Sarichelak

Саричелак — Чатқол тизмасининг жанубий ён бағридаги чучук сувли кўл, Қирғизистонда. Аркит дарёси бошланиш қисмида, денгиз сатҳидан 1925 м баландликда тоғ қулаб, даранинг тўсилиб қолиши натижасида 10 минг йил оддин ҳосил бўлган. Узунлиги 7,5 км, энг кенг жойи 2280 м, майдони 4,9 км². Энг чуқур жойи 244 м. Қирғоқлари аксари тик, баъзи жойларида қўлтиқ ва бухталар бор. Қирғоқ чизигининг уз. 21 км. С.га Саричелак дарёси қуйилиб, Тошкўл дарёси оқиб чиқади. Май ойида суви кўпаяди. Декабрдан апрелгача музлайди. Сувининг температураси августда 19,8°, февралда 0° атрофида. Кўлда сазан, карп, саричелак маринкаси, сувилон бор. С. Саричелак қўриқхонаси таркибида.

Саричелак
Сари-Челекнинг жанубий соҳилидан шимолга қараган ко'риниш
Мамлакат	Қирғизистон
Регион	Жалолобод вилояти
Денгиз сатҳидан баландлик	1 873 м
Ҳажми	78,2 км³
Энг катта чуқурлиги	234 м
Ўртача чуқурлиги	98 м
Оқиб чиқувчи дарё	Аркит дарёси

Этимологияси

Саричелак ҳақида кўплаб афсоналар мавжуд. Улардан бирида ҳозир кўл турган жой қадимда сой бўлиб, унинг суви халқни қоплаши ҳақида пайғамбар туш кўради. У: Агар Яратганинг рост бўлса, бандаларингни қутқар, деб ёлворганида, кўлдан ташқарида бўлган Аркит ери ўз-ўзидан ағдарилиб, тўғоннинг оғзини тўсиб қўйиб, тошқин тўхтаб қолганлиги айтилади. Кўлни дастлаб Тўсқўўл-Ота деб номлашган. Баъзи инсонларнинг айтишича, кўлда қайсидир асрлар давомида дулдул яшаган. У сувдан чиққанида, кўл тўлқинланар экан. Айтишларича, дулдул ҳозир ҳам кўл юзига чиқар экан. Дулдулдан насл қолдириш ниятида бир киши челакка айрон қуйиб, биясини этаклаб кўлга олиб боради. Унинг нияти амалга ошса ҳам, гарчи у тойчоқлик бўлса ҳам очкўзлик қилиб ётаверади. Бир пайт кўлда довул пайдо бўлиб, дулдул кўлдан чиқиб тойчоқни бошидан тишлаб, сувга олиб кириб кетди. Ақлдан озган киши челакни ташлаб, орқасига қарамасдан қочиб кетади, кўл қирғоғида қолган сариқ челак туфайли шундай номланган дейишади.

Бошқа бир афсонада кўл атрофида сариқ бол челаклари кўп бўлганлиги сабабли кўлнинг Сариқ-Челак деб номланганлиги айтилган