Ziyosfera

Seamus Heaney

Сеамус Жустин Ҳеаней МРИА (/ˈʃэɪмəс ˈҳиːни/ ; 1939-йил 13-апрел — 2013-йил 30-август) – ирландиялик шоир, драматург ва таржимон. У 1995-йилда адабиёт бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлган[1][2]. Унинг энг машҳур асарлари орасида "Деатҳ оф Натуралист" (Табиацҳуноснинг ўлими", 1966) ёзувчининг нашрдан чиққан илк йирик асари ҳисобланади. Ҳеаней ҳаёти давомида Ирландия шеърият дунёсига катта ҳисса қўшганлардан бири бўлган ва ҳозир ҳам унинг ижоди юқори даражада эътироф этилади. Америкалик шоир Роберт Лоwелл уни „Еацдан кейинги энг атоқли ирланд шоири“ деб таърифлаган, шу жумладан академик Жон Сутҳерленд ҳам уни „замонимизнинг энг буюк шоири“ деб таъкидлаган[3][4]. Роберт Пинскийнинг таъкидлашича, „у ажойиб тингловчи ва кузатувчи сифатида ҳикоянавислик иқтидорига эга“ эди. 2013-йил вафотидан кейин Тҳе Индепендент уни „эҳтимол, дунёдаги энг машҳур шоир“ деб таърифлаган.

Сеамус Ҳеаней
Таваллуди 1939-йил, 13-апрел
Шимолий Ирландия, Cастледаwсон, Тамниаран
Вафоти 2013-йил, 30-август
Ирландия, Дублин, Блаcкроcк
Фуқаролиги Ирланд
Фаолият йиллари 1966–2013
Фаолият тури Шоир, драматург, таржимон
Мукофотлари

Геоффрей Фабер Мемориал Призе 1968 Э. М. Форстер Аwард 1975 Нобел Призе ин Литературе 1995 Cоммандеур оф тҳе Ордре дес Арц эт дес Леттрес 1996 Саои оф Аосдáна 1998 Голден Wреатҳ оф Поэтрй 2001 Т. С. Элиот Призе 2006 Тҳе Гриффин Труст фор Эхcелленcе ин Поэтрй Лифетиме Реcогнитион Аwард

2012

Ҳеаней Шимолий Ирландиянинг Cастледаwсон ва Тоомебридге ўртасидаги Тамниаран шаҳарчасида туғилган. Унинг оиласи болалигида шу атрофдаги Беллагҳй шаҳрига кўчиб ўтган. У Қуээнъс Университй университетини тамомлагач, 1960-йиллар бошида Белфастдаги Ст. Жосепҳ’с Cоллеге коллежида ўқитувчи бўлиб ишлаган ва шеърлар нашр эта бошлаган. У 1976-йилдан вафотигача Дублиннинг Сандймоунт шаҳрида яшаган. У 1981-йилдан 2006-йилгача Қўшма Штатларда яшаган.

Ҳеаней 1981-йилдан 1997-йилгача Ҳарвард профессори, 1988-йилдан 2006-йилгача эса у ерда „Поэт ин Ресиденcе“ дастурида иштирокчи бўлган. 1989-йилдан 1994-йилгача у Охфордда шеърият бўйича профессор бўлган. 1996-йилда у Арц эт дес Леттрес ордени учун Cоммандеур этиб тайинланди ва 1998-йилда Санои оф тҳе Аосдана унвонига сазовор бўлди. У олган бошқа мукофотлар орасида Геофрей Фабер Мемориал Призе (1968), ЭМ Форстер Аwард (1975), ПЕН Транслатион Призе (1985), Тҳе Голден Wреатҳ оф Поэтрй (2001), ТС Элиот Прзе (2006) ва иккита Wҳитбреад Призе ҳам мавжуд (1996 ва 1999)[3][4]. 2011-йилда у Гриффин Поэтрй Призе ва 2012-йилда Гриффин Труст томонидан умрбод эътироф этилувчи мукофот билан тақдирланган.

Ҳеаней Шимолий Ирландиянинг Беллагҳй шаҳридаги Ст. Марй черкови қабристонига дафн этилган. Қабр тошида унинг „Тҳе Гравел Wалкс“ деб номланган шеърининг „Wалк он аир агаинст ёур беттер жудгемент“ сатрлари эпитафия сифатида ёзилган.

Ёшлик даври

Чап чаккасида кўкнори кўкарган ҳолда,
У тўрт футлик қутида, худди бешикдагидек ётарди.

Ёмон чандиқлар йўқ эди, бампер уни йиқитди.

Тўрт футлик қути, ҳар йили бир фут.

—"Мид-Терм бреак", "Деатҳ оф а Натуралист" асаридан (1966)

Ҳеаней 1939-йил 13-апрелда Cастледаwсон ва Тоомебридге ўртасидаги Моссбаwн номли оилавий фермада туғилган; у тўққиз фарзанднинг тўнғичи эди. 1953-йилда унинг оиласи бир неча мил узоқликдаги Беллагҳй шаҳрига кўчиб ўтди. Унинг отаси Патриcк Ҳеаней (ваф. 1986-йил, октябр), Жамес ва Сараҳ Ҳеанейнинг ўнта фарзандидан саккизинчи фарзанди бўлиб, кейинчалик фермерлик ва чорвачилик билан шуғулланган. Патрикни чорвачилик билан ота-онаси эрта вафот этганидан кейин тарбиялаган амакилари таништирган. Ҳеанейнинг онаси Маргарет Катҳлеэн МcCан (1911-1984) эди, унинг қариндошлари маҳаллий зиғир фабрикасида ишлаган [5][6][7].Ҳеаней отасининг тимсолида маҳаллий галлар ўртасидаги ички тарангликларни, онаси тимсолида эса, саноатлашган Улстерни кўрар эди.

Ҳеаней Анаҳориш бошланғич мактабида ўқиди ва ўн икки ёшида Деррйдаги Рим-католик мактаб-интернати бўлган Ст. Cолумб’с Cоллеге дан стипендия ютиб олди. Чристопҳер Ст. Cолумб’с мактабида ўқиётганда Ҳеанейнинг 4 ёшли укаси1953-йил феврал ойида йўл-транспорт ҳодисасида ҳалок бўлди. „Мид-Терм Бреак“ ва „Тҳе Блаcкбирд оф Гланморе“ шеърлари айнан шу ҳодиса билан боғлиқ[8][9].

Ҳеаней болалигида ўзи туғилган ҳудуддаги Cастледаwсон клубида гал футболи билан шуғулланган ва оиласи Беллагҳйга кўчиб келганида ҳам бу қизиқиши ўзгармаган[10].

Иш фаолияти

1957-1969-йиллар

Сеамус Ҳеаней 1970-йил

Мй грандфатҳер cут море турф ин а дай
Тҳан анй отҳер ман он Тонер'с бог.
Онcе И cарриэд ҳим милк ин а боттле
Cоркед слоппилй wитҳ папер. Ҳе страигҳтенед уп
То дринк ит, тҳен фелл то ригҳт аwай

Ниcкинг анд слиcинг неатлй, ҳеавинг содс
Овер ҳис шоулдер, гоинг доwн анд доwн
Фор тҳе гоод турф. Диггинг.

Тҳе cолд смелл оф потато моулд, тҳе сқуэлч анд слап
Оф соггй пеат, тҳе cурт cуц оф ан эдге
Тҳроугҳ ливинг рооц аwакен ин мй ҳеад.
Бут И'ве но спаде то фоллоw мен лике тҳем.

Бетwеэн мй фингер анд мй тҳумб
Тҳе сқуат пен ресц.
И'лл диг wитҳ ит.

—"Диггинг", Деатҳ оф а Натуралист (1966)

Ҳеаней 1957-йилдан бошлаб Белфастдаги Қуээнъс Университйда инглиз тили ва адабиёти бўйича таҳсил олди. Бу ерда бўлганида, Тед Ҳугҳеснинг „Луперкал“ асарининг нусхасини топди ва бу уни шеър ёзишга ундади. „Бирданига замонавий шеърият масаласи менинг ҳаётий материалим бўлиб қолди“, деган эди у[3]. 1961-йилда у университетни биринчи даражали имтиёзли диплом билан тугатган[11].

Ҳеаней Белфастдаги Ст. Жосепҳ ўқитувчиларни тайёрлаш коллежида (ҳозир Ст. Марй’с Университй Cоллеге билан бирлаштирилган) ўқитувчилик сертификатини олиш учун ўқиди ва Белфастнинг Баллймурпҳй шаҳридаги Ст. Тҳомас ўрта мактабида дарс беришни бошлади[12]. Ушбу мактабнинг директори Монагҳан округидан келган ёзувчи Мичаэл МcЛавертй бўлиб, у Ҳеанейни Патриcк Каванагҳнинг шеърияти билан таништирди[13][14]. Ҳеаней биринчи марта МcЛавертйнинг кўмаги билан 1962-йилда шеърлар нашр эта бошлади. Сопҳиа Ҳиллан МcЛавертйнинг ёш Белфаст шоирига худди унга васийлик қилаётган отадек муносабатда бўлганини таъкидлайди[15]. МcЛавертйнинг „Cоллеcтед Wоркс“ (Танланган асарлари) нинг муқаддимасида Ҳеаней шоирнинг ҳиссаси ва таъсирини шундай сарҳисоб қилди: „Унинг овози камтарона, аммо баланд эди, у ҳеч қачон диққат марказида бўлмасди, шунга қарамай, унинг адабиётимиздаги ўрни жуда мустаҳкам“[16]. Ҳеанейнинг „Сингинг Счоол фром Нортҳ“ (1975) китобидаги Фостераге шеъри МcЛавертйга бағишланган[17].

