Seinäjoki
Сеинäжоки (лит. „Девор дарёси“; лотинча: Wегелиа, шведча: Öстермйра) – Финландия нинг Жанубий Остроботҳниа да жойлашган 80 километр (50 ми) Ваасадан шарқда, 178 километр (111 ми) Тампередан шимолда, 193 километр (120 ми) Жйвäскйладан ғарбда ва 324 километр (201 ми) Оулудан жануби-ғарбда жойлашган шаҳар. Сеинäжоки 1798-йилда ташкил этилган Öстермйра брук темир ва порох заводлари атрофида пайдо бўлган. Сеинäжоки 1868-йилда муниципалитетга, 1931-йилда бозор шаҳрига ва 1960-йилда шаҳарчага айланди. 2005-йилда Перäсеинäжоки муниципалитети Сейняжокига бирлаштирилди ва 2009-йил бошида қўшни Нурмо ва Йлистаро муниципалитетлари Сейнажоки билан бирлаштирилди. Сеинäжоки Финландия нинг энг тез ривожланаётган минтақавий марказларидан биридир[1].
Сеинäжоки | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
 Герб | |
| Мамлакат | Финландия |
| [[Минтақа]] | [[Жанубий Остроботния]] |
| [[Суб-минтақа]] | Сеинäжоки суб-минтақа |
| Ҳукумат | |
| • [[Шаҳар раҳабари]] | Жаакко Киискилä |
| Асос солинган | 1868 |
| Вақт минтақаси | УТC+02:00 |
Шаҳар мерияси, шаҳар кутубхонаси, Лакеуден Ристи черкови ва бошқа жамоат бинолари Алвар Аалто томонидан ишлаб чиқилган. Сеинäжоки тарихда швед тилида Öстермйра деб номланган. Бугунги кунда ҳеч қачон расмий бўлмаган бу ном швед тилида сўзлашувчилар орасида жуда камдан-кам қўлланади. Сеинäжоки аэропорти қўшни Илмажоки муниципалитетидан 11 километр (10 ми) масофада жойлашган. Сейнажоки шаҳар марказидан жанубда жойлашган. Шаҳар марказидаги Сеинäжоки темир йўл станцияси 1883-йилда очилган ва 1897-йилгача Öстермйра станцияси деб номланган.
Тарихи
Аҳоли пункти ХВИ асрнинг биринчи ярмида ҳозирги Сейнажоки ҳудудидан тарқалди. 1550-йилларда Сейнажокида учта уй борлиги айтилади: Марттила, Жоуппи ва Уппа уйлари. Жоуппи уйидан ажралиб чиққан Жоуппила уйи ўша асрда ташкил этилган. Барча уйлар дарё бўйида жойлашган эди.
Сеинäжоки Курикка, Кауҳажоки, Жаласжäрви ва Алавус каби Илмажоки черковига тегишли эди. Бироқ, ХВИИИасрда Сейнажокидан Илмажоки черковигача бўлган йўллар одатда ёмон аҳволда эди. Шу сабабли, Сейнажоки ва қўшни Нурмо аҳолиси 1725-йилда биргаликда янги черков қурдилар, бу 1765-йилда Нурмо черковининг шаклланишига олиб келди. Катта ғазабдан бери Аласейнажоки деб номланган Сеинäжоки шаҳри черков шаҳарчасининг бир қисмига айлантирилди. Перäсеинäжоки черкови 1798-йилда ташкил этилган ва Аласейнажоки қишлоғи яна Сеинäжоки деб атала бошланди. Худди шу йили Сеиняжоки дарёси бўйида Öстермйра пўлат заводига асос солинган.
География
Сейнажоки шимолда Кауҳава, шимоли-шарқда Лапуа, шарқда Куортане ва Алавус, жанубда Виррат ва Киҳниё, ғарбда Илмажоки ва Курикка, шимоли-ғарбда Исокирё муниципалитетлари билан чегарадош.
Сеинäжоки ландшафтидаги сувнинг улуши кичик. Сейнажоки дарёси шаҳар бўйлаб жануби-шарқ-шимоли-ғарбий йўналишда оқиб ўтади ва шаҳар марказининг шимолий чегарасида бурилиб, Вааса ҳудудидаги Ботния кўрфазига оқиб ўтувчи Кйрёнжоки дарёси[2] билан боғланади.
