Santoku

Сантоку пичоғи

Сантоку Андоза:Нихонго — универсал япон ошхона пичоғи. Дастлаб, гўштни кесиш учун қўлланиладиган ғарб (жумладан, франсуз) бош ошпаз пичоғининг модификасияси сифатида ишлаб чиқилган, кейинчалик уни япон ошхонаси эҳтиёжларига мослаштиришган („бош ошпазнинг япон пичоғи“).

„Сантоку“ сўзма-сўз таржима қилинганда „учта яхши нарса“ ёки „уч хил фойдаланиш“ деб таржима қилинади. Бу эса пичоқнинг кесиш, чопиш ва майдалаш учун қулайлигини англатади. Сантоку ўлчами гўшт сингари сабзавотларни ҳам майда бўлакларга ёки кубчаларга майдалаш учун жуда қулайдир.

Сантоку тиғи „қўй оёғи“ (шеэпфоот) деб аталадиган шаклда бир нуқтада туташувчи (пичоқ дами ва тиғ қирраси уланган жой) ўткир учга эга. Аслида, „қўй оёғи“нинг чет қисмлари тиғ қиррасини ҳосил қилади. Бундай ҳолатда пичоқнинг деярли текис тиғи ва тахтача юзаси орасида юзаси жуда кичик бўшлиқ қолади. Шунинг учун ҳам Сантоку тиғи жуда ўткирланса, уни тебратиш орқали маҳсулотни кесишда кам самара беради. Сантоку кўпроқ битта, яъни паст томонга йўналтирилган кесиш ҳаракатларига ҳамда тахтача юзасига тиғ билан равон босиш учун мўлжалланган.

Сантоку кўпгина ошпаз пичоқларига нисбатан сезиларли даражада қисқа (мисол учун, Европа бош ошпаз пичоғига нисбатан). Пичоқ тиғининг узунлиги ҳар хил: одатда 5-8 дюмгача бўлиши мумкин, лекин 7 дюмлиги (178 мм) стандарт ҳисобланади. Пичоқ тиғининг эни кенг бўлиб, дастаси торлиги боис ошпазга кафт остида кўпроқ бўш жой беради ва пичоқни қўллашда эркинликни та]минлайди. Сантоку тиғи одатдагидан кўра ўткирроқ бўлади. Бу эса балиқ, сабзавот, майда суякли гўштлар ёки суяксиз гўштларни кесишда қулайлик беради.

Кўпгина ишлаб чиқарувчилар сантокунинг бевосита кесувчи қисмига яқин жойларини „ҳаво чўнтаклари“ ёки грантонлар деб аталадиган (биринчи марта ушбу чўнтакларни патентлаган Шеффилднинг Грантон компанияси номидан олинган) овал шаклидаги чуқурчалар билан бойитади. Ушбу чуқурчалар туфайли кесилаётган маҳсулотлар (гўшт, пишлоқ ва бошқалар)нинг пичоқ тиғига ёпишиши камаяди).

Асл япон сантоку пичоғи яхши мувозанатга эга. У юқори қаттиқликкача тобланган пўлатдан ясалади. Пичоқнинг учи кўпроқ ўткирланади, бу аниқ ва нозик кесишда ёрдам беради. Сантокунинг профил бурчаги 15-18° даражани ташкил этади.

Аксар маълумотларга зид равишда сантоку нисбатан яқинда — ХХ асрнинг ўрталарида пайдо бўлган. Аслида, бу универсал пичоқ тури бўлиб, анъанавий гюйто (гўшт пичоғи), деба (балиқ пичоғи) ва накири (сабзавотлар пичоғи) билан бир хил вазифаларни бажара олади.

Европа сантоку пичоғи

Япониянинг асл сантокуси билан таққослаганда ғарб Сантоку моделлари турли хил мувозанат ва тузилишга эга. Улар бирмунча юмшоқ пўлатдан ясалади, бу эса пичоқнинг қалинлиги ва тиғининг ўткирлигига таъсир қилади. Шунингдек, сантокунинг европача намуналари пичоққа озиқ-овқат маҳсулотлари ёпишиб қолишини камайтириш мақсадида бўртиб чиққан қисмларга ёки чуқурчаларга эга бўлиши мумкин.