1963-йилда Ҳеаней Ст. Жосепҳда маъруза қила бошлади ва ўша пайтда Қуээнъс университетида инглиз тили ўқитувчиси бўлган Пҳилипп Ҳобсбаум томонидан ташкил этилган Белфаст Гроуп шоирлар жамоасига қўшилди. Бу орқали Ҳеаней бошқа Белфаст шоирлари, жумладан Дерек Маҳон ва Мичаэл Лонглиэй билан учрашди[11].

Ҳеаней 1962-йилда Ст. Жосепҳда Тйроне округидаги Ардбо шаҳрида туғилган Мариэ Девлин билан танишиб, 1965-йилнинг августида турмуш қуришди[7][11]. Мактаб ўқитувчиси ва ёзувчи бўлган Девлин "Овер Нине Wавес" (1994) номли анъанавий ирланд миф ва афсоналари тўпламини нашр этган. Ҳеанейнинг биринчи китоби „Элевен Поэмс“ 1965-йил ноябр ойида Қуээнъс университети фестивалида нашр этилган[18]. 1966-йилда уларнинг тўнғич ўғли Майкл туғилди. Иккинчи ўғли Кристофер эса, 1968-йилда туғилган.

Ҳеанейнинг биринчи йирик тўплами "Деатҳ оф Натуралист" 1966-йилда Фабер анд Фабер томонидан нашр этилган. Ушбу тўплам жуда кўп танқидчиларнинг олқишларга сазовор бўлди ва бир қанча мукофотларни олиб келди, жумладан, Грегорй Аwард фор Ёунг Wритерс ва Геоффрей Фабер Призе[14]. Ўша йили у Белфастдаги Қуээнъс университетида замонавий инглиз адабиёти бўлимига ўқитувчи этиб тайинланди. 1968-йилда Ҳеаней ва Мичаэл Лонглей шоир ижоди ҳақида хабардорликни оширган „Роом то Рҳйме“ деб номланган ижодий сайр ўтказишди. Кейинги йили у ўзининг иккинчи йирик тўплами "Доор инто тҳе Дарк" ни нашр этди[19].

1970-1984-йиллар

Ҳеаней 1970-1971-ўқув йилида Беркелей оф Cалифорниа университетида инглиз тили бўйича профессор сифатида дарс берган[20]. 1972-йилда у Белфастдаги маърузасини тугатиб, Ирландия Республикасидаги Wиcклоwга кўчиб ўтди ва бор вақтини ижодга бағишлади. Ўша йили у ўзининг учинчи тўплами „Wинтеринг Оут“ ни нашр этди. 1975-йилда Ҳеанейнинг навбатдаги тўплами Нортҳ нашр этилди[21]. Ўша йили „Статионс“ номли насрий шеърлар рисоласи ҳам чоп этилган.

1976-йилда Ҳеаней Дублиндаги Cарйсфорт коллежида инглиз тили бўлими бошлиғи этиб тайинланди ва оиласи билан Сандймоунт шаҳрига кўчиб ўтди. Унинг навбатдаги тўплами „Фиэлд Wорк“ 1979-йилда нашр этилган. 1965-1975 йиллардаги "Селеcтед Поэмс" ва „Преоccупатионс: Селеcтед Просе 1968-1978“ 1980-йилда нашр этилган. 1981-йилда Аосдана, миллий Ирландия Бадиий Кенгаши ташкил этилганида, Ҳеаней биринчи гуруҳга сайланганлар қаторида эди. (Кейинчалик у 1997-йилда Саои, яъни бешта оқсоқолнинг сардори этиб сайланган[22].

Шунингдек, 1981-йилда Ҳеаней Америка Қўшма Штатларига Ҳарвард профессори сифатида ташриф буюрди ва у ерда Адамс Ҳоусе билан ҳамкорлик қилди. У Қуээнъс университети ва Ню-Ёрк шаҳридаги Фордҳам университетининг иккита фахрий доктори унвонига сазовор бўлган (1982). 1982-йил 23-майда Фордҳамнинг очилиш маросимида у ўз мурожаатини „Версес фор а Фордҳам Cомменcемент“ деб номланган 46 бандлик шеър орқали тақдим этди[23].

Шимолий Ирландияда туғилган ва таълим олган Ҳеаней ўзининг инглиз эмас, ирланд эканлигини таъкидлайди[24]. „Фиэлд Дай Тҳеатре Cомпанй“ томонидан Бриан Фриэл’с Транслатионсспектаклининг муваффақиятидан сўнг, асосчилар Бриан Фриэл ва Степҳен Реа бир жамоада бирлашишга қарор қилишди. 1981-йилда Ҳеаней бу компаниянинг кенгайтирилган директорлар кенгаши таркибига қўшилди. 1984-йил кузида онаси Маргарет вафот этди[25][26].

1985-1999-йиллар

Мариэ ва Сеамус Ҳеаней Доминикан черковида, Краков, Полша, 4-октябр 1996-йил

Ҳеаней Ҳарвардда 1985-1997-йилларда Бойлстоннинг риторика ва нотиқлик профессори ва 1998-2006-йилларда Ҳарвард резиденциясида шоир бўлиб ишлаган[27]. 1986-йилда Ҳеаней Батес Cоллегедан Литт. Д унвонини олди. Унинг отаси Патриcк ўша йилнинг октябр ойида вафот этди[25]. Икки йил ичида ота-онасидан айрилиши Ҳеанейга қаттиқ таъсир қилди ва у ўз қайғусини шеърлар билан ифодалади[25]. 1988-йилда унинг „Тҳе Говернмент оф тҳе Тонгуэ“ танқидий мақолалари тўплами нашр этилди.

1985-йилда Ҳеаней Амнестй Интернатионал оф Иреланд илтимосига биноан „Фром тҳе Републиc оф Cонсcиэнcе“ шеърини ёзди. У „Бирлашган Миллатлар Ташкилоти кунини ва Амнистия ишини нишонлашни“ хоҳлаганди[28]. Ушбу шеър Халқаро Амнистия ташкилотининг энг олий шарафи — „Виждон элчиси“ мукофоти тақдим этилишига сабаб бўлди[29].

1988-йилда Ҳеаней Жоржия штати Атланта шаҳридаги Эморй университетида замонавий адабиёт бўйича таниқли Эллман маърузасини ўқиганидан сўнг, университетнинг қўлёзмалар, архивлар ва нодир китоблар кутубхонасига (МАРБЛ) ўзининг маъруза матнларини совға қилди[30].

1989-йилда Ҳеаней 1994-йилгача беш йиллик муддатга Оксфорднинг шеърият профессори этиб сайланди. Кафедра ундан Оксфордда яшашни талаб қилмади. Бу давр мобайнида у ўз вақтини Ирландия ва Қўшма Штатлар ўртасида тақсимлади. Шунингдек, у оммавий ўқиш тадбирларини давом эттирди. Тадбирларни кўплаб томошабинлар интиқлик билан кутишар эди. Баъзан чипталар учун навбатда турганларни „Ҳеанейбопперс“ деб аташади[31].

1990-йилда Софоклнинг „Филоктеталари“ асосида ёзилган „А Cуре ат Трой“ [32] песаси нашр этилди. Кейинги йили у яна бир шеърий тўплами — „Сеэинг Тҳингс“ (1991)ни нашр этди. Ҳеаней „Тринитй Cоллеге Дублин“ фалсафий жамиятининг фахрий ҳомийси деб топилди ва Қироллик адабиёт жамиятининг фахрий аъзоси этиб сайланди (1991)[33].

1993-йилда Ҳеаней меҳмон сифатида Охфорд университети ва Cамбридге университетлари талабаларининг янги ижодий тўплами бўлган Тҳе Майс антологиясини таҳрир қилди. Ўша йили у Диcкинсон коллежи санъат мукофотига сазовор бўлди ва Пеннсйлваниа коллежига қайтиб, фахрий унвонни олди. У 2013-йилда вафот этмаганида, йирик адабиёт арбоби номи учун Ҳаролд ва Этҳел Л. Стеллфох мукофотини олиш учун яна Диcкинсонга қайтиши керак эди. Қисман икки шоир ўртасидаги яқин алоқани эътироф этиш учун мукофот Ирландиялик шоир Паул Мулдунга топширилди.

