Sariorqa sahifasining manbasini koʻrish

'''Qozogʻiston past togʻlari''', Sariorqa, Markaziy Qozogʻiston past togʻlari — [[Qozogʻiston]]ning markaziy va sharqiy qismlarida joylashgan hamda past [[togʻlar]] va tizmalari boʻlgan tekislik-qirli hudud. Shimolida Gʻarbiy [[Sibir]], shim,-sharqda [[Oltoy togʻlari]], [[Zaysan soyligi|Zaysan botigʻi]]. sharqda [[Tarbagʻatoy]], janubiy va janubi-gʻarbda [[Turon tekisligi]], Balxash-Olakoʻl botigʻi, [[Betpaqdala|Betpakdala]] choʻli, gʻarbda [[Toʻrgʻay platosi]] bilan oʻralgan. Ushbu hudud ilmiy adabiyotlarda „Markaziy Qozogʻiston“, „Qozogʻiston bur-mali oʻlkasi“, „Sharqiy Qozogʻiston penepleni“, „Sariorqa“ nomlari bilan maʼlum. Gʻarbdan sharqqa 1500&nbsp;km ga choʻzilgan. Eni gʻarbida 950&nbsp;km, sharqiy qismida 350–400&nbsp;km. Yer yuzasi tekis, faqat 2 togʻ: gʻarbida [[Ulugʻtogʻ|Ulugʻtov]] (113 m) va shimolida [[Koʻkchatov togʻlari|Koʻkchatov qirlari]] (Sinyuxa togʻi, 947 m) bor. Sharqiy qismi balandroq (oʻrtacha 500–1000 m) va relyefi oʻr-qirli. Qozogʻiston past togʻlarit.ning eng baland joyi — markaziy qismidagi [[Qarqarali togʻlari|Qar-qarali toglari]] (1565 m). Sharqida [[Chingiztov]] tizmasi (1077 m) joylashgan. Past togʻlar (mutlaq balandligi 500–600 m) Qozogʻiston past togʻlarip.ni oʻrab olgan. Qozogʻiston past togʻlarit. [[paleozoy]] davrining metamorfik [[slanetslar|slanets]], [[kvarsit]], [[qumtosh]] va [[ohaktoshlar]]idan tuzilgan. Iqlimi keskin kontinental, yogʻin kam, quruq. Qishi sovuq, qor qoplami qalin emas. Yozi issiq, bulut kam. Havo temperaturasi amplitudasi katta, yanvar

ning oʻrtacha temperaturasi —14°, —18°, iyulniki 20—24°. Yillik yogʻin 200–300&nbsp;mm. Eng yirik daryolari: [[Ishim]] (Irtish havzasi), [[Nura]], [[Sarisuv]]. Daryolari qishda muzlaydi. Koʻl koʻp. Qozogʻiston past togʻlarit.ning shimoliy qismi dasht zonasida boʻlib, har xil oʻt, betaga-chalov, markazi quruq dasht zonasida, toʻq kashtan va kashtan tuproklarda betaga-chalov oʻsimliklari, janubiy va sharqiy qismi chala choʻl zonasida boʻlib, och kashtan tuproqlarda dasht va choʻl oʻsimliklari oʻsadi. Muhim tabiiy qazilma boyliklari [[koʻmir]], [[temir]], [[marganets]], [[mis]], [[rux]], [[nikel]] rudalari, [[boksit]], [[qoʻrgʻoshin]], [[fosforit]], [[kaliy]] va osh tuzi konlaridir. Qurgʻalji qoʻrikxonasi va Barnaul milliy bogʻi tashkil etilgan.

== Adabiyot ==
* Djanaliyeva K. M., Budnikova T. K. i dr., Fizicheskaya geografiya Kazaxstana i Sredney Azii, L., 1965; Baratov P., Mamatqulov M., Rafiqov A.. Oʻrta Osiyo tabiiy geografiyasi, T., 2002.

Murod Mamatqulov.

{{OʻzME}} <!-- Bot tomonidan yaratildi -->

[[Turkum:Togʻlar]]
[[Turkum:Qozogʻiston geografiyasi]]


{{geo-stub}}