Сеинäжокидаги энг муҳим йўл алоқалари 16-, 18- (Васа ва Жйвäскйлä шаҳарлари ўртасидаги), 19- ва 67- катта магистралларидир.
Демография
- Аҳолиси: 31 696 (2003-йил), 35 918 (2005-йил Перäсеинäжоки билан консолидациядан кейин) ва 56 229 (2009-йил Нурмо ва Йлистаро билан бирлашгандан кейин).
- Йиллик ўсиш: 624
Диққатга сазовор жойлар
- Лакеуден Ристи черкови („текисликлар хочи“)
- Алвар Аалтонинг маданий ва маъмурий маркази, шаҳар ҳокимияти, кутубхона ва театр ва бошқаларни ўз ичига олади.
- Маннерҳеим боғи
- Жанубий Остроботния округи музейи
- Фуқаролик гвардияси ва Лотта Свäрд музейи, Сеинäжоки фуқаролик гвардияси уйида жойлашган.
- Торнäва черкови
- Темир йўл кўргазмаси
- Малласкоски пиво заводи
Бошқа диққатга сазовор жойлар
- Торнäвä музей ҳудуди
- Сувиё пойгаси
- Тöрнäвä ёзги театри – Сеинäжоки
- Жоуппи тоғли қишки спорт маркази
- Сеинäжоки шаҳар театри
- Провинссироcк
- Тангомарккинат
- Вауҳтияжот
Таълим
Сеинäжоки Амалий Фанлар Университети (СеАМК) маҳаллий олий таълим муассасаси бўлиб, у ҳам халқаро профилга эга.
Таниқли одамлар
- Жукка Хилден, каскадёр, Тҳе Дудесонс
- Антти Исотало, жäгер, қабила жангчиси, Алконинг маҳаллий раҳбари
- Катжа Канкаанпää, аралаш яккакураш устаси
- Мари Кивиниэми, сиёсатчи (Финландия Бош вазири 2010-2011)
- Паула Коивуниэми, қўшиқчи
- Петри Контиола, хоккейчи
- Пекка Коскела, конкида учувчиси
- Жарно Лаасала, каскадёр, Тҳе Дудесонс
- Ханну Лаҳтинен, кураш бўйича жаҳон чемпиони
- Вели Лампи, футболчи
- Жарппи Леппäлä, каскадёр, Тҳе Дудесонс
- Тапио Луома, архиепископ
- Жорма Оллила, Нокиа корпорациясининг собиқ раиси ва бош директори
- Ҳанну-Пекка „ҲП“ Парвиаинен, сноубордчи, каскадёр, Тҳе Дудесонс
- Пекка Пуска, соғлиқни сақлаш тадқиқотчиси ва расмий
- Паула Рисикко, парламент аъзоси ва вазир
- Арто Саари, скейтбордчи
- Софтенгине, рок-поп гуруҳи
Халқаро муносабатлар
Қардош шаҳарлар – қардош шаҳарлар
Сеинäжокининг қардош шаҳарлари[3].
Шунингдек қаранг
Манбалар
Адабиётлар
- Реино Ала-Кулжу. Сеинäжоэн киржа (фи). Сеинäжоэн сеуракунта, 1963.
- Аулис Ж. Аланен. Сеинäжоэн ҳисториа И (фи). Сеинäжоэн каупунки, 1970.
- Анникки Кйттä & Тенҳо Такало. Сеинäжоэн ҳисториа ИИ (фи). Сеинäжоэн каупунки, 1977. ИСБН 951-99131-5-7.
Манбалар
- ↑ Кнууттила. „Маасеутувирасто Сеинäжоэлле Ҳаллинтобйрократиа сииртйй кескелле ваҳваа йриттäжäсеутуа“ (фи). Маатилан Пеллерво (2005). Қаралди: 2020-йил 16-ноябр.
- ↑ Реино Ала-Кулжу. Сеинäжоэн киржа (фи). Сеинäжоэн сеуракунта, 1963.
- ↑ „Йстäвййскаупунгит“ (фи). Cитй оф Сеинäжоки. Қаралди: 2019-йил 22-август.
Ташқи ҳаволалар
Викиомборда „Сеинäжоки“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
- Сеинäжоки травел гуиде фром Wикивояге
- Сеинäжоки – Оффиcиал wебсите
- Провинссироcк (Wайбаcк Мачине сайтида 2008-09-14 санасида архивланган) – роcк фестивал
- Тангомарккинат – танго фестивал