқда[7]
Мукофотлари
- Совет Иттифоқи Қаҳрамони
- Ленин ордени
- Қизил Байроқ ордени (икки маротаба)
- Ватан уруши ордени
- „Ҳурмат Белгиси“ ордени
- Ўзбекистон ССРда хизмат кўрсатган артист
- „Меҳнатда ўрнак кўрсатганлик учун“ медали
- юбилей медаллар[6].
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 ЎзМЕ. Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ „Герои Советского Союза: краткий биографический словарь И, Абаев - Любичев“.
- ↑ „Абдуллаев Самиғ Файзуллович" [Абдуллаев Самиғ Файзуллович“.
- ↑ „аwард шеэт фор номинатион оф тҳе титле Ҳеро оф тҳе Совиэт Унион“.
- ↑ „Когда пушки гремели ...: 1941-1945 : Воспоминания, очерки, дневники, письма, репортажи, документы (ин Руссиан). Искусство. 1978.“.
- ↑ 6,0 6,1 „"Абдуллаев Самиг Файзуллович" [Абдуллаэв Самиг Файзуллович. wарҳероэс.ру (ин Руссиан).“].
- ↑ „Государственный музей искусств имени И. В. Савицкого“.
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |
- Sovet Ittifoqi Qahramonlari
- Ikkinchi jahon urushi qatnashchilari
- 1917-yilda tugʻilganlar
- 1998-yilda vafot etganlar
- 25-oktabrda tugʻilganlar
- Toshkentda tugʻilganlar
- 10-mayda vafot etganlar
- Toshkentda vafot etganlar
- Sovet Ittifoqi Qahramoni unvonini olgan oʻzbeklar
- Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- 1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
- Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
- Hurmat Belgisi ordeni sohiblari
- Oʻzbekistonlik rassomlar