Ziyosfera

Sayyida Nafisa

Саййида Нафиса (ваф. 208 ҳижрий / 830 милодий), тўлиқ исми Ас-Саййидаҳ Нафисаҳ бинт Амир ал-Мўминин Ал-Ҳасан ал-Анвар ибн Зайд ал-Аблаж ибн Ал-Ҳасан ибн 'Алиạиḱалибаҳ ибн Алибаҳияҳ (арабча: ٱلسَّيِّدَة نَفِيْسَة بِنْت أَمِيْر ٱلْمُؤْمِنِيْن ٱلْحَسَن ابْن زَيْد ٱلْأَبْلَج ابْن ٱلْحَسَن ابْن عَلِي ابْن أَبِي طَالِب ٱلْعَلَوِيَّة ٱلْحَسَنِيَّة‎‎), Ислом динининг пайғамбари Муҳаммад с.а.внинг аёл авлоди, ислом олимаси ва ўқитувчиси эди. Сунний имом Муҳаммад ибн Идрис аш-Шофеъийдан сабоқ берган[1]Мисрнинг энг машҳур аёл ҳадис олимасидир[2].

Нафīсаҳ бинт Ал-Ḥасан
Файл:Масжид ҳавинг Нафиса Маусолеум сиде бй,Cаиро.жпг
Нафиса мақбараси
Таваллуди
Нафиса

145-ҳижрий йил
Макка, Ҳижоз
Вафоти 208-ҳижрий йил
Қоҳира, Миср
Турмуш ўртоғи Ис-ḥāқ ал-Муʾтамин
Болалари Қосим, Умму Кулсум

Биография

У тахминан 762-йилда Маккада, Муҳаммад с.а.в нинг набираси Ал-Ҳасаннинг ўғли Зайд ал-Аблажнинг ўғли Ал-Ҳасан ал-Анварнинг оиласида туғилган. У кейинги ҳаётини Қоҳирада ўтказди, у ерда унинг номи билан аталган масжид бор.

Никоҳ ва фаолият

У Жаъфар ас-Содиқнинг ўғли, Муҳаммаднинг авлоди Ис-ҳақ ал-Му’тамин (إِسْحَاق ٱلْمُؤْتَمِن) га турмушга чиқди. У билан бирга Ҳижоздан Мисрга ҳижрат қилди. Уларнинг икки фарзанди бор эди: Қосим исмли ўғли ва Умму Кулсум исмли қизи[3].

Унинг шогирдлари узоқ жойлардан келишган ва улар орасида сунний фиқҳдаги Шофеъий мазҳабининг орқасида турган Шофи’ий ҳам бор эди. У унинг таълимига молиявий ҳомийлик қилган[4]. Ибн Касир „Ал-Бидоя ва ал-ниҳоя“ да у ҳақида қуйидаги гапни ривоят қилади:

У бадавлат аёл эди, одамларга, айниқса, шолларга, оғир касалларга ва бошқа барча касалларга кўп яхшилик қиларди. У диндор, зоҳид ва фазилатли эди. Имом Шофе'ий Мисрга келганида у зотга яхшилик қилган, ба'зан Шофе'ий Рамазон ойида унга имомлик қилган.

— Ибн Касир[2], Ибн Касир

Имом Шофеъийга таъсири

Имом Шофеъий сунний фиқҳининг яна бир буюк имоми Молик ибн Анаснинг[5] шогирди бўлган, у Имом Абу Ҳанифа каби Имом Жаъфарнинг шогирди бўлган[6]. Айтишларича, Шофеъий Қоҳирага келганидан сўнг Нафисадан ҳадис тинглашга чақирган[7]. У Нафисанинг уйида тез-тез меҳмон бўлиб, масжидида маърузаларини тинглаб, тарихчилар ривоят қилганидек, ундан дуо ва барокат сўраган.

Шофеъий касал бўлиб, ўлим яқинлашаётганини ҳис қилгач, дарҳол васиятнома ёзган ва унда Нафиса жаноза намозини ўқишини шараф билан кутиши ҳақида айтиб ўтган. Имом вафотидан кейин унинг жасадини уйига олиб боришди ва у ерда намоз ўқидилар. Хабарларга кўра, „Нафисанинг машҳурлиги, шон-шарафи, халқ орасида ҳурмати“ бўлмаслиги мумкин эмас[8].

Зоҳидалик ва мўжизалар

Маълум қилинишича, Нафиса зоҳид ҳаёт тарзини ўтказган. Унинг жияни Зайнаб холаси уч кунда бир марта овқатланиб, ёнида бўш сават олиб юргани, ҳар гал кичик бир нарса егиси келганида қўлини ичкарига солиб, Аллоҳ томонидан юборилган нарсани топиб олганига гувоҳ бўлган. Бир куни Саййида Нафисанинг ҳаёт тарзидан таъсирланган Зайнаб холасидан: „Сиз ўзингизми асрашингиз керак“, деб айтди. У шундай жавоб берди: „Роббимга етиб боргунимча ўзимни қандай сақлайман? Менинг олдимда жуда кўп тўсиқлар борки, уларни муваффақиятлилардан бошқа ҳеч ким босиб ўтолмайди.“ деди.