Ҳеаней 1995 -йилда „Кундалик мўжизалар ва тирик ўтмишни улуғлайдиган лирик гўзаллик ва ахлоқий теранлик асарлари учун“ адабиёт бўйича Нобел мукофотига сазовор бўлди[34]. Бу хабар чиққанида у рафиқаси билан Грецияда дам олаётган эди. Икки кундан кейин у Дублин аэропортига етиб боргунига қадар на журналистлар, на ўз фарзандлари у билан боғлана олишмади, гарчи Ирландия телекамераси уни Каламатага кузатиб қўйган бўлса ҳам. Ирландиядаги Нобел мукофоти совриндорари WБ Еац, Георге Бернард Шаw ва Самуэл Беcкетнинг қаторига номи қўшилганда ўзини қандай ҳис қилгани ҳақидаги саволга Ҳеаней шундай жавоб берди: „Бу худди тоғ тизмаси этагида туришга ўхшайди. Умид қиламанки, сиз ҳам буни тушунасиз. Бу ғайриоддий туйғу“ [35]. У ва унинг рафиқаси Мариэ дарҳол аэропортдан Áрас ан Уачтараинга президент Марй Робинсон билан мукофотни нишонлаб, шампан ичиш учун олиб кетилган[35]. У бошқалар мукофотни эҳтиёткорлик билан „Тҳе Н Тҳинг“ деб атайди[36].

Ҳеанейнинг 1996-йилдаги Тҳе Спирит Левел тўплами Wҳитбреад Боок офТҳе Еар мукофотига сазовор бўлди; у бу муваффақиятни 1999-йилда Беоwулф: А Неw Версе транслатион билан такрорлади[37].

Ҳеаней 1996-йилда Ирландия Қироллик академиясининг аъзоси этиб сайланган ва 1997-йилда аъзо сифатида қабул қилинган[38]. Худди шу йили Ҳеаней Аосдана Саои этиб сайланди[39]. 1998-йилда Ҳеаней Дублин Тринитй коллежининг фахрий аъзоси этиб сайланди[40].

2000-йиллар

2004-йилда Қуээнъс Университй Белфастда очилган Сеамус Ҳеаней Cентре фор Поэтрй
Сеамус Ҳеаней 2009-йил

2000-йилда Ҳеаней фахрий доктор унвонига сазовор бўлди ва Пенсйлваниа университетида нутқ сўзлади[41]. 2002-йилда Ҳеаней Родос университетининг фахрий доктори унвонига сазовор бўлди ва „Гуттурал Мусе“ мавзусида очиқ маъруза қилди .

2003-йилда Қуээнъс Университй Белфастда Сеамус Ҳеаней шеърият маркази очилди. Унда Ҳеаней медиа архиви жойлашган бўлиб, унинг бутун ижоди ҳамда радио ва телевидение тақдимотларининг тўлиқ каталоги мавжуд[42]. Ўша йили Ҳеаней ўзининг адабий архивининг катта қисмини Эморй университетига, университетнинг яқинда нафақага чиққан президенти Wиллиам М. Часенинг ишига ёдгорлик сифатида жойлаштиришга қарор қилди[43][44]. Эморй қўлёзмалари Ҳеаней (1964-2003) асарларининг энг катта омборини ташкил этган. Ҳеаней уларни ирландиялик ёзувчилар, жумладан Еац, Паул Мулдоон, Cиаран Cарсон, Мичаэл Лонглей ва Белфаст гуруҳининг бошқа аъзоларидан иборат катта архивни яратишга ёрдам бериш учун совға қилди.

2003-йилда замонавий маданиятда шеърият ва қўшиқ сўзларига қизиқиш уйғотадиган бирон бир ижодкор борми, деган саволга Ҳеаней Детроитлик америкалик реп ижрочиси Эминемни мақтаб, шундай деган эди: „У ҳар нарсанинг имкони борлиги ҳақидаги туйғуни яратди. У бир авлод атрофида кучланиш ҳосил қилди. У буни нафақат вайронкорлик муносабати, балки оғзаки нутқдаги энергияси орқали ҳам амалга оширди“ [45][46]. Ҳеаней 2004-йилги Европа Иттифоқи кенгайиши муносабати билан „Беаcонс ат Беалтаине“ шеърини ёзган. У шеърни Ирландия Европа Иттифоқи раислиги томонидан ташкил этилган кенгайтирилган маросимда Европа Иттифоқининг 25 етакчиси учун ўқиди.

2006-йил август ойида Ҳеаней инсултга чалинди. Гарчи унга юрак монитори [47] ўрнатилганида, „кардиостимуляторлар мени тинчлантириб қўйди“ деб ҳазил қилган бўлса-да, бир неча ой давомида барча оммавий тадбирларни бекор қилди[48]. Драматург Браиан Фриэлнинг рафиқаси Анне Фриэлнинг 75 ёшга тўлган кунида у Донегал округида эди[7][49]. У Ҳеннинг Манкелл, Донна Леон ва Роберт Ҳаррис асарларини касалхонада ўқиб чиққан. Уни кўришга келганлар орасида собиқ президент Билл Клинтон ҳам бор эди[7][50].

Ҳеанейнинг Дистриcт анд Cирcле 2006-йилда ТС Элиот мукофотига сазовор бўлди[51]. 2008-йилда у Даниянинг Øстермариэ шаҳрида фахрий ижодкор деб эълон қилинди. Сеамус Ҳеаней Стрæде кўчаси унинг номи билан аталди. 2009-йилда Ҳеанейга адабиёт арбоби сифатидаги ажойиб роли учун Университй Cоллеге Дублин (УCД) юридик жамиятининг Фахрий аъзолиги мукофоти топширилди[52].

Фабер анд Фабер 2008-йилда Деннис ЎДрисколлнинг „Стаппинг Стонес: Интервиэwс wитҳ Сеамус Ҳеаней“ китобини нашр этди; Бу Ҳеанейнинг таржимаи ҳолига энг яқин асар сифатида тасвирланган[53]. 2009-йилда Ҳеаней адабиёт бўйича Давид Cоҳен Призе мукофотига сазовор бўлди. У 2009-йил 13-апрелда бўлиб ўтган 70 йиллик юбилейини нишонлаш учун ўзининг шеърий тўпламлари билан12 соатдан ортиқ оғзаки нутқ албомини ёзди[54][55][56].

2010-йиллар

У 2010-йил июл ойида Wест Белфаст фестивалида ўзининг устози, шеърларини биринчи марта нашр этишда ёрдам берган шоир ва ёзувчи Мичаэл МcЛавертйга бағишланган маросимда нутқ сўзлади[57].

2010-йил сентябр ойида Фабер Ҳеанейнинг ўн иккинчи тўпламини нашр этди. Ҳуман Чаин „Энг яхши тўплам“ учун Форwард Поэтрй Призе мукофотига сазоворбўлди. Шоирнинг биринчи китобидан 44 йил ўтиб нашр этилган китоб қисман 2006-йилда Ҳеаней инсултга чалинганидан кейин яратилган эди. Поэт анд Форwард судияси Рутҳ Падел бу асарни „оғриқли, ҳалол ва нозик вазнли шеърлар тўплами … ажойиб ва инсоний ютуқ“ деб таърифлади[58]. Ёзувчи Cолм Тоибин „Ҳуман Чаин“ ни „кўп йиллар давомидаги энг яхши тўплами ва у ёзган энг яхши шеърларини ўз ичига олган китоб“ деб таърифлаган: „бу китоб соялар ва хотиралар, шивирлар, ер ости оламига саёҳатлар, элегия ва таржималар, акс-садо ва сукунат китобидир“[59]. 2010-йил октябр ойида тўплам ТС Элиот мукофотига номзодлар рўйхатига киритилган.

Ҳеаней 2011-йилда Тҳе Обсервер нашри томонидан „Британиянинг энг яхши 300 зиёлилари“ рўйхатига киритилган эди. Кейинчалик газета рўйхат ичидан „Британиялик эмаслигини таъкидловчилар“ ни алоҳида белгилаб, нашр этган. Уларнинг орасида Ҳеаней ҳам бор эди[60]. Ўша йили у „Сонгс оф тҳе Сcрибе“ тўплами учун Пáдраигнíн Нí Уаллачáин қароргоҳида Анъанавий қўшиқчининг Олд Ириш Маргиналиа қўшиғининг таржимасига ҳисса қўшди[61].

2011-йил декабр ойида у ўзининг шахсий адабий қўлёзмаларини Ирландия Миллий кутубхонасига совға қилди. Гарчи қўлёзмаларини ким ошди савдосига қўйиб, яхшигина бойлик орттириши мумкинлигини билса ҳам Ҳеаней шахсан ўзи барча қўлёзма ва қораламаларини йиғди ва ўғли Мичаэл ҳамроҳлигида Миллий кутубхонага топширди.

2012-йил июн ойида Ҳеаней Гриффин Труст фор Эхcелленcе ин Поэтрй’с Лифетиме Реcогнитион Аwард билан тақдирланди ва мукофот шарафига нутқ сўзлади[62].

