Sanda
Санда (японча: 三田市, Санда-ши) Япониянинг Ҳйōго префектурасида жойлашган шаҳар. 2022-йил 1-ноябр ҳолатига кўра, шаҳарнинг аҳолиси тахминан 108,452 кишини ташкил қилади, 47018 хонадон бор, аҳоли зичлиги ҳар 1 км² га 520 киши тўғри келади[1]. Шаҳарнинг умумий майдони 210.32 квадрат километрни ташкил қилади.
Санда 三田市 | |
|---|---|
| Шаҳар | |
| Скйлине оф Санда | |
 Байроқ | |
| Мамлакат | Япония |
| Туман | Кансаи |
| Префектура | Ҳйōго |
| Ҳукумат | |
| • Мер | Ҳидеаки Такеучи |
| Майдон | 210.32 км2 (81.21 кв ми) |
| Аҳолиси (2021-йил, 1-ноябр) |
108,452 киши |
Географияси
Санда шаҳри Ҳйōго префектураси жануби-шарқида, Кобе шаҳридан 25 километр (16 миля) шимолда, ва Осака шаҳридан тахминан 35 километр (22 миля) шимоли-ғарбда жойлашган. Шаҳарнинг энг баланд нуқтаси 697 м, энг пасти эса 116 м. Шаҳарнинг шимолий ва шарқий қисмлари тоғли ҳудудлардан иборат.
Муко дарёси шимолда Сасаяма шаҳридан жануби-шарқда Осака кўрфазига Санда орқали оқиб ўтади. Дренаж ҳавзасининг ўлчами 496 км2. Дарё атрофида йил давомида тадбирлар ва фестиваллар ўтказилади.
Қўшни муниципалитетлари
Ҳйōго префектураси
Иқлим
Санда нам субтропик иқлимга эга (Кöппен иқлим таснифи Cфа), ёзи иссиқ, қиши салқин ва совуқ. Ёзда ёғингарчилик қишга қараганда сезиларли даражада кўп бўлса-да, Ҳоншунинг кўп қисмларига қараганда камроқ ва сезиларли қор ёғмайди. Санданинг ўртача йиллик ҳарорати 14.1 °C (57.4 °Ф) . Йиллик ўртача ёғин миқдори 1,281.8 мм (50.46 ин). Энг нам ой июл ойи ҳисобланади. Августда энг юқори ҳарорат 26.4 °C (79.5 °Ф)[2] атрофида ва энг паст ҳарорат январда, тахминан 2.5 °C (36.5 °Ф) . Сандада қайд этилган энг юқори ҳарорат 1994-йил 8-августда 38.4 °C (101.1 °Ф) ни, энг совуқ ҳарорат эса 2005 йил 23 декабрда −10.6 °C (12.9 °Ф) ни ташкил этган[3].
Демографияси
Япония аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, 2020-йилда Санда аҳолиси 109,238 кишини ташкил этган[4].
| Йил | Аҳоли | ±% |
|---|---|---|
| 1920 | 22 008 | — |
| 1925 | 22 238 | +1.0% |
| 1930 | 23 513 | +5.7% |
| 1935 | 23 212 | −1.3% |
| 1940 | 24 282 | +4.6% |
| 1945 | 33 145 | +36.5% |
| 1950 | 33 211 | +0.2% |
| 1955 | 33 667 | +1.4% |
| 1960 | 32 528 | −3.4% |
| 1965 | 32 265 | −0.8% |
| 1970 | 33 090 | +2.6% |
| 1975 | 35 261 | +6.6% |
| 1980 | 36 529 | +3.6% |
| 1985 | 40 716 | +11.5% |
| 1990 | 64 560 | +58.6% |
| 1995 | 96 279 | +49.1% |
| 2000 | 111 737 | +16.1% |
| 2005 | 113 572 | +1.6% |
| 2010 | 114 220 | +0.6% |
| 2015 | 112 691 | −1.3% |
| 2020 | 109 238 | −3.1% |
Тарихи
Санда ҳудуди қадимги Сетцу провинсиясининг бир қисми бўлиб, Япония палеолит давридан бери мавжуд. „Санда“ номи узоқ вақтдан бери қўлланилиб келинмоқда. Қадимги Коншин-жи ибодатхонасидаги Буддист Маитрея ҳайкали ичидан топилган ёзувларда шундай дейилган: „Бу ҳудудлар Мацуяма ерлари деб эътироф этилган бўлиб, улар Онден, Ҳиден ва Кеиден гуруч далаларини ўз ичига олади, шунинг учун ҳам номи Санда деб ўзгартирилди“. Япон тилида „сан“ уч, „та“ („н“дан кейин „да“ талаффуз қилинади) гуруч даласини билдиради. Санда ҳақида ёзилган энг қадимги ҳужжат 1477-йилга тегишли.
