Сcотланд Ярд (расмий номи Ню Сcотланд Ярд) — Лондоннинг 32 та туманларида полиция назорати учун мас’ул бўлган ҳудудий полиция кучлари ҳисобланган Метрополитан полициясининг штаб-квартираси. Унинг номи Буюк Сcотланд Ярд деб номланган кўчада, 4 Wҳитеҳалл Плейсда жойлашган Метрополитан полициясининг дастлабки штаб-квартирасининг жойлашган жойи номидан олинган[1]. СcотландЯрднинг кириш жойи полиция бўлимининг умумий кириш эшигига айланган ва вақт ўтиши билан кўча ва Метрополитан полицияси синонимга айланди. Тҳе Неw Ёрк Тимес 1964-йилда Wалл Стреэт ўз номини Ню-Ёркнинг молиявий округига берганидек, Сcотланд Ярд Лондондаги полиция фаолияти номига айланди, деб ёзган[2].

Сcотланд Ярд
Неw Сcотланд Ярд

Виктория қирг'ог'идаги Ню Сcотланд-Ярд биноси ташқарисидаги рамзий белги, Вестминстер шаҳри.
Умумий маълумот
Манзили
Шаҳар Вестминстер шаҳри, Катта Лондон

Полиция кучлари 1890-йилда Буюк Сcотланд Ярддан Виктория қирғоғидаги янги қурилган бинога кўчиб ўтган ва янги штаб-квартира учун „Ню Сcотланд Ярд“ номи қабул қилинди[3]. Қўшни бино 1906-йилда қуриб битказилган. Учинчи бино 1940-йилда қўшилган. 1967-йилда Метрополитан Полиция Хизмати (МПС) ўз штаб-квартирасини уч бинодан иборат мажмуадан Викториянинг Бродвейдаги баланд, янги қурилган бинога кўчирди. 2013-йил ёзида кучлар Ню-Сcотланд Ярднинг олдинги жойининг учинчи биноси (1890-1967) бўлган Cуртис яшил биносига кўчиши ва штаб-квартиранинг номи Сcотланд Ярд деб ўзгартирилиши эълон қилинди[4]. 2016-йил ноябр ойида МПС „Янги Сcотланд Ярд“ номини олишда давом этадиган янги бош қароргоҳига кўчиб ўтди[5][6].

Тарихи

Метрополитан полиция хизмати Катта Лондонда ҳуқуқни муҳофаза қилиш учун мас’улдир. Лондон шаҳри полицияси томонидан қўриқланадиган Лондон шаҳрининг катта ҳудуди ва Британия транспорт полицияси зиммасида бўлган Лондон метроси ва миллий темир йўл тармоқлари бундан мустасно.

4 Wҳитеҳалл жойи

Асл Сcотланд Ярд (чапда, соат билан) ва жамоат транспорти идораси (ўнгда)
Оригинал Неw Сcотланд Ярд, ҳозир Норман Шаw Буилдингс деб аталади. Ўнг томонда 2016-йил ноябр ойида Янги Сcотланд Ярдга айланган Кертис яшил биноси жойлашган.

Метрополитан полицияси Роберт Пеэл томонидан 1829-йилда парламент томонидан қабул қилинган Метрополитан полицияси тўғрисидаги қонунни амалга ошириш учун ташкил этилган[1]. Пеэл Эугèне-Франсуа Видоcқ ёрдамида янги полиция штаб-квартираси учун Wҳитеҳалл Плаcедаги жойни танлади. Биринчи икки комиссар Чарлз Роуэн ва Ричард Мейн турли полиция ходимлари билан бирга бинони эгаллаб олишди. Илгари 4 Wҳитеҳалл Плаcе хусусий уйи (51°30′22″Н 0°07′34″W / 51.50598°Н 0.12609°W / 51.50598; -0.12609 (Оригинал Сcотланд Ярд - 4 Wҳитеҳалл Плаcе)) Буюк Сcотланд Ярд деб номланган кўчада жойлашди.

Ушбу бино 2015-йилда гипермаркетлар оператори Лулу Гроуп Интернатионал томонидан сотиб олинган ва 2019-йил декабр ойида очилган Ҳятт томонидан бошқариладиган ҳашаматли меҳмонхонага айлантирилган[7][8].

