Sati (buddizm)
Сати (пали: сати[1]; санскритча: स्मृति смṛти), сўзма-сўз „хотира“[2] ёки „сақлаб қолиш“[3] маъноларини англатади ва одатда „онглилик“ деб таржима қилинади, „кузатишларни эслаб қолиш“[4] деган маънони билдиради. Бу Буддист амалиётининг муҳим қисмидир. Унга тўрт асосий онглилик пойдевори, беш идрок, беш куч, маърифатга эришишнинг еттита омили, саккиз карра эзгу йўл ва тушуниш даражасига эришиш каби дҳармаларни эслаб қолиш маънолари киради[5]. Шунингдек, у бадан ва ақл ҳодисаларининг дҳармаларига нисбатан аниқ хабардорликни сақлаш амалини англатади[6], бунинг мақсади ёмон ҳолатларнинг пайдо бўлишига қарши туриш ва яхши ҳолатларни ривожлантиришдир[7][8]. Бу маърифатга эришишнинг еттита омилининг биринчисидир. „Тўғри“ онглилик (Пали: саммā-сати, Санскрит: самяк-смṛти) саккиз карра эзгу йўлнинг еттинчи унсуридир.
Таърифи
„Онглилик“ деб таржима қилинган бу буддизм атамаси, „кузатишларни эслаб қолиш“[4] деган маънони англатади ва Пали тилидаги сати ва унинг Санскрит тилидаги мослашуви смṛти сўзларидан келиб чиққан. Роберт Шарфнинг сўзларига кўра, бу атамаларнинг маъноси кенг мунозара ва муҳокамаларга сабаб бўлган[8]. Смṛти дастлаб Ведик анъанасида муқаддас матнларни эслаб қолиш каби „эсламоқ“, „хотирламоқ“, „ёдда сақламоқ“ маъноларини англатган. Сати атамаси, муқаддас ёзувларнинг таълимотларини „эслаб қолиш“ни англатади. Сатипаțțҳāна-суттада сати атамаси ҳақиқатдан хабардорликни сақлашни англатади, бунда сезги идроклари иллузия сифатида тушунилади ва шу орқали ҳодисаларнинг ҳақиқий табиатини кўриш мумкин[8]. Шарф Милиндапанҳага ишора қилиб, унда сатининг пайдо бўлиши тўрт асосий онглилик пойдевори, беш идрок, беш куч, маърифатга эришишнинг еттита омили, саккиз карра эзгу йўл ва тушуниш даражасига эришиш каби дҳармаларни эсга солишини тушунтирилганлигини таъкидлайди[5].
Изоҳлар
Манбалар
- ↑ „Сати“. Тҳе Пали Техт Соcиэтй'с Пали-Энглиш Диcтионарй. Дигитал Диcтионариэс оф Соутҳ Асиа, Университй оф Чиcаго. 2012-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „Интервиэw wитҳ Бҳиккҳу Бодҳи: Транслатор фор тҳе Буддҳа“.
- ↑ Леcтуре, Станфорд Университй Cентер фор Cомпассион анд Алтруисм Ресеарч анд Эдуcатион, c 18:03 [1] (Wайбаcк Мачине сайтида Новембер 20, 2012, санасида архивланган)
- ↑ 4,0 4,1 Вималарамси 2015, с. 4.
- ↑ 5,0 5,1 Шарф 2014, с. 943
- ↑ Гетҳин 1992.
- ↑ БОДҲИ, БҲИККҲУ „Инвестигатинг тҳе Дҳамма“ (2022-йил 1-март).
- ↑ 8,0 8,1 8,2 Шарф 2014, с. 942.
Адабиётлар
- Буддҳадаса. Ҳеартwоод оф тҳе Бодҳи Треэ. Wисдом Публиcатионс, 2014. ИСБН 978-1-61429-152-7.
- Боccио, Франк Жуде. Миндфулнесс ёга: тҳе Аwакенед Унион оф Бреатҳ, Бодй анд Минд, 1ст, Бостон: Wисдом Публиcатионс, 2004. ИСБН 0-86171-335-4.
- Браҳмавамсо. Миндфулнесс, Блисс, анд Беёнд: А Медитатор'с Ҳандбоок. Бостон: Wисдом Публиcатионс, 2006. ИСБН 978-0-86171-275-5.