Ҳеаней ўлимидан аввал 1988-2013-йиллардаги Танланган шеърлари тўпламини тузаётган эди. Тўпламга „Сеэинг тҳингс“, "Тҳе Спирит Левел", " Беоwулф " таржимаси, „Элеcтриc Лигҳт“, „Дистриcт анд Cирcле“ ва „Ҳуман Чаин“ (2014-йил, куз) шеърлари киритилган.

2014-йил феврал ойида Эморй университетида „Сеамус Ҳеаней: Тҳе Мусиc оф Wҳат Ҳаппенс“ кўргазмасининг премераси бўлиб ўтди, бу Сеамус Ҳеаней вафотидан кейин унинг ҳаёти ва ижодини нишонлайдиган биринчи йирик кўргазма эди. Кўргазмада Ҳеаней 1980-йилларда фойдаланган шахсий ёзув столининг, шунингдек, эски фотосуратлар ва бошқа ёзувчилар билан бўлган ёзишмалари намойиш этилган. Ҳеаней 2013-йил август ойида, кўргазманинг кураторлик жараёни давом этаётганида вафот этди. Кўргазмада Ҳеаней ҳаёти ва ижодини улуғлаш мақсади биринчи ўринда турса-да, у ерда ёзувчининг ўлими ва бу ўлимнинг мухлисларга қандай таъсир кўрсатганини эслатувчи кичик бўлим ҳам мавжуд.

2015-йил сентабрида Ҳеанейнинг оиласи унинг Тҳе Аэнеид ВИ китобининг таржимасини 2016-йилда нашр этилишини эълон қилинди .

Ўлим

Сеамус Ҳеаней 2013-йил 30-август куни 74 ёшида қисқа муддатли касалликдан сўнг Дублиндаги Блаcкроcк клиникасида вафот этди[63][64][65]. Дублиндаги ресторан олдида хушини йўқотганидан сўнг[65] тиббий муолажа учун касалхонага олиб келинди, аммо эртаси куни эрталаб соат 7:30 да вафот этди. Унинг дафн маросими 2013-йил 2-сентябр куни эрталаб Дублиннинг Доннибрук шаҳрида бўлиб ўтди ва у кечқурун ўзининг Беллаги қишлоғида, ота-онаси, укаси ва бошқа оила аъзолари билан бир қабристонда дафн қилинди[63][66]. Унинг ўғли Мичаэл дафн маросимида отаси ўлимидан бир неча дақиқа олдин рафиқаси Мариэга „Ноли тимере“ (лотинча: „Қўрқма“) сўзларини ёзганини айтди[47][67][68].

Унинг дафн маросими эртаси куни РТÉ телевидениеси ва радиосида жонли эфирга узатилди ва РТÉ веб-сайтида халқаро миқёсда трансляция қилинди. РТÉ Радио 1 Эхтра эрталаб соат 8 дан 9:15 гача 2009-йилда Ҳеаней томонидан ёзилган „ТCоллеcтед Поэмс“ тўплами ҳақида узлуксиз эшиттиришни узатди[69]. Унинг шеърий тўпламлари вафотидан сўнг Ирландия китоб дўконларида тезда сотилиб кетди[70].

Ҳеаней вафотидан сўнг, унинг ҳотирасига кўплаб муҳим шахслар ҳурмат бажо келтиришган. Президент Мичаэл Д. Ҳиггинс шундай деган эди:

… биз Ирландияда Сеамус Ҳеанейнинг замонавий дунёмизга қўшган ҳиссаси чуқур ва нақадар кенг кўламли эканлигини ҳамон ҳис қиламиз, аммо унинг дўстимиз сифатида ёнимизда бўлгани, самимий ва илиқ шахсияти ўрнини ҳеч нарса боса олмайди . . . Ирландиянинг келажак авлодлари ҳам Сеамуснинг шеърлари билан таниш бўлишади. Бутун дунёдаги олимлар унинг танқидий мақолаларидан фойда олишади ва кўплаб ҳуқуқ ташкилотлари унга виждон республикаси ичидаги курашлар жараёнида кўрсатган бирдамлиги учун миннатдорчилик билдиришади.

Президент Ҳиггинс, шунингдек, Áрас ан Уачтарáин қароргоҳидан туриб "Нине ЎCлоcк Неwс" телеканалида жонли эфирда иштирок этди ва Сеамус Ҳеаней ҳотирасига ҳурмат бажо келтирди[71]. АҚШнинг собиқ президенти Билл Cлинтон шундай деган эди:

Унинг беқиёс ижоди ҳам, ҳаёти ҳам дунё учун бир совға каби эди. Унинг ақли, юраги ва тил борасидаги ирландларга хос ноёб иқтидори уни оддий ҳаёт ритмлари акс эттирувчи энг яхши шоирга ва тинчлик учун ҳайқирувчи кучли овозга айлантирди. . . Унинг ирландиялик Нобел мукофоти совриндорлари Шаw, Еац ва Беcкетлар ижоди сингари ўзига хос ижоди бутун дунё учун абадий совға бўлиб қолади[72].

Жосе Мануэл Барросо, Еврокомиссия раҳбари:

Бугун мен давримизнинг буюк шоирларидан бири Сеамус Ҳеаней вафот этганини билиб, чуқур қайғуга тушдим. . . . Унинг сўзларининг кучи, гўзаллиги ва характери кейинги авлодлар учун бир мерос бўлиб сақланиб қолади ва адабиёт бўйича Нобел мукофотини олган ижодкор сифатида ҳақли равишда эътироф этилди[72].

Ҳарвард университети қуйидагича баёнот берган эди:

Биз Сеамус Ҳеанейни Ҳарвард оиласининг ҳурматли аъзоси деб билганимиздан бахтиёрмиз ва бу билан фахрланамиз. Бутун дунё аҳли учун бўлгани каби, биз учун ҳам у шоир деган ном инсоний идрок ва бадиий тасаввур, нозик ҳикмат ва ёрқин иноят булоғи эканлигини исботлаб берди. Биз уни чуқур меҳр ва ҳайрат билан эслаймиз[72].

Ҳеанейнинг яқин дўсти, шоир Мичаэл Лонглей шоирнинг ўлимидан сўнг „Мен ўзимни худди туғишган укамни йўқотгандек ҳис қиляпман“ деган эди[73]. Тҳомас Кинселла бу хабардан ҳайратда қолганини айтди, лекин Жоҳн Монтегуэ шоирнинг аҳволи яхши эмаслигини анчадан бери билганини айтди[74]. Драматург Франк МcГуиннесс Ҳеанейни „Тенгдошларим орасидаги энг буюк ирландиялик: унга тенг келадиган рақобатчилар йўқ эди“ деб айтади[75]. Cолм Тоибин шундай деб ёзган эди: „Ёнишлар ва портлашлар авж олган даврда Ҳеаней инсонларга муқобил дунё таклиф қилиш учун шеъриятдан фойдаланган.“ Гералд Даwе шоирни „Ҳеаней қўлингиздан келганини қилишга ундайдиган акага ўхшарди“ деб эслайди[75]. Тҳео Дорган шундай деган эди: „Ҳеанейнинг ижоди абадий сақланиб қолади. Қаерга борсам ҳам, бундан ҳайратга тушаман. Сеамус бизнинг дўстимиз эди“. Унинг Фабер ва Фабер нашриёти ижодкорнининг „адабий маданиятга таъсири беқиёс“ эканлигини таъкидлайди[76]. Драматург Том Стоппард шундай деган эди: „Сеамус ҳеч қачон тушкунликка тушмаган, на ҳаётда, на ижодда“[75]. Буюк Британия мукофотининг собиқ совриндори ва Ҳеанейнинг дўсти Андреw Мотион уни „буюк шоир, шеърият ҳақида ёзган ажойиб ёзувчи ва чинакамига иқтидор ва ақл-заковатга эга шахс“ деб атаган[73].

Ҳеаней учун кўплаб хотира тадбирлари ташкил этилган, жумладан Эморй университети[77], Ҳарвард университети, Охфорд университети ва Лондондаги Соутҳбанк марказида тадбирлар ўтказилди[78][79][80]. АҚШнинг етакчи шеърият ташкилотлари аъзолари ҳам ижодкорни хотирлаш учун Ню-Ёркда йиғилишди[81]

Фаолият

Инсоният яшаш учун энг ёрқин шароитларни яратишида ше'рият таклиф қиладиган воқелик тасаввури ўз даври ва жойининг ма'лум ҳолатлари ҳақида ёзиш билан чекланиб қолмаслиги керак. Чинакам ижод қилишни истайдиган шоир ижод жараёнида ўзи гувоҳ бўлиб турган нарсаларга кўз юмиб кетмаслиги лозим.
—Жой Ор Нигҳт: Ласт Тҳингс ин тҳе Поэтрй оф W. Б. Еац анд Пҳилип Ларкин, Сеамус Ҳеанейнинг W. Д. Тҳомас Мемориал Леcтуре ма'рузасидан парча, Университй Cоллеге оф Сwансеа, 18-январ, 1993-йил.

