Saw Sa
Саw Са (စောဆ (бирма тили); шунингдек Саw Ҳса, Ма Саw Са, Даw Саw Са номлари билан ҳам танилган; 1884-йил 1-август — 1962-йил 28-феврал) — бирмалик шифокор, доя, шифохона бошқарувчиси, христиан миссионер, аёллар сайлов ҳуқуқи тарафдори ва давлат арбоби. У Бирмада илғор тиббий даражани олган биринчи аёл ва мустамлака давридаги парламент юқори палатасида хизмат қилган биринчи аёл эди.
| Саw Са စောဆ | |
|---|---|
|
Саw Са, 1922-йилдаги нашрдан | |
| Таваллуди |
1-август 1884-йил Жума, Вагаунг ойининг 10-куни, 1246 Бирма тақвими Проме (Пяй), Британия Бирмаси |
| Вафоти |
28-феврал 1962-йил (77 ёшда) Чоршанба, Табодwе ойининг 9-куни, 1323 Бирма тақвими Рангоон (Янгон), Бирма |
| Фуқаролиги | Бирмалик |
| Таълими |
Калкутта университети (МБ) Ирландия Қироллик Жарроҳлар коллежи (ФРCС) |
| Касби |
|
Илк ҳаёти
Саw Са бирмалик христиан оиласида туғилган[1]. Унинг отаси По Саw Проме шаҳрида давлат амалдори (wундаук) бўлган[2].
У Рангоондаги баптистлар томонидан бошқарилган Жудсон коллежини битирган биринчи аёл бўлган. Кейинчалик у миссионерлик стипендияси асосида Калкуттада тиббиёт таҳсилини давом эттириб, 1911-йилда тиббий лицензия олган биринчи бирмалик аёлга айланди[3].
У кейинчалик Дублиндаги Қироллик шифокорлар ва жарроҳлар коллежида жамоат саломатлиги бўйича таҳсил олиб, ушбу муассасада стипендия (феллоwшип) олган биринчи бирмалик талаба бўлди[4].
Тиббий фаолияти ва миссионерлик ишлари
1913-йилда Рангунга қайтгач, Саw Са Бирмадаги ягона аёл шифокор сифатида танилган. 1914–1921-йилларда у Рангундаги Ладй Дуфферин туғруқхонасининг раҳбари бўлиб ишлаган. Унинг опа-сингиллари ва қариндошлари ҳам ушбу шифохонада ҳамшира бўлиб ишлашган[5].
1921-йилда у Мидwиферй (Доялик) номли дарсликни нашр этган.
Кейинчалик у Рангунда хусусий тиббий амалиёт олиб борган ва хайрия шифохонасини бошқарган. Иккинчи жаҳон уруши даврида у уруш ярадорларини даволаган.
1921-йилда у АҚШга сафар қилиб, Дес Моинес, Аёва шаҳрида бўлиб ўтган аёллар миссионерлик йиғилишида қатнашган. У ерда унга Рангундаги талабалар учун 800 га яқин инглиз тилидаги китоб ва журналлар совға қилинган.
Шунингдек, у Халқаро миссионерлик кенгаши йиғилишида Ню-Ёрк штатидаги Лаке Моҳонкда қатнашган ва Жоҳнс Ҳопкинс университетида қўшимча тиббий таълим олган. У дунё бўйлаб саёҳат қилган биринчи бирмалик аёллардан бири сифатида ҳам қайд этилади.
Сиёсий фаолияти
1926-йилда у Бутун Бирма Баптист аёллар миссионерлик жамияти ижроия қўмитасида ишлаган.
1934-йилда у Лондондаги аёллар ҳуқуқлари йиғилишида турмуш қурган аёлларга сайлов ҳуқуқи берилишини қўллаб-қувватлаган. У шундай деган:
„Биз бошқа мезонлар асосида овоз бераётган эркакларнинг хотинларига ҳам сайлов ҳуқуқи берилишини талаб қиламиз.“
Шунингдек, у эркаклар билан тенг ҳуқуқлилик принсипини қўллаб-қувватлаб, аёллар учун алоҳида квоталар ажратилишига қарши чиққан.
1937-йилда у Бирма Сенатининг юқори палатасига сайланиб, ушбу лавозимни эгаллаган биринчи аёлга айланди.
1935-йил 3-июнда у Британия империяси ордени (МБЕ) билан тақдирланган.
Шахсий ҳаёти
Саw Са 1962-йил 28-февралда 77 ёшида вафот этган.
Манбалар
- 1-avgustda tugʻilganlar
- 1884-yilda tugʻilganlar
- 1962-yilda vafot etganlar
- 28-fevralda vafot etganlar
- Birmalik jarrohlar
- XX asr shifokorlari
- Shifoxona boshqaruvchilari
- Birmalik ayol shifokorlar
- Baptistlar
- Yangon universiteti bitiruvchilari
- Birmalik siyosatchilar
- Ayollar huquqlari
- 1884-yilda tug‘ilganlar
- Senat a’zolari
- Britaniya imperiyasi ordeni sohiblari
- Ayollar
- Ayol shifokorlar