Sansara qonuni

Сансара ва Самсара

Самсара г'илдираги

Сансара ёки Самсара (санскрит. , संसार, ИАСТ: саṃсāра - "ё'қолиб юриш, адашиб юриш") карма билан чегараланган оламларда туг'илиш ва о'лим даври, ҳинд фалсафасидаги асосий тушунчалардан бири:" Самсара океанида "чо'киб кетган руҳ озодликка (мокша) ва о'тмишдаги ҳаракатларидан "Самсара тармоқлари" (карма) халос бо'лишга интилади.

Самсара ҳинд динларида — ҳиндуизм, буддизм, жайнизм ва сикхизмда Марказий тушунчалардан биридир. Ушбу диний урф-одатларнинг ҳар бири Самсара тушунчасига о'з талқинларини беради. Аксарият урф-одатлар ва фалсафа мактаблари самсарадан чиқиб кетиш керак бўлган ноқулай вазият сифатида қаралади. Масалан, ҳиндуизмнинг Адваита-веданта фалсафий мактабида, шунингдек буддизмнинг ба'зи соҳаларида Самсара о'зининг ҳақиқий о'зини англашда жоҳиллик натижаси сифатида қаралади, унинг та'сири остида шахс ёки руҳ вақтинчалик ва хаёлий дунёни умуман ҳақиқат сифатида қабул қилади.

Ҳиндуийлик

Самсар ҳақидаги та'лимот биринчи марта упанишадларда (Чҳандогя, Бриҳадараняка) пайдо бо'лади.

Ҳиндуизмда авидя (жоҳиллик) руҳнинг (Жива) Самсара дунёсида бо'лишининг сабаби деб ҳисобланади, бу шахснинг о'зининг асл моҳиятини, о'зининг ҳақиқий о'зини билмаслиги ва о'зини о'лик моддий танаси ва Майя хаёлий дунёси билан таништиришида намоён бо'лади. Бундай идентификация Живани ҳиссий завқ занжирларида ушлаб туради, бу унинг реэнкарнациясига ва Самсара циклида тобора ко'проқ янги жисмларни қабул қилишга олиб келади.

Самсара циклидан якуний озод бо'лиш босқичи ҳиндуизмда турли ё'ллар билан номланади: мокша, Мукти, Нирвана ёки маҳасамадҳи.

Ёга ан'аналарида Самсара циклидан озод бо'лиш ва мокшага эришишнинг бир неча усуллари тасвирланган. Мокшага Ишвара / Худога бўлган муҳаббат орқали эришиш мумкин (қаранг: бхакти ва бхакти ёга), медитация орқали (Ража ёга), фалсафий таҳлил орқали ҳақиқатни иллузиядан ажратишни о'рганиш (Жнана ёга) ёки унинг меваларига қо'шилмасдан белгиланган фаолиятни то'г'ри бажариш орқали (карма ёга).

Ҳиндуизмда ёга-га кучли та'сир ко'рсатган монистик Адваита-ведантада Браҳман шахссиз ва чексиз ҳақиқат сифатида қаралади (буддистларнинг шунята тушунчасидан фарқли о'лароқ), бу каби барча вақтинчалик намойишлар амалга оширилганда Самсара, Космос, девалар ва Худонинг турли шакллари шахссиз браҳманнинг намоён бо'лиши билан ифодаланади.

Санхя фалсафий мактаби — ҳиндуизм фалсафасидаги олтита православ мактабларидан бири-иккита жисмнинг мавжудлигини қабул қилади: стхула деб номланган қо'пол моддий жисм ва қо'полнинг о'лимидан кейин парчаланмайдиган ва Самсара циклида шахс томонидан олинган кейинги жисмоний танага о'тадиган нозик моддий жисм. Юпқа моддий жисм учта элементдан иборат:

Буддҳи ("онг")

Аҳанкара ("эго")

Манас ("ақл ҳиссий идрок маркази сифатида")

Самсара циклида тирик мавжудотлар ривожланиб ёки о'згариб, микроблар, ҳашаротлар, о'симликлар ва ҳатто минераллардан тортиб, Деванинг энг юксак мавқеига қадар — Брахма оламининг яратувчиси. Ушбу ҳаёт иерархиясида тирик мавжудотнинг мавқеи о'тган мужассамлашувларда олинган фазилатларга бог'лиқ ва бу шахс йиг'иб олишга мажбур бўлган карма мевасидир.