Виктория қирғоғи

1887-йилга келиб, Метрополитан полициясининг штаб-квартираси 4-Wҳитеҳалл Плаcедан бир нечта қўшни манзилларга, жумладан 3, 5, 21 ва 22-Wҳитеҳалл Плаcега кенгайтирилган[1]. Кейинчалик меъмор Ричард Норман Шоу томонидан ишлаб чиқилган янги бош қароргоҳ қурилди (51°30′08″Н 0°07′29″W / 51.50222°Н 0.12463°W / 51.50222; -0.12463 (Неw Сcотланд Ярд - Норман Шаw Нортҳ Буилдинг (сеcонд лоcатион))). Бу Бино Виктория қирғоғида, Темза дарёсига қарайдиган, ҳозирги Мудофаа вазирлиги штаб-квартирасидан жанубда жойлашган. 1888-йилда янги бино қурилиши пайтида ишчилар аёл кишининг бўлинган танасини топдилар. „Wҳитеҳалл сири“ деб номланувчи бу иш ҳеч қачон очилмаган. 1890-йилда полиция штаб-квартираси Янги Сcотланд Ярд деб номланган янги жойга кўчиб ўтди. Бу вақтга келиб, Метрополитан полицияси дастлабки 1000 зобитдан 13 000 нафаргача кўпайди ва кўпроқ маъмурий ходимлар ва каттароқ штаб-квартирага муҳтож эди. Қувватнинг ҳажми ва мас’улиятининг янада ортиши кўпроқ маъмурлар ва бўш жойни талаб қилган. Шу сабабли, 1906 ва 1940-йилларда янги бинолар қуриб битказилди, шунинг учун Ню-Сcотланд Ярд учта бино мажмуасига айланди (51°30′07″Н 0°07′28″W / 51.50183°Н 0.12446°W / 51.50183; -0.12446 (Норман Шаw Соутҳ Буилдинг (эхтенсион то Неw Сcотланд Ярд))). Биринчи иккита бино энди Норман Шаw бинолари сифатида рўйхатга олинган бино ҳисобланади.

4-Уайтхолл-плейдаги асл бино ҳали ҳам Буюк Сcотланд ярдида орқа эшикли кириш жойига эга. Баъзи Метрополитан полициясининг бўлими учун флиаллар ҳали ҳам биринчи штаб-квартирадан кўча рўпарасида, Буюк Сcотланд Ярд 7-да жойлашган.

10 Бродвей

Виктория кўчасидаги собиқ Неw Сcотланд Ярд биноси

Метрополитан полициясининг штаб-квартираси 1967-йилда 8-10 Броадwайга, Виктория кўчаси билан чегарадош жойда қурилган янги бинога кўчирилган.

2008-йилда Метрополитан полиция бошқармаси (МПА) 120 миллион фунт стерлингга 10 Броадwайнинг бепул мулкини сотиб олди[9].

10 Броадwай 2014-йил декабр ойида Абу-Даби молиявий гуруҳига 370 миллион фунт стерлингга сотилган ва олтита бинодан иборат аралаш фойдаланиш учун қайта қуриш режалари 2016-йил феврал ойида тасдиқланган[10]. 2016-йил 31-октабрда кўчириш тугаллангандан сўнг, мулк ҳуқуқи МПАдан Абу-Даби молиявий гуруҳига расман ўтказилган[5], бино ўша йилнинг охирида бузиб ташланган[11].

Жорий жойлашув

Янги Сcотланд Ярднинг ҳозирги жойи, илгари Кертис яшил биноси

2013-йил май ойида Метрополитан полицияси Бродвейдаги Янги Сcотланд Ярд биноси сотилишини ва полиция бўлими бош қароргоҳи Виктория қирғоғидаги Кертис яшил биносига кўчирилишини тасдиқлади. 2015-йилда Метрополитан полицияси унга кўчиб ўтишидан олдин архитекторлар учун бинони қайта лойиҳалаш танловини эълон қилди[12]. Бу бино илгари ҳудудий полиция штаб-квартираси жойлашган ва оригинал Ню-Сcотланд Ярдга (Норман Шоу Шимолий биноси) туташган.

Айланадиган белги

2015-йил декабр ойида Cуртис Греэн биносининг ташқи кўринишидаги қурилиш ишлари якунланди[13]. 2016-йил 31-октабрда Метрополитан полицияси ходимлари Броадwай 10-да жойлашган бинони тарк этиб, янги бош қароргоҳига кўчиб ўтишди[5]. Янги Сcотланд Ярд биноси 2017-йил 23-мартда қиролича Елизавета ИИ томонидан очилиши керак эди, бироқ ўша куни Вестминстерда содир бўлган террористик ҳужум туфайли қироллик оиласи очилиш қолдирилишини эълон қилди[6]. Очилиш маросими 2017-йил 13-июлда қайта ташкил этилди[14]. Ўзидан олдинги учта музей сингари, у 1874-йилда асос солинган Метъс Жиноят музейига (илгари Қора музей сифатида танилган), жамоатчиликка очиқ бўлмаган жиноий ёдгорликлар тўпламига эга.[15]

Оммавий маданият

Сcотланд Ярд Виктория давридан бери китобларда, филмларда, телевидениэда ва ҳоказоларда пайдо бўлган. У Жек Риппер ва Шерлок Холмснинг ҳикояларида акс этган[16][17]. Монтй Пйтҳоннинг 1969-йилдаги „Дунёдаги энг кулгили ҳазил“ эскизида Грем Чапман кулиб ўлишдан олдин ҳазил билан уйдан чиқиб кетаётган Сcотланд Ярд инспектори ролини ўйнаган[18].

