Sarvak: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Sarvak | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
{{Bilgiquti aholi punkti | |||
| oʻzbekcha nomi = Sarvak | |||
| mavqe = qishloq | |||
| mamlakat = Tojikiston | |||
| mintaqa turi = viloyat | |||
| mintaqa = Soʻgʻd viloyati | |||
| jadvalda mintaqa = Soʻgʻd viloyati | |||
| tuman = Asht tumani | |||
| jadvalda tuman = | |||
| jamoat turi = | |||
| jamoat = Oriyon | |||
| lat_dir = N | lat_deg = 40 | lat_min = 41 | lat_sec = 10 | |||
| lon_dir = E | lon_deg = 70 | lon_min = 42 | lon_sec = 56 | |||
|CoordAddon = type:city(2000)_region:TJ | |||
| CoordScale = | |||
| tuman xaritasi = | |||
| ichki bolinishi = 5 | |||
| rahbar turi = oqsoqol | |||
| rahbar = Norboyev Qodirali | |||
| asos solingan = 1959 | |||
| ilk eslatilishi = | |||
| avvalgi nomlari = Serbogʻ | |||
| qachondan beri = | |||
| maydon = 1,4 | |||
| balandlik turi = | |||
| AP markazi balandligi = | |||
| iqlim = | |||
| rasmiy til = oʻzbek tili | |||
| aholi = 2400 | |||
| sanalgan yil = 2012 | |||
| zichlik = | |||
| aglomeratsiya = | |||
| milliy tarkib = [[oʻzbeklar]] | |||
| konfessiyaviy tarkib = [[Islom|musulmonlar]] | |||
| etnoxronim = | |||
| vaqt mintaqasi = +4 | |||
| DST = | |||
| telefon kodi = | |||
| pochta indeksi = | |||
| pochta indekslari = | |||
| avtomobil kodi = | |||
|tasvir=сарвак.jpg}} | |||
'''Sarvak''' — [[Tojikiston]] shimolidagi Asht tumani [[Oriyono (Varzob tumani)|Oriyon]] jamoatining eng seraholi oʻzbeklar yashaydigan punkt. Bu Togʻli Sarvakning pastdagi eng yirik boʻlinib tushgan qishlogʻidir.<ref name="ferg">{{Citation |year= |title=Fergana.ru. Anklavi Ferganskoy dolini stanovyatsya zonami vse bolee riskovannogo projivaniya |url=http://www.ferghana.ru/article.php?id=3991 |access-date=2013-02-19 |archivedate=2008-09-03 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20080903231524/http://www.ferghana.ru/article.php?id=3991 }}</ref>. Geografik jihatdan [[Asht tumani|Asht tumanini]]ng janubi-sharqiy qismida joylashgan boʻlib, [[Sirdaryo|Sirdaryo sohillari]]ga yaqindir. Bu yerlar atrofi kenglikdan iborat boʻlib, [[Fargʻona vodiysi]]ning eng soʻlim joylari qatoridan joy olgan. Bu oʻlkada oʻzining shimoldagi qismida Togʻli Sarvakka qaraganda qish faslida u qadar qor yogʻmaydi va subtropik mevalar juda ham tez quyosh nuriga toʻyib pishadi. | |||
== Iqlim == | |||
Iqlimi jihatidan issiq va tekislikda joylashgan. Qishloqda [[yoz]] oylarida havo harorati +30 dan +45 darajagacha [[issiq]] boʻladi, qish oylarida esa −0 dan −20 gacha sovuqlik hukmronlik qiladi. Kuzgi va bahorgi paytlarda esa [[iqlim]] deyarli bir xil +0 dan tortib to +12 darajagacha [[ob-havo]] almashinish hodisasi roʻy beradi. | |||
== Aholi == | |||
Irqiy jihatidan — [[mongoloid irqi]]ga mansub, ushbu aholining aksariyatini [[oʻzbeklar]] tashkil etadi. | |||
== Xoʻjaligi == | |||
[[Tasvir:Сарвак Қишги мавсум.jpg|300px|thumb|left|Qishloq atrofidagi yerlarning qishki mavsumda koʻrinishi]] | |||
Atroflari keng daladan iborat bu maskanning asosiy tomorqalari, yerning ichidan singib chiqadigan suvlar bilan oziqlanadi. Bu oʻlkalarda [[anor]], [[behi]], tezpishar [[oʻrik]], [[bugʻdoy]], [[makkajoʻxori]], [[shaftoli]], [[piyoz]], [[kartoshka]], [[uzum]], [[olma]], [[gilos]], [[olcha]], [[anjir]], [[nok]], [[qovun]], [[handalak]], [[tarvuz]] va boshqa [[poliz ekinlari]] yetishtiriladi. | |||
== Tarix == | |||
