Ziyosfera

Sayyid Nosiruddin

Саййид Шоҳ Носируддин (бенгалча: শাহ সৈয়দ নাসিরুদ্দীন, арабча: شاه سيد ناصر الدين) – 14-асрда Бенгалияда ислом динининг тарқалиши билан боғлиқ бўлган сўфий авлиё ва лашкарбоши. Султон Шамсуддин Фирузшоҳнинг қуролли кучлари қўмондони (Сипоҳсолор) сифатида Саййид Носируддин биринчи навбатда 1303-йилда Силхетни забт этишдаги роли билан машҳур сўфий дарвеш Шоҳ Жалол билан бир қаторда машҳурдир.

Саййид Шоҳ Носируддин

Саййид Носируддин зиёратгоҳи, Тараф подшолиги, Буюк Силҳет
Шахсий маълумотлар
Вафоти
Мурарбанд (пресент-дай Чунаругҳат, Ҳабиганж, Бангладеш)
Мурарбанд Дарбар Шариф, Ҳабиганж
Дини Ислом
Фарзандлари Саййид Шоҳ Сирожуддин
Ота-онаси
  • Ҳасан ал-Арабий (отаси)
Мактаб Суҳравардия
Бошқа номлари Носируддин

Насаби

Носируддин Бағдоддаги Саййидлар оиласида, Ҳасан ал-Арабийнинг хонадонида (Ҳасан араб бўлган) туғилган. Тарихчи Ачют Чаран Чоудҳури Носируддиннинг насл-насабини шиа исломнинг ўн икки имомидан излайди ва унинг наслини айтади:

Саййид Носируддин Сипоҳсолор ибн Ҳасан ал-Арабий ибн Хожа Довуд ибн Хожа Абул Фазл ибн Хожа Абул Фараҳ ибн Муҳаммад ал-Маҳдий ибн Ҳасан ал-Аскарий ибн Али ан-Нақий ибн Муҳаммад Тақий ибн Али ар-Ризо ибн Мусо ал-Козим ибн Жа'фар ас-Содиқ ибн Муҳаммад ал-Бақир ибн Али ал-Сажжод|Зайнул Обидин ибн Ҳазрат Ҳусайн ибн Ҳазрат Али[1].

Силхетнинг забт этилиши

1258-йилда Ҳулокухон бошчилигидаги мўғуллар томонидан вайрон қилинганидан сўнг, шаҳарни тарк этишга мажбур бўлган Саййид Носируддин биринчи навбатда Бенгалияга жойлашишдан олдин Деҳлига кўчиб ўтди[2]. Бир пайтлар у Суҳравардия сўфийлик тариқатига эргашиб, бир қанча ғайритабиий қобилиятларга эга бўлди[2]. Балки мана шу руҳий кучлар ҳикоялари орқали у Бенгал султони Шамсуддин Фирузшоҳнинг ҳомийлигига эришган[3].

1303-йилга келиб Саййид Носируддин Султон қўшинининг сипоҳсолори бўлди. Бу вақт ичида Фирузшоҳ Силхетнинг Ҳинд қироли Гоур Говинда билан урушда қатнашган. Говиндага қарши иккита муваффақияциз ҳужум аллақачон унинг жияни Сикандар Хон бошчилигидаги султон қўшини томонидан амалга оширилган[4]. Саййид Носируддин бошчилигида учинчи юришга буюрилди. Бу қўшинга кейинчалик Шоҳ Жалол ва унинг 360 нафар издошлари қўшилган. Бу ҳужум охир-оқибат муваффақиятли бўлди ва Гоур Говинда чекинишга мажбур бўлди ва шу билан Силхетни мусулмонлар назорати остига олди[5].

Тарафнинг босиб олиниши

Силхет забт этилганидан кўп ўтмай, ҳозирги Ҳабиганждаги қўшни Тараф қироллигининг ҳукмдори Ачак Нараян томонидан маҳаллий қози қатл этилгани ҳақида хабар келди. Бу Нуриддин деб аталган қози ўғлининг никоҳини нишонлаш учун сигир сўйишига жавобан қилинган, бу ҳукмдорни хафа қилган[6].

Саййид Носируддин бир қанча аскар қўшини ҳамда Шоҳ Жалолнинг ўн икки шогирди билан Нараянга қарши жўнатилди, улар олдиндан бостириб келганини билиб, оиласи билан қочиб кетишди. Натижада Тараф осонлик билан қўлга олинди, кейинчалик Носируддин унга ҳоким этиб тайинланди. Сўнг ўз ўғли Сайийд Сирожуддинни Нуриддиннинг қизига турмушга бериб, марҳум Қодийнинг оиласига тасалли бермоқчи бўлди[7].

Мерос

Носируддин Тарафнинг Мурарбанд шаҳрида дафн этилган, қабри кейинчалик зиёратгоҳга (мозор) айланган[8]. Кейинчалик унинг оиласи минтақанинг меросхўр ҳукмдорлари сифатида давом этди[9].

Манбалар

  1. ↑ Чоудҳурй, Ачют Чаран (1910). Сриҳаттар Итибритта: Пурбангшо শ্রীহট্টের ইতিবৃত্ত - পূর্বাংশ (Бенгали). Cалcутта: Котҳа. 503-бет — Викиманба.
  2. ↑ 2,0 2,1 Чоудҳурй, Деwан Нурул Анwар Ҳуссаин „Шаҳ Сед Насируддин“, . Банглапедиа: Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш, Сеcонд Ислам: , Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш, 2012. 
  3. ↑ Дутт, Бижой (20 Септембер 1964). „Шаҳ Жалал'с ҳисториc трек фром Арабиа то Сйлҳет“. Иллустратед Wеэклй оф Пакистан. 31-бет.
  4. ↑ Али, Сед Муртаза. Саинц оф Эаст Пакистан. Охфорд Университй Пресс, Пакистан Бранч, 1971 — 26–27-бет. 
  5. ↑ Ҳаниф, Н.. Биограпҳиcал Энcйcлопаэдиа оф Суфис: Cентрал Асиа анд Миддле Эаст. Саруп & Сонс, 2002 — 460-бет. ИСБН 978-81-7625-266-9. 
  6. ↑ [[с:|]] — Викиманба.
  7. ↑ [[с:|]] — Викиманба.
  8. ↑ Чоудҳурй, Деwан Нурул Анwар Ҳуссаин „Шаҳ Сед Насируддин“, . Банглапедиа: Натионал Энcйcлопедиа оф Бангладеш, Сеcонд Ислам: , Асиатиc Соcиэтй оф Бангладеш, 2012. 
  9. ↑ Кҳан, Нурур Раҳман (1999), Шариф Уддин Аҳмед (муҳ.), „Сед Мужтаба Али“, Сйлҳет: Ҳисторй анд Ҳеритаге, Сйлҳет: Бангладеш Итиҳас Самити, 825-бет, ИСБН 978-984-31-0478-6 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sayyid_Nosiruddin" dan olindi