  • Wҳитеҳалл 1212 — кўп йиллар давомида Сcотланд Ярднинг асосий давлат телефон рақами
  • Сакурада дарвозаси (Сакурадамон) ― Токио император саройидаги дарвозалардан бири, у Токио Метрополитан полиция департаменти (ТМПД) учун метоним сифатида ишлатилади.
  • Бирлашган Қироллик, тожга қарамлик ва Британиянинг чет эл ҳудудларидаги ҳуқуқни муҳофаза қилиш идоралари рўйхати

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Метрополитан Полиcе Сервиcе – Ҳисторй оф тҳе Метрополитан Полиcе Сервиcе“. Мет.полиcе.ук. 2013-йил 3-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 22-март.
  2. ↑ Фарнсwортҳ, Cлйде Ҳ.. „Мове ис планнед бй Сcотланд Ярд“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1964-йил 15-май). Қаралди: 2015-йил 3-декабр.
  3. ↑ Ҳуттон, Мике. Тҳе Сторй оф Соҳо: Тҳе Wиндмилл Еарс 1932-1964, 15 Марч 2012 — 104-бет. ИСБН 978-1-445-60684-2. 
  4. ↑ „Неw Метрополитан Полиcе ҲҚ анноунcед ас Cуртис Греэн Буилдинг“. ББC Неwс (2013-йил 20-май). Қаралди: 2013-йил 22-май.
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Буллен, Жамиэ. „Метрополитан Полиcе стафф мове оут оф Неw Сcотланд Ярд афтер 49 еарс“. Эвенинг Стандард (2016-йил 1-ноябр). Қаралди: 2016-йил 12-ноябр.
  6. ↑ 6,0 6,1 Тҳе wордс „Неw Сcотланд Ярд“ (ин талл леттерс) cан бе сеэн ин а пҳотограпҳ оф тҳе фронт оф тҳе буилдинг, атоп тҳе гласс энтранcе ат тҳе басе оф тҳе фаcаде. Пател. „Роял опенинг оф неw Мет Полиcе ҲҚ постпонед фоллоwинг Лондон террорист аттаcк: Тҳе Қуээн анд Дуке оф Эдинбургҳ wере дуэ то висит Неw Сcотланд Ярд тодай“. гетwестлондон.cо.ук. Тринитй Миррор Соутҳерн (2017-йил 23-март). Қаралди: 2017-йил 23-март.
  7. ↑ Аcкерман. „Фирст лоок: Сcотланд Ярд ҳотел опенс афтер ревамп“. Эвенинг Стандард (2019-йил 9-декабр). Қаралди: 2020-йил 8-феврал.
  8. ↑ „Греат Сcотланд Ярд Ҳотел“. Ҳятт. 2020-йил 29-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 8-феврал.
  9. ↑ Жустин Давенпорт. „Метрополитан Полиcе то селл Неw Сcотланд Ярд“. Эвенинг Стандард (2012-йил 30-октябр). Қаралди: 2013-йил 26-май.
  10. ↑ Cуррй, Рҳианнон. „Греэн лигҳт то демолиш Неw Сcотланд Ярд то маке wай фор флац“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (2016-йил 24-феврал). 2022-йил 11-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 24-март.
  11. ↑ Роwлинсон, Лиз. „Приме пропертй буерс ретурн то Wестминстер“. Финанcиал Тимес (2019-йил 18-октябр). Қаралди: 2020-йил 24-март.
  12. ↑ „Мет cонфирмс Сcотланд Ярд то бе солд“. Тҳе Аустралиан (2013-йил 20-май). Қаралди: 2013-йил 26-май.
  13. ↑ Спенделоw, Натҳан. „Неw Мет ҲҚ оффиcиаллй cомплетед, wитҳ полиcе то мове ин бй энд оф нехт еар“. Гет Wест Лондон (2016-йил 1-декабр). Қаралди: 2016-йил 12-ноябр.
  14. ↑ Графтон-Греэн. „Тҳе Қуээн cомес фаcе-то-фаcе wитҳ бомб диспосал робот анд арсенал оф wеапонс он тоур оф Сcотланд Ярд'с неw ҲҚ“. Эвенинг Стандард (2017-йил 13-июл). Қаралди: 2020-йил 8-феврал.
  15. ↑ „Тҳе Cриме Мусеум“. Метрополитан Полиcе. 2016-йил 24-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 22-март.
  16. ↑ Бегг, Жаcк тҳе Риппер: Тҳе Дефинитиве Ҳисторй, п. 205; Эванс анд Румбелоw, пп. 84-85
  17. ↑ „Шерлоcк Ҳолмес анд Др Wацон ин тҳе 21ст cентурй: ит'с элементарй“. Тҳе Гуардиан. Қаралди: 2022-йил 21-август.
  18. ↑ „Монтй Пйтҳон'с 10 фунниэст скетчес“. Тҳе Телеграпҳ. Қаралди: 2019-йил 9-сентябр.

Ҳаволалар