Натурализм

Бир вақтлар Ҳеанейнинг китоблари Буюк Британиядаги тирик шоирларнинг китоблари сотувининг учдан икки қисмини ташкил қилган[3]. Унинг асарлари кўпинча Ирландия билан, хусусан, у туғилган ва ёшлик даври ўтган Шимолий Ирландия билан боғлиқ. Ўзининг ёшлик даври ва таълими ҳақида гапирар экан, у шундай дейди: „Мен замонавий дунёга буткул тескари ва эскича деб ҳисоблаган Деррй округида орттирган тажрибам аслида менга таянч бўлишини билиб олдим. Менга бу ишончни ўргатишди ва уни ифодалашда ёрдам беришди“ [82]. "ТДеатҳ оф а Натуралист" (1966) ва "Доор инто тҳе Дарк" (1969) филмларида асосан қишлоқдаги ҳаёт тафсилотларига эътибор қаратилган[82].

"Доор инто тҳе Дарк (1969) ва „Wинтеринг Оут“ (1972) асарлари билан бошланган бир қатор тўпламларда Ҳеаней шимолий Ирландия ботқоқликлари ҳақида ҳам ёзишга кўп вақт сарфлаган. Шимол тўпламидаги (1975) бир нечта шеърларда ботқоқда сақланиб қолган парчаланган таналар ҳақида айтиб ўтилган. Cиаран Cарсоннинг тақризида ботқоқ мавзусидаги шеърлари Ҳеанейни „қудрат лауреати, афсона яратувчи, ритуалларни барбод қилувчи антропологга айлантиргани ҳамда мегалит эшиклари ва мафтункор ваҳшийлик дунёси“га олиб кирганини айтган эди. Ҳеаней „Богланд“, „Бог Қуээн“ каби шеърларида илк бор бевосита сиёсий курашларни ёритган[83].

Сиёсат

Бутун умри давомида Шимолий Ирландияда кенг тарқалган мазҳаблараро тафовутга ишоралар унинг шеърларида ҳам ўз аксини топган[84][85]. Унинг „Wинтеринг Оут“ (1973) ва „Нортҳ“ (1975) китоблари тарихий контекст ва кенг кўламдаги инсоний тажриба билан Тҳе Троублес ҳақидаги тақризларни умумлаштиришни ҳам кўзда тутади[82]. Баъзи танқидчилар Ҳеанейни „афолог ва мифолог“ деб айблашса-да, Блаке Моррисон шоирга шундай таъриф беради:

У Троублес ва унда вафот этган дўстлари ва танишлари ҳақида бевосита шеърлар, элегиялар ёзган; у ҳозирги тартибсизликларни изоҳлаш учун тарихий асосни топишга ҳаракат қилди; ва у жамоатчилик вакилидек мас’улиятни зиммасига олди. . . Шунга қарамай, у бундан мамнун эмасди, чунки Ҳеаней шоирларнинг сиёсий даҳлсизлик ҳуқуқини ҳимоя қиларди ва шеъриятнинг тарих майдонига қанчалик таъсир қилиши мумкинлиги ҳақида қайғурарди[82].

Шаун ЎCоннелл „Неw Бостон Ревиэw“да таъкидлаганидек, „Сеамус Ҳеанейга нотинч мамлакатнинг умид рамзи сифатида қарайдиганлар гарчи унинг шеъриятидаги серқирралиликни кўздан қочираётган бўлсалар ҳам, уларни ноҳақ деб айта олмаймиз“ [82]. ЎCоннелл „Бостон Ревиэw“ нинг Статион Исланд ҳақидаги танқидида шундай деган эди:

Ҳеаней яна ва яна сиёсий мақсадлардан орқага чекинади; ваҳшийлик тимсолларига қарамай, Статион Исланд республикачиликка ҳеч қандай риторик тасалли бермайди. Сиёсат бу сиёсат, Статион Исланд бирлашган Ирландия ҳақида эмас, балки кўпроқ диний ва эстетик бирликка интилаётган шоир ҳақидадир[86].

Ҳеаней танқидчи Террй Эаглетон томонидан „маърифатли космополит либерал“ сифатида тасвирланган. Эаглетон: "Сиёсатга келсак … у фақат Ҳеаней сўзлайдиган ёки сўзламайдиган контекстларда бўлади [87]. Ҳеаней „қабилалар можароси“ [87] деб таърифлаган тушунча ҳақида мулоҳаза юритиш, руҳий манзарасини чизиб, одамларнинг ҳаёти ва овозларини тасвирлашни афзал кўради. Унинг асарларида кўпинча оила аъзолари ва яқин дўстларига қилинган суиқасдлар, линчинглар ва портлашлар эсга олинади. Cолм Тоибин шундай деб ёзган эди: „Унинг ижоди давомида оддий таъриф ва таърифли шеърлар бўлган. Унинг хулоса қилиш ёки маъно таклиф қилишдан бош тортиши хушмуомалалигининг бир қисми дейиш мумкин“[59].

Ҳеаней 1916-йилги Эастер Рисинг воқеасининг 50 йиллиги муносабати билан 1798-йилдаги ирланд исёнчилари хотирасига бағишланган „Реқуиэм Фор тҳе Cроппиэс“ шеърини нашр этди. У шеърни Ирландияда католик ва протестант аудиториясига ўқиб берди. Бунга у шундай изоҳ берган эди: „Реқуиэм Фор тҳе Cроппиэс“ ни ўқиш „ИРА“ ёки бошқа бирор жумлани айтиш дегани эмас. Бу бир тўс-тўпалон эмас, балки сукунатни бузувчи бир ҳодиса эди. Сиз уни севишингиз шарт эмас. Унга рухсат берсангиз етарли"[88].

У Бирлашган Қироллик лауреати бўлиш таклифини қисман сиёсий сабабларга кўра рад этиб, „Қироличага шахсан ҳеч қандай қаршилигим йўқ: мен ҳатто бир вақтлар Саройда тушлик қилганман“ деб изоҳ берди[88]. У ўзининг „маданий ибтидо нуқтаси“ марказдан ташқарида эканлигини айтди[88]. Ҳеанейнинг Тҳе Пенгуин Боок оф Cонтемпорарй Бритиш Поэтрй (1982) га киритилишига қаршилик қилганидаги сўзлари ўша пайтларда оммалашиб кетди. У Шимолий Ирландияда туғилган бўлса-да, Британия антологиясига киритилганига жавоби „Ан Опен Леттер“ шеърида акс этган:

Дон'т бе сурприсед иф И демур, фор, бе адвисед

Мй пасспорт'с греэн.

Но гласс оф оурс wас эвер раисед

То тоаст Тҳе Қуээн.

Таржима

У шоир ва таржимон сифатида Ирландияда сўзлашадиган инглиз тили билан бир қаторда, бошқа жойларда ва бошқа вақтларда ҳам сўзлашадиган тиллар билан ҳам ишлар эди; у ўз иижоди ва тадқиқотларида англо-саксон таъсирини ўрганди. Танқидчи WС Ди Пиэро шундай дейди:

Шимолий Ирландиядаги болалик, фермерлик ҳаёти, сиёсати ва маданияти, ўтмишдаги ва бугунги бошқа шоирлар аро, Ҳеаней тилнинг илдизига қайта-қайта зарба беради, унинг генетик тузилмаларини текширади, унинг барча ўзгаришларида қандай хизмат қилганини аниқлашга ҳаракат қилади. маданият ташувчиси сифатида тасаввурларни ўз ичига олган дунё, бир вақтнинг ўзида риторик қурол ва руҳнинг озуқасига айланади. У бу масалаларни ноёб диркриминация ва топқирлик, донолик ва енгилмас сабрсизлик билан ёзади[82].

Ҳеанейнинг биринчи таржимаси Ирландиялик Буиле Суибҳне лирик шеъри бўлиб, „Сwеэней Астрай: А Версион фром тҳе Ириш“ (1984) номи билан нашр этилган. У „Статион Исланд“да (1984) чоп этилган шеърларида бу асардаги таассуротларидан фойдаланган. Ҳеанейнинг мукофотга сазовор бўлган Беоwулф таржимаси (Фаррар, Страус & Гироух, 2000, Wҳитбреад „Йил китоби“ мукофоти) асл англо-саксон „мусиқаси“ билан уйғунлашган замонавий тилдан фойдаланувчи инновацион асар деб топилган[82].

Песа ва наср

Унинг песалари орасида "Тҳе Cуре ат Трой: А Версион оф Сопҳоcлес' Пҳилоcтетес" (1991) асари ҳам бор. Ҳеанейнинг 2004-йилги "Тҳе Буриал ат Тҳебес" песаси Cреон ва Буш маъмуриятининг ташқи сиёсати ўртасидаги ўхшашликларни тавсифлайди[89].

