риал
Saudiya riali
[[Тасвир:|300пх|cентер]]
ISO 4217: SAR
Давлат номи: Saudiya Arabistoni bayrogʻi Саудия Арабистони
Символ: ریال • .ر.س • SR

Саудия риали ёки рияли (арабча: ريال سعودي‎‎ — Саудия Арабистони Подшолигининг пул бирлиги. Бир риал 20 куруш (қуруш) ёки 100 ҳалолга тенг.

Муомалада номиналдаги тангалар: 1, 5, 10, 25, 50, 100 ҳалол, 1, 2 риал ва 5, 10, 50, 100, 500 риаллик банкноталар мавжуд. Янги нашр 2016-йилда бўлиб ўтди.

Тангалар

1928-йилгача Мария Тереза талерлари ва инглиз олтин суверенлари муомалада эди. Кумуш риал 1928-йилдан (19,96 г соф кумуш) зарб қилиниб келинмоқда, 1936-йилдан бери риал таркибидаги кумуш миқдори 10,69 г ни ташкил этган.1960-йилгача риал 22 га, кейинчалик 20 курушга бўлинган[1]. 1952-йил 22-октабрда Саудия Арабистонининг миллий олтин тангаси чиқарила бошланди — Саудия олтин суверени таркиби инглиз суверенига (7,98805 г олтин) тенг[2][3]. Айни пайтда (2009-йил декабр) тангалар кундалик ҳаётда кам қўлланади — дўконлардаги кассаларда харидларнинг умумий миқдори риалгача яхлитланади.

Банкноталар

Биринчи Саудия банкнотлари 1952-йилда зиёратчилар учун даромад сифатида 10 риал номиналида чиқарилган[4]. Кейинчалик 1 ва 5 риал номиналидаги банкноталар муомалага кирди. Кейинги йилларда бешта масала бор эди. Ҳар бир янги банкнотда давлатнинг янги сайланган қироли тасвирланган[5].

Биринчи банкноталар

1953-1956-йилги тўпламлар
Тасвирлар Деноминация
(риал)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф йиллар
озод қилиш
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон Сув белгиси
1 127×72 жигарранг
қизил
Сувайш канали Саудия Арабистони герби 1956-йил
5 156×66 кўк кема кема 1954-йил
10 138×66 яшил Саудия Арабистони герби Банкнотнинг олтин таянчи ҳақида араб, урду, форс, турк ва малай тилларида маълумот 1953-йил
10 173×78 яшил кема Саудия Арабистони герби, номинал 1954-йил
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

1961-йилги тўплам

1961-йилги тўплам
Тасвирлар Деноминация
(риал)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон Сув белгиси
1 128х62 жигарранг Арафат тоғи Саудия Арабистони герби Саудия Арабистони герби
5 157×66 Мовий Масмак қал’аси
10 165×70 Яшил Жидда порти иккита кема билан
50 170×78 Пушти Нефт минораси
100 176×86 Қизил Саудия Арабистони мажлиси олдидаги майдон
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

1966-йилги тўплам

1966-йилги тўплам
Тасвирлар Деноминация
(риал)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон Сув белгиси
1 128х62 бинафша Жиддадаги Саудия Арабистони Ташқи ишлар вазирлиги биноси Саудия Арабистони герби Саудия Арабистони герби
5 146х66 Яшил Даммамдаги аэропорт Даммамдаги денгиз порти Саудия Арабистони герби
10 158×70 Кулранг Ал Ҳарам масжиди Масжид яқинидаги устунлар Саудия Арабистони герби
50 170×78 жигарранг Саудия Арабистони герби Ферма Саудия Арабистони герби
100 176×82 Қизил Қироллик саройи Нефт саноати Саудия Арабистони герби
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

Файсал даври

1976-йилги тўплам
Тасвирлар Деноминация
(риал)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон Сув белгиси
1 130×65 жигарранг қирол Файсал ИИ портрети,
Жабал ал-Нор тоғи
Лоcкҳеэд Л-1011 ТриСтар
Даҳран аэропорти
Қирол Файсал ИИ портрети
5 152×70 яшил қирол Файсал ИИ портрети,
суғориш канали
Жизандаги гидроэлектр тўғони Қирол Файсал ИИ портрети
10 164×74 қизил -
бинафша
қирол Файсал ИИ портрети,
нефт платформаси
Нефтни қайта ишлаш заводи Қирол Файсал ИИ портрети
50 176×76 тўқ яшил,
жигарранг
қирол Файсал ИИ портрети,
Масжид ан-Набавий
Масжид ан-Набавий Қирол Файсал ИИ портрети
100 182×86 кўк қирол Абдулазиз портрети,
Ал-Ҳарам масжиди
Ал-Ҳарам масжиди Қирол Файсал ИИ портрети
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

