Сахариметрия, сакҳариметриа (сахар сўзидан ва грекча. мéтрĭō [метреō] – „Мен ўлчайман“) – оптик фаол моддалар эритмалари, биринчи навбатда қандларнинг консентрациясини, аниқлаш учун мўлжалланган усул.

Сахариметрияда моддаларнинг қутбланиш текислигини айлантириш қобилиятидан фойдаланилади. Ушбу усулнинг тезлиги ва ишончлилиги унинг физик-кимёвий тадқиқотларда, шакар ишлаб чиқаришда (озиқ-овқат саноати), тиббиётда (кимёвий ва фармацевтик таҳлилда) кенг қўлланилишига олиб келди.

Тавсиф

Ушбу усулда ўлчаш шартлари стандартлаштирилган. Оптик фаол модданинг консентрациясини махсус ўлчаш мосламаси – сахариметрнинг шкаласида тўғридан-тўғри фоизда ўқиш мумкин. Шакар консентрациясини аниқлаш халқаро шакар шкаласига мувофиқ амалга оширилади. Унда 100 градус (100°С) ёруғликнинг қутбланиш текислигининг 100 мл эритмадаги 26 г соф сахароза сувли эритмаси билан айланишига тўғри келади ва бу 20 °C ҳароратда 200 мм узунликдаги найчада ўлчанган ва 34,620 айлана даражага тенг бўлади. Стандарт шароитларда шакар эритмасининг оқ ёруғлик билан ёритилиши таъминланади; бошқа моддаларнинг консентрациясини ўлчашда (масалан, камфора), эритма маълум бир тўлқин узунликдаги монохроматик ёруғлик билан ёритилади. Бу усул лаборатория шароитларида ўз тасдиғини топган.

Адабиёт

  • Сахар // Энсиклопедический словар Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). – СПб., 1890—1907.
  • Сахариметрия // Болшая совецкая энсиклопедия : [в 30 т.] / гл. ред. А. М. Прохоров. – 3-э изд. – М. : Совецкая энсиклопедия, 1969—1978.