Qishloqning asl kelib chiqishi, [[60-yil]]lar oraligʻida [[Oʻzbekiston|Oʻzbekiston Respublikasi]] hududida joylashgan Togʻli Sarvak aholisining (yaʼni [[Tojikiston]]ga) pastki hududga koʻchishga, qoʻshni mamlakatning esa butun oʻziga tegishli atrofni qamal qilinishidan boshlandi.<ref name="centr">{{Citation |year= |title=A. Volosevich. Anklavi Ferganskoy dolini stanovyatsya zonami vse bolee riskovannogo projivaniya. |url=http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128035340 |access-date=2013-02-19 |archivedate=2016-03-04 |archiveurl=https://web.archive.org/web/20160304134939/http://www.centrasia.ru/newsA.php?st=1128035340 }}</ref>. Aslida oldinlari Sobiq Ittifoq davridan bu holatlarning boshlanishi Yu. Andropov davrida [[Markaziy Osiyo]]ga [[millat]] ideologiyalarining paydo boʻlishi, odamlarda qayta qurish, kapitalistikani qoʻllash fikrlari va oxiri parokandalikka olib kelgan bu hokimiyat, qishloqni [[oʻzbek]] qardoshlarini oʻz hududlarida bu yerdan siqib chiqarish rejasini oʻylab chiqishga majbur qildi. [[1959]]-yili Togʻli Sarvak aholisi pastlarda oʻz xususiy mulk yerlarini egallashi boshlandi va u yerlarga sekin-sekin odamlar togʻlardan tushib kela boshlashdi. Oʻsha zamonlarda odamlar Sobiq Ittifoq tez orada parokanda, [[demografiya]] jihatidan yarmi aholi [[Oʻzbekiston]] hududida yashaydigan kimningdir akasi, singlisi yoki qarindoshini yana 30-yildan keyin bu yaqin insonlarini chegara ortida turib koʻrishni hech kim xayoliga ham keltirmagan edi. | |||
=== Qishloqdagi yashagan insonlar haqida === | |||
== Manbalar == | |||
<references/> | |||
== Havolalar == | |||
* [http://sunsite.berkeley.edu:8085/tajikistan/100k/11-42-118.jpg Landkarte mit Sarwan] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130521090329/http://sunsite.berkeley.edu:8085/tajikistan/100k/11-42-118.jpg |date=2013-05-21 }} | |||
* [http://www.freewebs.com/enclaves/centralasia.htm Enclaves of the World: Sarvan] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20140320070315/http://www.freewebs.com/enclaves/centralasia.htm |date=2014-03-20 }} | |||
* [http://www.freewebs.com/enclaves/introduction.htm Enclaves of the World: Datentabelle] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20130225064413/http://www.freewebs.com/enclaves/introduction.htm |date=2013-02-25 }} | |||
* [http://enews.ferghana.ru/article.php?id=1068 Ferghana Valley enclaves become zones of risk] {{Webarxiv|url=https://web.archive.org/web/20080605181744/http://enews.ferghana.ru/article.php?id=1068 |date=2008-06-05 }}, Bericht von Alexei Wolosewitsch auf ''enews.ferghana.ru'' | |||
* [http://www.staff.ncl.ac.uk/nick.megoran/pdf/nick_megoran_phd.pdf The Borders Of Eternal Friendship? The politics and pain of nationalism and identity along the Uzbekistan-Kyrgyzstan Ferghana Valley boundary, 1999-2000] (PDF-Datei; 5,38 MB) | |||
[[Turkum:Oʻzbekiston anklavlari]] | |||
[[Turkum:Eksklavlar]] | |||
[[Turkum:Asht tumani aholi punktlari]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Sarvak | |
|---|---|
| qishloq | |
| Fayl:Сарвак.jpg | |
| 40°41′10″N 70°42′56″E / 40.68611°N 70.71556°E | |
| Mamlakat | Tojikiston |
| viloyat | Soʻgʻd viloyati |
| {{{tuman_turi}}} | Asht tumani |
| Oriyon | |
| Hukumat | |
| • oqsoqol | Norboyev Qodirali |
| Asos solingan | 1959 |
| Avvalgi nomlari | Serbogʻ |
| Maydon | 14 km2 (5.4 kv mi) |
| Rasmiy til(lar)i | oʻzbek tili |
| Aholisi (2012) |
2 400 |
| Milliy tarkib | oʻzbeklar |
| Konfessiyaviy tarkib | musulmonlar |
| Vaqt mintaqasi | UTC+4 |
|
| |
Sarvak — Tojikiston shimolidagi Asht tumani Oriyon jamoatining eng seraholi oʻzbeklar yashaydigan punkt. Bu Togʻli Sarvakning pastdagi eng yirik boʻlinib tushgan qishlogʻidir.[1]. Geografik jihatdan Asht tumanining janubi-sharqiy qismida joylashgan boʻlib, Sirdaryo sohillariga yaqindir. Bu yerlar atrofi kenglikdan iborat boʻlib, Fargʻona vodiysining eng soʻlim joylari qatoridan joy olgan. Bu oʻlkada oʻzining shimoldagi qismida Togʻli Sarvakka qaraganda qish faslida u qadar qor yogʻmaydi va subtropik mevalar juda ham tez quyosh nuriga toʻyib pishadi.