Фаҳд даври

1983-1984-йиллар тўплами
Тасвирлар Деноминация
(риал)
Ўлчамлари
(мм)
Асосий
ранглар
Тавсиф
Олд томони Орқа томон Олд томони Орқа томон Сув белгиси
1 134×62 Қаймоқранг Фаҳд ва қадимий танга Гуллар қирол Абдулазиз ИИ портрети
5 145×66 сиёҳранг Фаҳд кема олдида Нефтни қайта ишлаш заводи қирол Абдулазиз ИИ портрети
10 150×68 сариқ Фаҳд қал’а олдида палма дарахтлари қирол Абдулазиз ИИ портрети
50 155×70 Яшил Фаҳд, чапда — Қоя гумбази Ал-Ақсо масжиди қирол Абдулазиз ИИ портрети
100 160×72 Мовий, қаймоқранг Муҳаммад пайғамбар масжидининг бир қисми фонида Фаҳд Муҳаммад пайғамбар масжиди қирол Абдулазиз ИИ портрети
500 166×74 бинафша Подшоҳ Абдулазиз, Каъба Ал Ҳарам масжиди қирол Абдулазиз ИИ портрети
Расм шкаласи миллиметр учун 1,0 пиксел.

Абдуллоҳ даври

2007-йил май ойида Саудия Арабистони янги пул эмиссиясини амалга оширади. Банкноталар 1, 5, 10, 50, 100 ва 500 риал номиналларида чиқарилади. Банкнотларга қирол Абдуллоҳнинг портрети жойлаштирилган. Бироқ 500 риаллик эски банкнот ўзгаришсиз қолади. Янги пуллар муомалага киритилиши билан эски қоғоз пуллар муомаладан чиқарилган[6].

2007-йилги тўплам[7]
Расм Деноминацияси (риал) Ўлчамлари (мм) Асосий ранглар Тавсиф Ишлаб чиқарилиш санаси Белгиси
Олд юзи Орқа томони Олд юзи Орқа томони
1 133х63 оч яшил ВИИ аср олтин динори; Абдуллоҳ бин Абдулазиз Ал Сауд Марказий банк биноси 2007 -йил 31-декабр Қирол Абдулла, номинал
[1] 5 145х66 бинафша нефтни қайта ишлаш заводи; Абдуллоҳ бин Абдулазиз Ал Сауд Ал Жубаил портидаги танкер ва нефт терминали 2007-йил июл Қирол Абдулла, номинал
[2] 10 150х68 жигарранг Ал Мораба қироллик саройи; Абдуллоҳ бин Абдулазиз Ал Сауд Абдулазиз тарихий маркази 2007-йил июл Қирол Абдулла, номинал
[3] 50 155х70 тўқ яшил Қуддусдаги Қоя гумбази; Абдуллоҳ бин Абдулазиз Ал Сауд Қуддусдаги Ал-Ақсо масжиди 2007-йил 21-май Қирол Абдулла, номинал
[4] 100 160х72 Қизил Масжид ан-Набавий масжидининг яшил гумбази; Абдуллоҳ бин Абдулазиз Ал Сауд Масжид ан-Набавий 2007-йил 21-май Қирол Абдулла, номинал
[5] 500 166х74 Мовий Маккадаги Каъба; Абдул Азиз ибн Абдураҳмон Ал Сауд Маккадаги Ал-Ҳарам масжиди 2007-йил сентябр Қирол Абдулла, номинал

Салмон даври

2016-йил 26-декабр куни Саудия Арабистони Марказий банки қирол Салмон бин Абдулазиз ас-Сауд тасвирланган банкнотларнинг янги сериясини чиқарди. Банкнотларнинг номиналлари 2007-йил сериясидаги номиналлар билан бир хил, 1 риал номиналининг йўқлиги бундан мустасно. 500 риаллик банкнотада Саудия Арабистони асосчиси Абдул-Азиз ибн Абдурраҳмон ас-Сауд тасвирланган. 2020-йил 4-октабрда Г20 га аъзо бўлганлик учун 5 риаллик биринчи полимер банкнот, шунингдек, 20 риал муомалага чиқарилди[8]. 2021-йил 25-апрелда „Висион 2030“ дастури ишга туширилганининг беш йиллиги муносабати билан 200 риал номиналли банкноталар муомалага чиқарилди.