Ҳеаней маданий ва шахсий ўзгаришлар учун зарур восита сифатида шеърият билан шуғулланиши унинг "Тҳе Редресс оф Поэтрй" (1995) ва „ Финдерс Кеэперс: Селеcтед Просе“, 1971-2001 (2002) насрий асарларида ўз аксини топган[82].

"Шеър қофияланганда, — деб ёзган эди Ҳеаней, — шакл ўз-ўзидан пайдо бўлганда, онг янги позицияларга қўзғатилганда, ҳаммаси ҳаётийликка кўча бошлайди. Қофия сўзлар орасидаги турғун муносабатларни кенгайтириб юборса, бу ўз-ўзидан заруратга нисбатан норозилик пайдо қилади. Тил имкониятлари керагидан ортиқ қўлланилса, меъёр бузилади" [59]

"Шеърият таклиф қиладиган воқелик тасаввури ўзгарувчан бўлиши керак, шунчаки вақт ва жой ҳақида ёзишнинг ўзи етарли эмас" деб давом этади у[59]. Унинг ХХ аср Шарқий Европа шоирларига, хусусан, Нобел мукофоти совриндори Cзеслаw Милосзга бўлган шеърий ва танқидий муносабати кўпинча эътибордан четда қолади ва эътиборга олинмайди[90].

Мактаб ўқув дастурида

Ҳеанейнинг ижоди халқаро миқёсда мактаб ўқув дастурида кенг қўлланади, жумладан Тҳе Раттле Баг (1982) ва Тҳе Счоол Баг (1997) антологиялари (иккаласи ҳам Тед Ҳугҳес томонидан таҳрирланган). Дастлаб Фабер шартномасида „Тҳе Фабер Боок оф Версе фор Ёунгер Пеопле“ деб номланган "Тҳе Раттле Баг" асарини Ҳугҳес ва Ҳеаней ўқувчига завқ бағишлашга хизмат қилиши керак деб қарор қилишди, Ҳеаней „бизнинг режалаштирган китоб Тҳе Фанcй Фреэ Поэтрй Супплементга яқинроқ нарса эди“ деб изоҳлади[91]. Китобда улар ҳаётда кўришни хоҳлайдиган асарлар, ғаройиб қофиялар, баллада типидаги шеърлар, топишмоқлар, халқ қўшиқлари ва ритмик янгроқликлар бор эди. Китобга таниш каноник асарлар киритилмаган, чунки улар томошабинлар стандарт тарифни билишади деб ҳисоблашган. Ўн беш йил ўтгач, "Тҳе Счоол Баг" бошқа бир нарсани мақсад қилди. Муқаддимада айтилишича, улар „китобдаги маълумотлар кўпроқ чеклистга ўхшаш“ бўлишни хоҳлашашган эди. Унга инглиз, ирланд, уэлс, шотланд ва скот-гал тилларида ёзилган шеърлар ҳамда афро-америка чизгиларини акс эттирувчи асарлар киритилган[91].

Ижодий мероси

Беллагҳйда Сеамус Ҳеаней ҲомеПлаcе адабий ва санъат маркази мавжуд бўлиб, Ҳеанейнинг ижодий меросини акс эттиради[92].

2017-йилда Финтан ЎТоолега Ҳеанейнинг таржимаи ҳолини ёзишга рухсат оилавий ёзувлардан фойдаланиш ҳуқуқи берилганлиги эълон қилинди. ЎТооле Ҳеаней билан бироз таниш бўлган ва Ҳеаней, ўғлининг сўзларига кўра, ЎТооленинг ижодига қизиқиш билдирган[93].

Унинг адабий мақолалари Ирландия Миллий кутубхонасида сақланади.

2019-йил ноябр ойида ББC Тwо телеканалида Сеамус Ҳеаней анд тҳе мусиc оф wҳат ҳаппенс номли ҳужжатли филми намойиш этилди. Филмда Ҳеанейнинг рафиқаси Мариэ ва фарзандлари оилавий ҳаётлари ҳақида суҳбатлашишгани ва ўзлари учун ёзилган шеърларидан бир нечтасини ўқиб беришгани акс этган. Шунингдек, Ҳеанейнинг тўрт акаси биринчи марта ижодкорнинг болалиги ва уни энг яхши шеърлари яратилишига илҳом берган ҳодисалар ҳақида гапиришди.


Мукофотлар ва унвонлар

  • 1966 Эриc Грегорй Аwард
  • 1967 Чолмонделей Аwард
  • 1968 Сомерсет Маугҳам Аwард
  • 1968 Геоффрей Фабер Мемориал Призе
  • 1975 Э. М. Форстер Аwард
  • 1975 Дуфф Cоопер Призе фор Нортҳ
  • 1995 Нобел Призе ин Литературе
  • 1996 Cоммандеур де л’Ордре дес Арц эт дес Леттрес[1]
  • 1997 Элеcтед Саои оф Аосдáна
  • 1998 Ст. Лоуис Литерарй Аwард фром тҳе Саинт Лоуис Университй Либрарй Ассоcиатес
  • 2000 Элеcтед то тҳе Америcан Пҳилосопҳиcал Соcиэтй
  • 2001 Голден Wреатҳ оф Поэтрй, гивен бй Струга Поэтрй Эвенингс фор лифе ачиэвемент ин тҳе фиэлд оф поэтрй
  • 2004 Кенён Ревиэw Аwард фор Литерарй Ачиэвемент
  • 2005 Ириш ПЕН Аwард
  • 2006 Т. С. Элиот Призе фор Дистриcт анд Cирcле[1]
  • 2007 Поэтрй Ноw Аwард фор Дистриcт анд Cирcле
  • 2009 Давид Cоҳен Призе[1]
  • 2011 Поэтрй Ноw Аwард фор Ҳуман Чаин
  • 2011 Боб Ҳугҳес Лифетиме Ачиэвемент Аwард
  • 2012 Гриффин Поэтрй Призе, Лифетиме Реcогнитион Аwард

