Сара Леви-Танай (ибронийча: שרה לוי תנאי‎ 1910 ёки 1911, Қуддус – 2005-йил 3-октябр, Рамат Ган) – хореограф, бастакор ва шоира, Инбал рақс театри яратувчиси, Исроил рақс санъати асосчиларидан бири. Мусиқа ва рақс бўйича Исроил мукофоти лауреати (1973), Тел-Авивнинг фахрий фуқароси.

Сара Леви-Танай
Таваллуди 1910-1911-йил
Вафоти 2005-йил 3-октябр
Исроил
Фуқаролиги Isroil bayrogʻi Исроил
Касби Бастакор, шоира, ўқитувчи
Фаолият йиллари 1930-1990-йил

Биографияси

Сара Леви-Танай Қуддусда яманлик муҳожирлар оиласида туғилган. Унинг ота-онаси 19-аср охирида Ҳабашистон орқали пиёда Усмонли Фаластинига борган[1]. Саранинг аниқ туғилган санаси номаълум – у 1910-ёки 1911-йилда туғилган. Шоиранинг отаси бу пайтда 50 ёшда бўлган. Сара оиладаги энг кенжа фарзанд[2]. Кўп ўтмай унинг оиласи Яффа ва Тел-Авив билан чегарадош Неве Цедек аҳоли пунктига кўчиб ўтган. 1917-йилда, Биринчи жаҳон уруши пайтида, Усмонли ҳукумати Леви оиласини бошқа яҳудийлар билан бирга қирғоқ бўйидаги шаҳарлардан депортация қилган ва улар Кфар Савадаги яҳудий Йишув томонидан ташкил этилган қочқинлар лагерида бошпана топган. Кўпгина лагер аҳолиси очлик ва тиф эпидемиясидан вафот этган. Саранинг оиласидан фақат у ва отаси тирик қолган. Кейинчалик улар Сафедга кўчиб ўтишган, у ерда ҳам қашшоқликда яшашган, шунинг учун Сара охир-оқибат болалар уйига жўнатилган. Уруш охирида меҳрибонлик уйидаги етим болалар Зичрон Яаков яқинидаги Моше ва Хадасса Калварининг „Меир Шфея“ болалар уйига кўчирилган. У ерда Сара Леви анча кенг таълим олган ва санъатни севиб қолган[1].

Леви 1925-йилда ўрта мактабни тугатгандан сўнг, Левинский ўқитувчилар коллежига ўқишга кирган ва у ерда беш йил ўқиган. Жанубий Тел-Авивдаги болалар боғчасида ўқитувчи бўлиб ишлай бошлаган. Ўқув материалларининг кўплаб етишмаслигига дуч келган Сара болалар учун шеърлар, қўшиқлар, мусиқалар ёзишни ва ўзи ўйинлар ихтиро қилишни бошлаган. У мусиқа йўналишида ўқимаганлиги сабабли, ҳамкасблари унга ўз мусиқасини ёзишга ёрдам беришган. Левининг яратган қўлланмаларикейинчалик болалар боғчаси ўқитувчилари ташкилотига тақдим этилган ва кейинги авлод ўқитувчилари томонидан ўқув қўлланмаси сифатида ишлатилган[1].

Сара Фридланднинг студиясида таҳсил олаётган пайтда Европадан Фаластинга яқинда келган Исроил Танай билан танишган. Улар 1935-йилда турмуш қуришган[1].

Ижоди

Энг бошиданоқ этник ансамбл ғоясидан воз кечган Леви-Танай ўзининг рақс мактабини, шу жумладан Яман яҳудийларининг халқ рақсини яратган[1]. 1951-йилда Инбал театрининг иши Исроилга ташриф буюрган америкалик хореограф Жером Роббинснинг эътиборини тортган ва унинг ёрдами билан труппа Исроил-Америка санъат фондидан молиявий ёрдам олган.

Инбал театрининг 20 йиллигини нишонлаш

Леви-Танай 1990-йилларнинг бошларига қадар Инбал рақс театрида режиссёр сифатида ишлаган[3]. Унинг раҳбарлигидаги театр труппаси 70 дан ортиқ балет спектаклларини саҳналаштирган[1]. „Песн песней“", „Книга Руфи“, „Еменский источник“, „Цветушиэ букви“, „Безумная Роза“, „Свадба в субботу“, „Полночная молитва“, „У колодса“, „Царица Савская“, „Двора“, „Отрок Шмуэл“ энг машҳур спектакллари ҳисобланади[4]. 1990-йилларга келиб, театрнинг машҳурлиги пасая бошлаган ва у янги профессионал труппалар – биринчи навбатда „Бат Шева“ ансамбли рақобатига дош бера олмаган[5].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 1,5 Гила Толедано. „Сара Леви-Танаи“ (эн). Жеwиш Wомен: А Cомпреҳенсиве Ҳисториcал Энcйcлопедиа (2009-йил 27-феврал). 2018-йил 7-октябрда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ Дина Рогинскй. Ориэнталисм, тҳе Бодй, анд Cултурал Политиcс ин Исраэл: Сара Леви Танаи анд тҳе Инбал Данcе Тҳеатер (эн) // Нашим: А Жоурнал оф Жеwиш Wомен'с Студиэс & Гендер Иссуэс. — 2006. — Но. 11. — П. 168. Архивировано 2 октябр 2019 года.
  3. ↑ Рогинскй 2006.
  4. ↑ Злата Зарецкая. „В Театр танца «Инбаль» Сары Леви-Танай“. Дом Януша Корчака в Иерусалиме. 2019-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-октябр.
  5. ↑ Татьяна Кузнецова. „Мать израильского танца“. Коммерсант (2005-йил 5-октябр). 2019-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2019-йил 2-октябр.