2016-йилги тўплам[9]
Расм Деноминацияси (риал) Олчамлари (мм) Асосий ранглар Тавсиф Ишлаб чиқарилиш санаси Белгиси
Олд юзи Тескари
[6] [7] 5 145×66 бинафша Руб ал-Хали чўлидаги нефтни қайта ишлаш заводи; Қирол Салмон Гуллар 2016-йил 26-декабр Қирол Салмон, номинал
[8] 5 26-октябр, 2020-йил Саудия Арабистони герби
[9] [10] 10 150×68 жигарранг қал’а; Қирол Салмон Ар-Риёд панорамаси 2016-йил 26-декабр Қирол Салмон, мазҳаб
[11] 20 150×68 бинафша Қирол Салмон Г20 аъзо давлатлар билан жаҳон харитаси 2016-йил 26-декабр Қирол Салмон, номинал
[12] [13] 50 155×70 Яшил Қуддусдаги Қоя гумбази; Қирол Салмон Ал-Ақса масжиди, Қуддус 2016-йил 26-декабр Қирол Салмон, номинал
[14] [15] 100 160×72 Қизил Масжид ан-Набавийнинг яшил гумбази, Мадина ; Қирол Салмон Масжид ан-Набавий 2016-йил 26-декабр қирол Салмон, номинал
[16] [17] 500 166×74 Мовий Каъба, Макка; Абдул Азиз ибн Абдураҳмон Ал Сауд Ал-Ҳарам масжиди, Макка 2016-йил 26-декабр Қирол Салмон, номинал

Валюта курси режими

Миллий валюта курсини ушлаб туриш учун Саудия Арабистони Валюта кенгаши режимидан фойдаланади, бу режимда риал курси 3,75:1 нисбатда АҚСҲ долларига боғланган[10]. Банклардаги валюта курслари расмий курслардан жуда оз фарқ қилади: сотиб олиш учун 3,74 ва сотиш учун тахминан 3,77[11]. 2007-йил сентябр ойида мамлакат ўз валютасини долларга боғлашдан воз кечиш ниятида эканлиги эълон қилинди[12]. Лекин бу амалга ошмади.

Манбалар

  1. ↑ „Нумизматический словарь“. 2008-йил 26-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 9-апрел.
  2. ↑ „Нумизматический словарь“. 2007-йил 16-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 9-апрел.
  3. ↑ „Риял“. 2008-йил 16-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 9-апрел.
  4. ↑ „Cурренcиэс“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 28-апрел.
  5. ↑ В Саудовской Аравии появяця новиэ денги[сайт ишламайди]Андоза:Недоступная ссылка
  6. ↑ „Саудовская Аравия выпускает новые банкноты“. 2008-йил 3-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2008-йил 7-апрел.
  7. ↑ „Тҳе Фифтҳ Иссуэ“. Сауди Cентрал Банк. 2021-йил 25-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-феврал.
  8. ↑ „Сама Интродуcес Тҳе Фиве Риял Деноминатион Маде Оф Полймер ... Анд Ит Wилл Старт Cирcулатинг Он Оcтобер 5тҳ“. 2020-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-феврал.
  9. ↑ „Сихтҳ Иссуэ“. Сауди Арабиан Монетарй Аутҳоритй. 2021-йил 1-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 26-феврал.
  10. ↑ „САУДИ АРАБИА. Стафф Репорт фор тҳе 2011 Артиcле ИВ Cонсултатион“ (эн). Интернатионал Монетарй Фунд. 2021-йил 14-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2021-йил 24-феврал.
  11. ↑ „Главная страница сайта Ал-Ражҳи банка с курсами обмена валют“. 2009-йил 29-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2009-йил 1-декабр.
  12. ↑ Саудовская Аравия намерена отказаця от привязки своэй валюти к долларуАндоза:Недоступная ссылка