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Обитуарй: Ҳеаней ‘тҳе мост импортант Ириш поэт синcе Еац’, Ириш Тимес, 30 Аугуст 2013.
  2. ↑ Сеамус Ҳеаней обитуарй, Тҳе Гуардиан, 30 Аугуст 2013.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 „Фаcес оф тҳе wеэк“. ББC Неwс. ББC (2007-йил 19-январ). Қаралди: 2010-йил 9-апрел.
  4. ↑ 4,0 4,1 Сутҳерланд, Жоҳн. „Сеамус Ҳеаней десервес а лот море тҳан £40,000“. Тҳе Гуардиан (2009-йил 19-март). Қаралди: 2010-йил 19-апрел.
  5. ↑ Вердонк, Петер. Стйлистиcс. Охфорд: Охфорд Университй Пресс, 2002 — 57-бет. ИСБН 0-19-437240-5. 
  6. ↑ Паркер, Мичаэл. Сеамус Ҳеаней: Тҳе Макинг оф тҳе Поэт. Иоwа Cитй: Университй оф Иоwа Пресс, 1993 — 3-бет. ИСБН 0-87745-398-5. „Мрс Ҳеаней боре нине чилдрен, Сеамус, Шеэна, Анн, Ҳугҳ, Патриcк, Чарлес, Cолум, Чристопҳер, анд Дан.“ 
  7. ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 МcCрум, Роберт. „Сеамус Ҳеаней: А лифе оф рҳйме“. Тҳе Гуардиан (2009-йил 18-июл). Қаралди: 2009-йил 19-июл.
  8. ↑ „Трагиc деатҳ оф бротҳер (4) тҳат инспиред Сеамус Ҳеаней реcаллед“ (эн-ГБ). белфасттелеграпҳ. Қаралди: 2021-йил 2-феврал.
  9. ↑ „Ҳеаней, Сеамус: Мид-Терм Бреак“. Литмед.мед.ню.эду (1999-йил 27-октябр). Қаралди: 2010-йил 20-ноябр.
  10. ↑ Cарней, Жим. „Wҳй ҳаве фоотбалл анд ҳурлинг ремаинед а cултурал wастеланд фор оур wритерс анд артисц?“. Сундай Индепендент (2020-йил 5-апрел).
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 „Ёур Плаcе анд Мине: Беллагҳй – Сеамус Ҳеаней“. ББC. Қаралди: 2019-йил 12-апрел.
  12. ↑ Ҳеаней, Сеамус. „Сwеэт аирс тҳат делигҳт“. Тҳе Гуардиан (2002-йил 13-апрел). Қаралди: 2021-йил 1-июн.
  13. ↑ „Биограпҳй“. Бритиш Cоунcил. 2012-йил 9-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 23-май.
  14. ↑ 14,0 14,1 Эд. Бернард ЎДоногҳуэ Тҳе Cамбридге Cомпанион то Сеамус Ҳеаней (2009) Cамбридге Университй Пресс пхиии ИСБН 978-0-521-54755-0. Ретриэвед 23 Май 2010.
  15. ↑ Сопҳиа Ҳиллан, Неw Ҳиберниа Ревиэw / Ирис Éиреаннач Нуа, Вол. 9, Но. 3 (Аутумн, 2005), пп. 86-106. „Wинтеред инто Wисдом: Мичаэл МcЛавертй, Сеамус Ҳеаней, анд тҳе Нортҳерн Wорд-Ҳоард“. Университй оф Ст. Тҳомас (Cентер фор Ириш Студиэс)
  16. ↑ МcЛавертй, Мичаэл (2002) Cоллеcтед Шорт Сториэс, Блаcкстафф Пресс Лтд, п. хиии, ИСБН 0-85640-727-5.
  17. ↑ Сопҳиа Ҳиллан. „Мичаэл МcЛавертй, Сеамус Ҳеаней анд тҳе wритерлй бонд“. Ириш Тимес (2017-йил 20-октябр).
  18. ↑ Петер Бадге. Нобел Фаcес: А Галлерй оф Нобел Призе Wиннерс. Жоҳн Wилей & Сонс, 2008 — 504-бет. ИСБН 978-3-527-40678-4. 
  19. ↑ Андреw Мотион. „Доор инто тҳе Дарк опенед тҳе порталс то а дифферент футуре“. Тҳе Гуардиан (2014-йил 17-август).
  20. ↑ ЎШеа, Эдwард (2016). „Сеамус Ҳеаней ат Беркелей, 1970–71“. Соутҳерн Cалифорниа Қуартерлй. 98-жилд, № 2. 157–193-бет. дои:10.1525/уcпсоcал.2016.98.2.157. ИССН 0038-3929.
  21. ↑ „Сеамус Ҳеаней“. Нобел Призе.
  22. ↑ „Биограпҳй“. Аосдáна.
  23. ↑ „Фордҳам Нотес: Сеамус Ҳеаней'с "Версес фор а Фордҳам Cомменcемент"“. Фордҳам Нотес (2013-йил 30-август). Қаралди: 2016-йил 3-ноябр.
  24. ↑ „Ириш Нобел Призе Поэт Сеамус Ҳеаней Диэс Агед 74 -ВИДЕО“. Ибтимес.cо.ук (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  25. ↑ 25,0 25,1 25,2 Паркер, Мичаэл. Сеамус Ҳеаней: Тҳе Макинг оф тҳе Поэт. Иоwа Cитй: Университй оф Иоwа Пресс, 1993 — 221-бет. ИСБН 0-87745-398-5. „Тҳе деатҳс оф ҳис мотҳер ин тҳе аутумн оф 1984 анд оф ҳис фатҳер ин Оcтобер 1986 лефт а cолоссал спаcе, оне wҳич ҳе ҳас стругглед то филл тҳроугҳ поэтрй.“ 
  26. ↑ „Барcлай Агенcй профиле“. Барcлаягенcй.cом. 2012-йил 8-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 30-август.
  27. ↑ Бритиш Cоунcил биограпҳй оф Ҳеаней. Ретриэвед 19 Април 2010.
  28. ↑ „Сеамус Ҳеаней, Поэт“. Фронтлине Дефендерс. Қаралди: 2014-йил 30-ноябр.
  29. ↑ „Фром тҳе Републиc оф Cонсcиэнcе“. Амнестй Интернатионал. Қаралди: 2014-йил 30-ноябр.
  30. ↑ „Сеамус Ҳеаней Эхҳибит“, Эморй Университй, Жануарй 2014
  31. ↑ „Ҳеаней 'cатчес тҳе ҳеарт офф гуард'“. Ҳарвард Неwс Оффиcе. Ҳарвард Университй (2008-йил 2-октябр). — „Овер тҳе еарс, реадингс бй поэт Сеамус Ҳеаней ҳаве беэн со wилдлй популар тҳат ҳис фанс аре cаллед "Ҳеанейбопперс."“. Қаралди: 2010-йил 15-май.
  32. ↑ „Плай Листинг“. Ириш Плаёграпҳй. Ириш Тҳеатре Институте. Қаралди: 2007-йил 24-август.
  33. ↑ „Роял Соcиэтй оф Литературе Алл Феллоwс“. Роял Соcиэтй оф Литературе. 2010-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 9-август.
  34. ↑ „Тҳе Нобел Призе ин Литературе 1995“. Нобелпризе (2010-йил 7-октябр). Қаралди: 2010-йил 7-октябр.
  35. ↑ 35,0 35,1 Cларитй, Жамес Ф.. „Лауреате анд Сймбол, Ҳеаней Ретурнс Ҳоме“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (1995-йил 9-октябр).
  36. ↑ Боланд, Росита. „Мичаэл Лонглей: 'Беинг 77 анд тҳреэ-қуартерс ис тҳе бест тиме оф мй лифе'“. Тҳе Ириш Тимес (2017-йил 17-июн). Қаралди: 2017-йил 17-июн. „'Сеамус онcе тҳанкед ме фор тҳе wай И деалт wитҳ wҳат ҳе cаллед 'тҳе Н Тҳинғ,' Лонглей сайс, макинг теа. 'Тҳе Н тҳинг?' И аск, ҳалфwай тҳроугҳ мй сардине сандwич. 'Тҳе Нобел', ҳе сайс. 'Тҳат И кепт ит ин пропортион – тҳе wай мост оф тҳе wорлд дидн’т. Бут И ҳаве ҳад то бе верй жудиcиоус ансwеринг қуэстионс абоут Сеамус синcе ҳе’с беэн турнед инто а кинд оф саинт'.“.
  37. ↑ „Беоwулф: А Неw Транслатион“. Рамблес.нет. Қаралди: 2010-йил 20-ноябр.
  38. ↑ „Сеамус Ҳеаней МРИА 1939–2013 – А Верй Спеcиал Аcадемиcиан“. риа.иэ (2013-йил 30-август). 2014-йил 26-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 8-сентябр.
  39. ↑ „Сеамус Ҳеаней“. аосдáна.арцcоунcил.иэ (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 8-сентябр.
  40. ↑ „Тринитй Cоллеге Дублин анноунcес неw Профессоршип – Сеамус Ҳеаней Профессоршип ин Ириш Wритинг“. Тринитй Cоллеге Дублин (2012-йил 17-декабр).
  41. ↑ Университй оф Пеннсйлваниа. Ҳонорарй Дегреэ аwардед. Ретриэвед 19 Септембер 2010.
  42. ↑ Тҳе Сеамус Ҳеаней Cентре фор Поэтрй, Қуээн'с Университй Белфаст wебсите
  43. ↑ „Эморй Аcқуирес Нобел Лауреате Сеамус Ҳеаней Леттерс“. пресс релеасе. Эморй Университй (2003-йил 24-сентябр). — „"Wҳен И wас ҳере тҳис суммер фор cомменcемент, И cаме то тҳе деcисион тҳат тҳе cонcлусион оф Пресидент Чаcе'с тенуре wас тҳе момент оф трутҳ, анд тҳат И шоулд ноw лодге а субстантиал портион оф мй литерарй арчиве ин тҳе Wоодруфф Либрарй, инcлудинг тҳе cорреспонденcе фром манй оф тҳе поэц алреадй репресентед ин иц спеcиал cоллеcтионс," саид Ҳеаней ин макинг тҳе анноунcемент. "Со И ам плеасед то сай тҳесе леттерс аре ноw ҳере анд тҳат эвен тҳоугҳ Пресидент Чаcе ис департинг, ас лонг ас мй паперс стай ҳере, тҳей wилл бе а мемориал то тҳе wорк ҳе ҳас доне то эхтенд тҳе университй'с ресоурcес анд стренгтҳен иц пурпосе."“.
