Sarthe

Сартҳе
Сартҳе; Сартҳе
	Департамент
	; Байроқ ; Герб
	48°17′0″Н 0°13′0″Э / 48.28333°Н 0.21667°Э
Мамлакат	Франсия
Аҳолиси	566,412
Миллий таркиб	франсузлар
Вақт минтақаси	УТC+1
Телефон коди	72

Сартҳе (франсузча талаффузи: [саʁт] ( тингланг)) Франсиянинг Пай де ла Луара минтақаси ва Мейн провинсиясининг Гранд-Оуэст шаҳрида жойлашган департаментидир. У Ле Мандан шарқдан Анже шимолигача оқадиган Сартҳе дарёси шарафига номланган. 2019-йилда унинг аҳолиси 566 412 киши эди^[1].

Тарихи

ХВИИ асрнинг охирида илк Сартҳе шаҳри шаклланган. Зодагонлар Париждан бошқа ҳудудларда ўзларининг уйларини қура бошлашади. Сартҳе улар учун ҳар томонлама қулай жойда эди.

Департамент 1790-йил 4-мартдаги Франсуз инқилоби даврида, 1789-йил 22-декабрдаги қонунга асосан, Маен провинсиясининг бир қисмидан ташкил этилган. Дастлаб ташкил этилган ҳудуд икки департаментга бўлинган: шарқда Сартҳе ва ғарбда Маен^[2].

Рим даврида бу вилоят Манс шаҳрини ўз ичига олган ва унинг кўплаб харобалари ҳали ҳам сақланиб қолган. Рим термал ҳаммоми қолдиқлари Анжоу шаҳридан топилган. Шунингдек, Мейн ва Тоураине чеккасида жойлашган Аубигнé-Раcан театри каби кўплаб сайёҳларни ўзига жалб қиладиган жойлари бор.

ХВИИ аср бошида яшаган Марин Мерсенне Сартеда туғилган машҳур давлат арбоби ҳисобланади.

Географияси

Сарте департаменти Пай де ла Луара маъмурий ҳудудининг шимолий қисмида жойлашган. Нормандиянинг жанубида ва Армориcан массивининг жанубий чеккасида ҳудудлари мавжуд. У Орне, Эуре-эт-Луара, Луара-эт-Чер, Индре-эт-Луара, Мен-эт-Луара ва Маенне департаментлари билан чегарадош.

1854-йилда темир йўлларнинг келиши маҳаллий иқтисодиётни (асосан савдо соҳасини) кучайтирди. ТГВ алоқа биноси 1989-йилда қурилган бўлиб, ҳудудни юқори тезликдаги транспорт билан боғлайди. Йўл алоқалари нуқтаи назаридан, 1978-йилда шарқдан Ле Манга қурилган А11 автомаршрути Сартҳенинг стратегик мавқеини оширади. Ушбу йўл Франсия ғарбига кириш эшиги вазифасини бажаради.

Асосий шаҳарлари

Энг кўп аҳоли яшайдиган коммуна — Ле Манс. Департамент аҳолисининг 65% ни ташкил этувчи 370 000га яқин одам Ле Манс шаҳар ҳудудида истиқомат қилади. Бўлимнинг қолган қисми қишлоқ хо'жалигига ихтисослашган. Ушбу соҳа иқтисодиётнинг асосий қисми ҳисобланади. 2019-йил ҳолатига кўра 10 000 дан ортиқ аҳолига эга 4 та коммуна мавжуд^[1].

Коммуна	Аҳоли (2019)
Ле Манс	143 847
Ла Флече	14 858
Сабле-сюр-Сарте	12,125
Аллоннес	11,167

Аҳолининг ўсиши
Йил	Аҳоли	±%
1801	388,143	—
1806	410,38	+5.7%
1821	428,432	+4.4%
1831	457,372	+6.8%
1841	470,535	+2.9%
1851	473,071	+0.5%
1861	466,155	−1.5%
1872	446,603	−4.2%
1881	438,917	−1.7%
1891	429,737	−2.1%
1901	422,699	−1.6%
1911	419,37	−0.8%
1921	389,235	−7.2%
1931	384,619	−1.2%
1936	388,519	+1.0%
1946	412,214	+6.1%
1954	420,393	+2.0%
1962	443,019	+5.4%
1968	461,839	+4.2%
1975	490,385	+6.2%
1982	504,768	+2.9%
1990	513,654	+1.8%
1999	529,851	+3.2%
2006	553,484	+4.5%
2011	565,718	+2.2%
2016	567,561	+0.3%