Нафисанинг умри давомида ва ўлимидан кейин 150 дан ортиқ мўжизалар кўрсатилган. Қоҳирага о'рнашиб олгандан со'нг, у қо'шни мусулмон бо'лмаган оиланинг шол бо'лган қизини даволаганида мо�М22�жиза юз берди. Бир куни қизи Нафисанинг уйида қолибди, онаси бозорга дўконга кетаётган экан. Нафиса намоздан олдин таҳорат олгач, бир неча томчи сув қизга тегибди ва қиз қимирлай бошлабди. Нафиса намоз ўқиётганда қиз ўрнидан туриб, келаётган онанинг олдига югурибди, у бир вақтнинг ўзида ларзага тушиб, хурсанд бўлиб кетибди. О'ша мо�М23�жизадан кейин бутун оила ва бошқа қо'шнилар Исломни қабул қилибдилар[9].

Унинг ўлимидан кейин бир бахциз ҳодиса юз берган. Баъзи ўғрилар унинг масжидига кириб, ўн олтита кумуш чироқни олиб кетишган. Улар дарҳол қоча бошлаган, лекин эшикларни топа олишмаган. Улар худди қафасга тушгандек, қамалиб қолишган. Эртаси куни эрталаб улар топилиб, қамоққа ташланган[9]

Мероси

Унинг тақвоси шу даражада машҳур эдики, одамлар ундан дуо сўраш учун узоқ-яқиндан келишар эди. Ҳагиографлар унинг Аҳл ул-Байт („Аҳли Муҳаммад“)нинг марҳаматини сўраб келган оломон туфайли Мисрни тарк этиш қарорини айтиб, ибодатга оз вақт қолдирган. Бироқ Миср ҳокими Ас-Сирри ибн ал-Ҳакам ва халқнинг Мисрни тарк этмаслик ҳақидаги илтимослари уни қолишга ишонтирди. Унинг ёрдам сўраганлар учун тўғридан-тўғри ёки ибодат орқали кўрсатган мўжизалари, масалан, кўр болани даволаши, Нил дарёси кутилгандек бир йил кўтарилмаса уни кўтариши, кеманинг чўкиб кетишининг олдини олиш, камбағал аёлга ёрдам бериш каби кўплаб ривоятлар келтирилади. У ўз умрини оиласини боқиш учун жун йигириш, шафоати орқали маҳбусни озод қилиш ва одамларнинг қийинчиликларини кўриш билан ўтказди.

Саййида Нафиса, Саййида Руқайя ва Саййида Зайнаб бинти Али анъанага кўра Мадинанинг ҳомийси ҳисобланадилар[10].. Бундан ташқари, бу Фотимийлар халифалиги даврида пайғамбарнинг аёл қариндошлари учун ҳомийлик қилинган беш машҳаддан бири эди. Қолган тўрт зиёратгоҳ Саййид Руқайя, Саййид Зайнаб, Умму Кулсум ва Отикага бағишланган эди[11].

Манбалар

  1. ↑ Имам Метаwалли аш-Ша`раwи, „Нафиса ат-Таҳира: Раре Ладй Саинт оф тҳе Эгйптианс (эхcерптед фром Фром тҳе Лигҳт оф Аҳл ал-Байт: Мй Спиритуал Эхпериэнcес Унвеилед)“, Тҳе Муслим Магазине, Ас-Суннаҳ Фоундатион оф Америcа, 2019-06-26да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2022-07-13
  2. ↑ 2,0 2,1 Ибн Катҳир, Ал-Бидаяҳ wа ал-ниҳаяҳ, суб Анно 208.
  3. ↑ Зайн Кассам „Ремемберинг Фатима анд Зайнаб: Гендер ин Перспеcтиве“, . Тҳе Ши'и Wорлд Фарҳад Дафторй: . И.Б Таурис Пресс, 2015. 
  4. ↑ Алияҳ. „Греат Wомен ин Исламиc Ҳисторй: А Форготтен Легаcй“. Ёунг Муслим Дигест (2-феврал 2015-йил). 2020-йил 14-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июл.
  5. ↑ Дуттон, Ясин, Тҳе Оригинс оф Исламиc Лаw: Тҳе Қуръан, тҳе Муwаṭṭаъ анд Мадинан ʻАмал, 16-бет
  6. ↑ „Имам Жа'афар ас Садиқ“. Ҳисторй оф Ислам. 2015-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-ноябр.
  7. ↑ Ал-Яфии, Мир’ат ал жинан, ии.43
  8. ↑ Инб Ал-'Имад, Шадҳарат ал-Дҳаҳаб, ии. 21
  9. ↑ 9,0 9,1 Фа
  10. ↑ Исмаили Институте оф Студиэс. „Тҳе Патрон Wомен Саинц оф Cаиро“. Исмаили Институте оф Студиэс. Исмаили Институте оф Студиэс. 2021-йил 27-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-июл.
  11. ↑ Wиллиамс, Cаролине (1985). „Тҳе Cулт оф тҳе 'Алид Саинц ин тҳе Фатимид Монуменц оф Cаиро. Парт 2: Тҳе Маусолеа“. Муқарнас. 3-жилд. 39-бет. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sayyida_Nafisa" dan olindi