- Бронкҳорст, Жоҳаннес (1993), Тҳе Тwо Традитионс Оф Медитатион Ин Анcиэнт Индиа, Мотилал Банарсидасс Публ.
- Броокс, Жеффрей С. (2006), А Cритиқуэ оф тҳе Абҳидҳамма анд Висуддҳимагга
- Гетҳин, Руперт М.Л. (1992), Тҳе Буддҳист Патҳ то Аwакенинг: А Студй оф тҳе Бодҳи-Паккҳиȳа Дҳаммā, БРИЛЛ
- Гомбрич, Ричард Ф. (1997), Ҳоw Буддҳисм Беган. Тҳе Cондитионед Генесис оф тҳе Эарлй Теачингс, Неw Делҳи: Мунширам Маноҳарлал Публишерс Пвт. Лтд.
- Гуэнтҳер, Ҳерберт В.; Каwамура, Леслиэ С.. Минд ин Буддҳист Псйчологй: А Транслатион оф Е-шес ргял-мцҳан'с "Тҳе Неcклаcе оф Cлеар Ундерстандинг", Киндле, Дҳарма Публишинг, 1975.
- Гунаратана, Ҳенепола. Миндфулнесс ин Плаин Энглиш, 20тҳ Анниверсарй, Бостон: Wисдом Публиcатионс, 2011. ИСБН 978-0-86171-906-8. Қаралди: 2014-йил 13-май (2013-йил 2-сентябрда асл нусхадан архивланган).
- Ҳанҳ, Тҳич Нҳат. Тҳе Мираcле оф Миндфулнесс: А Мануал он Медитатион. Беаcон Пресс, 1996.
- Ҳоопес, Аарон. Зен Ёга: А Патҳ то Энлигҳтенмент тҳроугҳ Бреатҳинг, Мовемент анд Медитатион. Коданша Интернатионал, 2007.
- МcМаҳан, Давид Л. (2008), Тҳе Макинг оф Буддҳист Модернисм, Охфорд Университй Пресс, ИСБН 9780195183276
- Полак, Грзегорз. Реэхамининг Жҳана: Тоwардс а Cритиcал Реcонструcтион оф Эарлй Буддҳист Сотериологй. УМCС, 2011.
- Шарф, Роберт (2014). "Миндфулнесс анд Миндлесснесс ин Эарлй Чан". Пҳилосопҳй Эаст анд Wест 64 (4): 933–964. дои:10.1353/пеw.2014.0074. ИССН 0031-8221. ҳттп://буддҳисцтудиэс.беркелей.эду/пеопле/фаcултй/шарф/доcуменц/Шарф_Миндфулнесс%20анд%20Миндлесснесс.пдф.
- Счуманн, Ҳанс Wолфганг (1974), Буддҳисм: ан оутлине оф иц теачингс анд счоолс, Тҳеосопҳиcал Пуб. Ҳоусе
- Сиэгел, Роналд Д.. Тҳе Миндфулнесс Солутион: Эверйдай Праcтиcес фор Эверйдай Проблемс. Неw Ёрк: Гуилфорд Пресс, 2010. ИСБН 978-1-60623-294-1.
- Веттер, Тилманн. Тҳе Идеас анд Медитативе Праcтиcес оф Эарлй Буддҳисм. БРИЛЛ, 1988.
- Вималарамси, Бҳанте (2015), А Гуиде то Транқуил Wисдом Инсигҳт Медитатион, Дҳамма Сукҳа Публишинг
- Wеисс, Андреw. Бегиннинг Миндфулнесс: Леарнинг тҳе Wай оф Аwаренесс. Неw Wорлд Либрарй, 2004.
- Wиллиамс, Паул; Трибе, Антҳонй. Буддҳист Тҳоугҳт: а Cомплете Интродуcтион то тҳе Индиан Традитион. Лондон: Роутледге, 2000. ИСБН 0-415-20700-2.
Ҳаволалар
| Викилуғатда 念 номли мақола мавжуд. |
- Миндфулнесс тадқиқоти бўйича қўлланма Америка Зеҳнни ўрганиш ассоциацияси.
- Охфорд университети тадқиқотлари.
- Wҳат ис Миндфулнесс? БОшловчилар учун буддизм