Самсара циклидаги кармик реакцияларнинг ишлашини тушунтириш учун бир нечта вариант мавжуд. Ба'зиларига ко'ра, руҳ (Жива) қо'пол моддий жисмни тарк этгандан со'нг, ингичка жисм томонидан самовий ёки жаҳаннам сайёраларига ёки мавжудлик режаларига (локи) олиб борилади ва у ерда яхши ёки ёмон карма меваларининг ма'лум бир қисмини йиг'иб олгунча қолади. Шундан со'нг, Жива қайта туг'илади ва о'зини ма'лум бир танада ва унинг карма қолдиг'и натижасида юзага келадиган муайян шароитларда топади. Назарий жиҳатдан, бу о'тмишдаги ҳаётни эслашга имкон беради (жатисмара) — ко'пинча буюк авлиёларга эга бўлган ва ма'лум ма'навий амалиётлар орқали ривожланиши мумкин бўлган қобилият. Буддизмда жатисмаранинг мисоллари Жатака ҳикоялари бо'либ, унда Будда (буддизм асосчиси Сиддхарта Гаутама) о'зининг о'тмишдаги мужассамликлари ҳақида ҳикоя қилади.

Буддизмда

Буддизмда Самсара туг'илиш ва о'лимнинг такрорланадиган цикли билан узвий бог'лиқ бўлган азоб-уқубатлар (ёввойи), эҳтирослар ва эркинлик дунёсини англатади. Шастрада самсарнинг " заргарлик буюмларини қутқариш "қуйидагича тасвирланган:"унинг асл моҳияти бо'шлиқ, унинг ко'риниши алдаш, унинг белгиси азоб ва туг'илиш". Махсус ҳолатда, Самсара, шунингдек, "жоҳиллик, г'азаб, эҳтиросли меҳр" ва бошқа хираликларга дучор бўлган "оддий мавжудотларнинг онги" ёки ҳар бир дақиқада доимий равишда бир-бирини алмаштириб турадиган шунга о'хшаш онг ҳолатларининг умумий кетма-кетлиги сифатида ҳам тушунилиши мумкин.вақт.

Будда Шакямуни самсарани қуйидагича та'рифлаган:

Жаҳолатда адашган, борлиққа чанқоқлик билан бог'ланган мавжудотлар о'з саёҳатлари ва юришларига киришадиган лаҳзани топиш мумкин эмас. Сизнингча, шогирдлар, то'ртта буюк океанда ко'проқ сув борми ёки бу узоқ зиёратгоҳда айланиб юрганингизда ва мотам тутганингизда ва йиг'лаганингизда то'килган ко'з ёшларингиз, чунки сизнинг меросингиз сиз нафратланган ва севган нарсангиз сизнинг меросингиз эмас эди. Онанинг о'лими, акасининг о'лими, қариндошларининг ё'қолиши, мол — мулкнинг ё'қолиши-буларнинг барчасини сиз ко'п асрлар давомида бошдан кечиргансиз. Ва ко'п асрлар давомида буларнинг барчасини бошдан кечириб, бу зиёратгоҳда юриб, қайг'у ва йиг'лар билан юрар экансиз — чунки сизнинг меросингиз бўлган нарса сиз нафратланган ва севган нарсангиз сизнинг меросингиз эмас эди — сиз то'ртта буюк океанда сув исте'мол қилишдан ко'ра ко'проқ ко'з ёш то'кдингиз.

Будда Шакямуни. Самютта-никая.