Санда қал’аси Муромачи даврида қурилган. Қал’а шаҳри кейинчалик Азучи-Момояма даврида ва Эдо даврида Токугаwа шогунати даврида ривожланган.
Меижи реставрациясидан сўнг, замонавий муниципалитетлар тизимини яратиш билан Санда шаҳри ташкил этилди. Шаҳар ва унинг атрофидаги ҳудудларни боғлайдиган темир йўл қурилишининг тугалланиши туфайли шаҳар гуллаб-яшнади. 1956-йилда Миwа, Ҳироно, Оно ва Такаҳира шаҳарлари Санда шаҳрига бирлашди. Ниҳоят, Санда 1957-йилда Аи ва Ҳонжō шаҳарларининг қўшилишидан пайдо бўлган Аино шаҳрини ўзига қўшиб олди. Санда 1958-йил 1-июлда шаҳарчадан шаҳар мақомига кўтарилди.
Ҳукумати
Санда тўғридан-тўғри сайланадиган мер ва 22 аъзодан иборат бир палатали шаҳар кенгашига эга бўлган мер-кенгаш бошқарув шаклига эга. Санда Ҳйōго префектураси ассамблеясига икки нафардан аъзо қўшади. Миллий сиёсат нуқтаи назаридан, шаҳар Япония Парламентининг қуйи палатасининг Ҳйōго 5-округида жойлашган.
Умумий касалхоналари
- Санда шаҳар касалхонаси/Кеякидаи
- Ҳёго Чуо касалхонаси/Оҳара
Иқтисодиёти
Санда савдо, енгил ишлаб чиқариш ва қишлоқ хўжалигининг аралаш иқтисодиётига эга. Шаҳар тобора Осака ва Кобе учун иш таъминловчи шаҳарга айланиб бормоқда.
Саноат тармоқлари
Мицубиши Элеcтриc (Мелcо) Сандада катта илмий-тадқиқот ва ишлаб чиқариш кампусига эга. Санда шаҳридаги кўплаб йирик саноат корхоналари Ҳокусецу Санда технопаркида жойлашган. Мавжуд тармоқларга асосан фармацевтика, кимё, озиқ-овқат ва тарқатиш киради.
Таълими
Санда 20 та бошланғич, тўққизта давлат ўрта мактабилари, шаҳар ҳукумати томонидан бошқариладиган тўртта ўрта мактаб, шунингдек, Ҳйōго префектураси таълим кенгаши томонидан бошқариладиган тўртта давлат ўрта мактабига эга. Бундан ташқари, префектурада ногиронлар учун иккита махсус таълим мактаби мавжуд. Минатогаwа коллежи ҳам шаҳарда жойлашган.
Маҳаллий диққатга сазовор жойлари
- Табиат ва инсон фаолияти музейи
Музейнинг мавзуси – „одамлар ва табиатнинг симбиози“. У 1992-йил 10-октабрда Флоwертоwн шаҳрида очилган ва япон тилида „Ҳитоҳаку“ номи билан танилган. Бу Япониядаги энг йирик жамоат музейларидан бири.
- Ренге-жи, Шингон мазҳабидаги Буддистлар ибодатхонаси
- Сатононе Ҳалл
Сатононе Ҳалл – Санда шаҳридаги катта томоша майдончасидир. Уни қурилиши 2007-йил март ойида якунланган. Муассаса катта зал, кичик зал, машқ хоналари ва кўргазма хоналаридан иборат.
Манбалар
- ↑ „Санда cитй оффиcиал статистиcс“ (жа).
- ↑ „жа:観測史上1～10位の値（年間を通じての値）“. ЖМА. Қаралди: 2022-йил 8-апрел.
- ↑ „жа:気象庁 / 平年値（年・月ごとの値）“. ЖМА. Қаралди: 2022-йил 8-апрел.
- ↑ Санда популатион статистиcс