Iqlim
[tahrir | manbasini tahrirlash]Iqlimi jihatidan issiq va tekislikda joylashgan. Qishloqda yoz oylarida havo harorati +30 dan +45 darajagacha issiq boʻladi, qish oylarida esa −0 dan −20 gacha sovuqlik hukmronlik qiladi. Kuzgi va bahorgi paytlarda esa iqlim deyarli bir xil +0 dan tortib to +12 darajagacha ob-havo almashinish hodisasi roʻy beradi.
Aholi
[tahrir | manbasini tahrirlash]Irqiy jihatidan — mongoloid irqiga mansub, ushbu aholining aksariyatini oʻzbeklar tashkil etadi.
Xoʻjaligi
[tahrir | manbasini tahrirlash]
Atroflari keng daladan iborat bu maskanning asosiy tomorqalari, yerning ichidan singib chiqadigan suvlar bilan oziqlanadi. Bu oʻlkalarda anor, behi, tezpishar oʻrik, bugʻdoy, makkajoʻxori, shaftoli, piyoz, kartoshka, uzum, olma, gilos, olcha, anjir, nok, qovun, handalak, tarvuz va boshqa poliz ekinlari yetishtiriladi.
Tarix
[tahrir | manbasini tahrirlash]Qishloqning asl kelib chiqishi, 60-yillar oraligʻida Oʻzbekiston Respublikasi hududida joylashgan Togʻli Sarvak aholisining (yaʼni Tojikistonga) pastki hududga koʻchishga, qoʻshni mamlakatning esa butun oʻziga tegishli atrofni qamal qilinishidan boshlandi.[2]. Aslida oldinlari Sobiq Ittifoq davridan bu holatlarning boshlanishi Yu. Andropov davrida Markaziy Osiyoga millat ideologiyalarining paydo boʻlishi, odamlarda qayta qurish, kapitalistikani qoʻllash fikrlari va oxiri parokandalikka olib kelgan bu hokimiyat, qishloqni oʻzbek qardoshlarini oʻz hududlarida bu yerdan siqib chiqarish rejasini oʻylab chiqishga majbur qildi. 1959-yili Togʻli Sarvak aholisi pastlarda oʻz xususiy mulk yerlarini egallashi boshlandi va u yerlarga sekin-sekin odamlar togʻlardan tushib kela boshlashdi. Oʻsha zamonlarda odamlar Sobiq Ittifoq tez orada parokanda, demografiya jihatidan yarmi aholi Oʻzbekiston hududida yashaydigan kimningdir akasi, singlisi yoki qarindoshini yana 30-yildan keyin bu yaqin insonlarini chegara ortida turib koʻrishni hech kim xayoliga ham keltirmagan edi.
Qishloqdagi yashagan insonlar haqida
[tahrir | manbasini tahrirlash]Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Fergana.ru. Anklavi Ferganskoy dolini stanovyatsya zonami vse bolee riskovannogo projivaniya, 2008-09-03da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-02-19
- ↑ A. Volosevich. Anklavi Ferganskoy dolini stanovyatsya zonami vse bolee riskovannogo projivaniya., 2016-03-04da asl nusxadan arxivlandi, qaraldi: 2013-02-19
Havolalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- Landkarte mit Sarwan (Wayback Machine saytida 2013-05-21 sanasida arxivlangan)
- Enclaves of the World: Sarvan (Wayback Machine saytida 2014-03-20 sanasida arxivlangan)
- Enclaves of the World: Datentabelle (Wayback Machine saytida 2013-02-25 sanasida arxivlangan)
- Ferghana Valley enclaves become zones of risk (Wayback Machine saytida 2008-06-05 sanasida arxivlangan), Bericht von Alexei Wolosewitsch auf enews.ferghana.ru
- The Borders Of Eternal Friendship? The politics and pain of nationalism and identity along the Uzbekistan-Kyrgyzstan Ferghana Valley boundary, 1999-2000 (PDF-Datei; 5,38 MB)