  44. ↑ „Поэт Ҳеаней донатес паперс то Эморй“. Тҳе Аугуста Чрониcле (2003-йил 25-сентябр). Қаралди: 2003-йил 25-сентябр.
  45. ↑ Эминем, Тҳе Wай И Ам, аутобиограпҳй, cовер шеэт. Публишед 21 Оcтобер 2008.
  46. ↑ „Сеамус Ҳеаней праисес Эминем“. ББC Неwс. ББC (2003-йил 30-июн). Қаралди: 2010-йил 9-апрел.
  47. ↑ 47,0 47,1 „Ҳеаней бид фареwелл ат фунерал“, Белфаст Телеграпҳ, 2 Септембер 2013.
  48. ↑ Тодай Программе, ББC Радио 4, 16 Жануарй 2007.
  49. ↑ „Поэт 'cриэд фор фатҳер' афтер строке“. ББC Неwс. ББC (2009-йил 20-июл). Қаралди: 2009-йил 20-июл.
  50. ↑ Келлй, Антоинетте. „Нобел wиннер Сеамус Ҳеаней реcаллс сеcрет висит фром Билл Cлинтон: Пресидент висит то Ҳеаней'с ҳоспитал бед афтер неар-фатал строке“. Ириш Cентрал (2009-йил 19-июл). Қаралди: 2009-йил 19-июл.
  51. ↑ „Ҳеаней wинс ТС Элиот поэтрй призе“. ББC Неwс. ББC (2007-йил 15-январ). Қаралди: 2007-йил 15-январ.
  52. ↑ „Анноунcемент оф Аwардс“. Университй Cоллеге Дублин.
  53. ↑ „Эстате оф Сеамус Ҳеаней-Степпинг Стонес“. www.сеамушеаней.cом. Қаралди: 2021-йил 31-декабр.
  54. ↑ „Cоллеcтед Поэмс: Сеамус Ҳеаней“. Фабер анд Фабер (2009-йил 2-апрел). 2010-йил 4-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 24-апрел.
  55. ↑ „Ҳеаней ат 70“. РТÉ (2009-йил 1-апрел). Қаралди: 2010-йил 25-апрел.
  56. ↑ „Сеамус Ҳеаней 70тҳ биртҳдай cоммеморативе Ириш Тимес супплемент“. Ириш Тимес (2009-йил 1-апрел). Қаралди: 2010-йил 24-апрел.
  57. ↑ „Фéиле ан Пҳобаил, Фестивал оф тҳе Пеопле, 2010 программе“. Оффиcиал wебсите. 2010-йил 23-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 12-июл. Арчивед ат Wайбаcк Энгине.
  58. ↑ Паге, Бенедиcте. „Сеамус Ҳеаней wинс £10к Форwард поэтрй призе фор Ҳуман Чаин“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 6-октябр). Қаралди: 2010-йил 6-октябр.
  59. ↑ 59,0 59,1 59,2 59,3 Тóибíн, Cолм. „Ҳуман Чаин бй Сеамус Ҳеаней – ревиэw“. Тҳе Гуардиан (2010-йил 21-август). Қаралди: 2010-йил 21-август.
  60. ↑ Наугҳтон, Жоҳн. „Бритаин'с топ 300 интеллеcтуалс“. Тҳе Обсервер. Гуардиан Медиа Гроуп (2011-йил 8-май). Қаралди: 2011-йил 8-май.
  61. ↑ „Сонгс оф тҳе Сcрибе Сунг бй Пáдраигíн Нí Уаллачáин“. Жоурнал оф Мусиc. 6 Деcембер 2011.
  62. ↑ Призе, Гриффин Поэтрй. „2012 – Сеамус Ҳеаней“. Гриффин Поэтрй Призе (2012-йил 7-июн). Қаралди: 2013-йил 1-сентябр.
  63. ↑ 63,0 63,1 ҲЕАНЕЙ, Сеамус : Деатҳ нотиcе Тҳе Ириш Тимес, 30 Септембер 2013.
  64. ↑ МcГреэвй, Ронан. „Трибутес паид то 'кеэпер оф лангуаге' Сеамус Ҳеаней“. Тҳе Ириш Тимес (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  65. ↑ 65,0 65,1 Ҳиггинс то леад моурнерс ат фунерал Масс фор поэт Сундай Индепендент, 1 Септембер 2013.
  66. ↑ „Сеамус Ҳеаней лаид то рест ин Беллагҳй“, Ириш Тимес, 2 Септембер 2013.
  67. ↑ „Сеамус Ҳеаней’с ласт wордс wере 'Ноли тимереъ, сон теллс фунерал“, Тҳе Гуардиан, 2 Септембер 2013.
  68. ↑ Ҳеаней, Миcк (12 Септембер 2015) „Миcк Ҳеаней: Мй фатҳер’с фамоус ласт wордс; Сеамус Ҳеаней’с сон wритес абоут ҳис фатҳер’с финал мессаге то ҳис фамилй: ‘Ноли тимереъ“, Тҳе Ириш Тимес.
  69. ↑ „Фунерал оф Сеамус Ҳеаней то бе броадcаст ливе он РТÉ“, ТҳеЖоурнал.иэ, 1 Септембер 2013.
  70. ↑ „Ҳеаней боокс селл оут амид массиве деманд“, Ириш Тимес, 5 Септембер 2013.
  71. ↑ Пресидент Мичаэл Д Ҳиггинс пайс трибуте то ҳис фриэнд Сеамус Ҳеаней ЁуТубеда РТÉ Неwс, 31 Аугуст 2013.
  72. ↑ 72,0 72,1 72,2 Трибутес то Сеамус Ҳеаней, ББC Неwс Нортҳерн Иреланд, 30 Аугуст 2013.
  73. ↑ 73,0 73,1 „Поэт Сеамус Ҳеаней диэс агед 74“. ББC Неwс (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  74. ↑ „Пресидент анд Таоисеач леад трибутес то тҳе лате Сеамус Ҳеаней: Трибутес паид то тҳе Нобел Лауреате wҳо диэд тҳис морнинг ат тҳе аге оф 74“. Ириш Индепендент (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  75. ↑ 75,0 75,1 75,2 Ҳиггинс, Чарлотте; МcДоналд, Ҳенрй. „Сеамус Ҳеаней'с деатҳ 'леавес бреач ин лангуаге ицелф': Трибутес флоw ин фром феллоw wритерс афтер поэт wҳо wон Нобел призе фор литературе диэс ин Дублин агед 74“. Тҳе Гуардиан (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  76. ↑ „Ҳеаней десервес плаcе амонг тҳе пантҳеон, сайс Дорган“. Тҳе Ириш Тимес (2013-йил 30-август). Қаралди: 2013-йил 30-август.
  77. ↑ „Эморй ҳонорс литерарй иcон wитҳ 'А Трибуте то Сеамус Ҳеаней'“ (2014-йил 23-сентябр). Қаралди: 2015-йил 15-апрел.
  78. ↑ „А Трибуте То Сеамус Ҳеаней“. Қаралди: 2015-йил 15-апрел.
  79. ↑ „Сеамус Ҳеаней: А Мемориал Cелебратион“. Қаралди: 2015-йил 15-апрел.
  80. ↑ „Бодлеиан Либрарй – СПЕCИАЛ ЭВЕНТ: Охфорд Трибуте то Сеамус Ҳеаней“. Қаралди: 2015-йил 15-апрел.
  81. ↑ „Поэц Гатҳер то Ремембер Сеамус Ҳеаней ин Неw Ёрк Cитй он Новембер 11 ат 7:00 п.м.“. Қаралди: 2015-йил 15-апрел.
  82. ↑ 82,0 82,1 82,2 82,3 82,4 82,5 82,6 82,7 „Биограпҳй“. Поэтрй Фоундатион.
  83. ↑ Ирене Гилсенан Нордин. Тҳе бодй анд десире ин cонтемпорарй Ириш поэтрй. Ириш Аcадемиc Пресс, 2006 — 5-бет. ИСБН 978-0-7165-3368-9. 
  84. ↑ Cиарáн ЎРоурке. „Дид Сеамус Ҳеаней Wрите Политиcал Поэмс?“. Индепендент Лефт (Иреланд) (2020-йил 10-октябр). 2022-йил 21-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 21-октябр.
  85. ↑ Эзги Устундаг. „Эхпрессинг Ҳуманитй Дуринг 'Тҳе Троублес:' Тҳе Поэтрй оф Сеамус Ҳеаней“. Дуке Университй.
  86. ↑ ЎCоннелл, Шаун. „Статион Исланд, Сеамус Ҳеаней“. Бостон Ревиэw (1985-йил 1-феврал). Қаралди: 2010-йил 2-октябр.
  87. ↑ 87,0 87,1 Потц, Роберт. „Тҳе виэw фром Олймпиа“. Тҳе Гуардиан (2001-йил 7-апрел). Қаралди: 2001-йил 7-апрел.
  88. ↑ 88,0 88,1 88,2 Раҳим, Самеэр. „Интервиэw wитҳ Сеамус Ҳеаней: Он тҳе эве оф ҳис 70тҳ биртҳдай, Сеамус Ҳеаней теллс Самеэр Раҳим абоут ҳис лифетиме ин поэтрй – анд wҳо ҳе тҳинкс wоулд маке а гоод поэт лауреате“. Тҳе Даилй Телеграпҳ (2009-йил 11-май). 2022-йил 12-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 20-ноябр.
  89. ↑ Мcелрой, Стевен. „Тҳе Wеэк Аҳеад: Жан. 21 – 27“. Тҳе Неw Ёрк Тимес (2007-йил 21-январ). Қаралди: 2007-йил 21-январ.
  90. ↑ Кай, Магдалена. Ин Гратитуде фор алл тҳе Гифц: Сеамус Ҳеаней анд Эастерн Эуропе. Университй оф Торонто Пресс, 2012. ИСБН 1-4426-4498-2
  91. ↑ 91,0 91,1 Ҳеаней, Сеамус. „Багс оф энлигҳтенмент“. Тҳе Гуардиан (2003-йил 25-октябр). Қаралди: 2003-йил 25-октябр.
  92. ↑ видео трибуте.
  93. ↑ Флоод, Алисон. „Сеамус Ҳеаней'с биограпҳер раcес то сеэ поэт'с фахес бефоре тҳей фаде“. Тҳе Гуардиан (2017-йил 14-ноябр). Қаралди: 2021-йил 23-сентябр. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Seamus_Heaney" dan olindi