Sektantizm
Сектантизм (юнонча: σεχταρισμός"таълим, йўл-йўриқ, мактаб"), диний мазҳабчилик диссидентларга нисбатан маълум бир душманлик, ақидапарастлик ва догматизмга мойиллик билан ажралиб турадиган диний ташкилотлар ва гуруҳлар тўплами, черковга ёки ижтимоий норозилик асосида, ҳар қандай дунё динлари ва ҳукмрон черковлардан ажралиб, уларга душман ёки уларга қарши[1].
Сектантизм, бир томондан, мистик пантеизмнинг маълум қоидалари билан, иккинчи томондан, рационализм билан бирлаштирилган индивидуализм билан тавсифланади[1].
Сектантизм ўзгармаган диний асосий манбадан фарқли бўлган Инжил, Таврот ва бошқаларни бошқача талқин қиладиган диний оқимларни ўз ичига олади. Ўрта асрларда черков тилида " бид’ат " деб белгиланган. [1] Бугунги кунда Россияда бу православ " реновационизм ", " Ваҳҳобийлик ", " Нео-Пентекостализм " ва Мордовия-Удмурт типидаги " неопаганизм " ва бошқаларнинг турли хил вариантларини ўз ичига олади. д.
Тарихи
Христианлик
Христианликда мазҳабчилик деганда инсоннинг мазҳабга мансублиги тушунилади, бу эса умуминсоний черковдан ажралиб чиққан, ташқи дунёда ҳаёт ва эътиқод билан боғлиқ бўлган ҳамма нарса ёлғон деб инкор этилган ёпиқ гуруҳ сифатида тушунилади, қатъий талаб мавжуд. аъзолар ички догманинг тўғрилигини, шунингдек, у билан боғлиқ бўлган турмуш тарзи ва ахлоқни тан олишлари учун. Мазҳабпарастлик руҳи тарихан қадимий черковларда ҳам мавжуд бўлиши мумкин, деб ишонилади, бу ерда догма бенуқсон шаклда сақланиб қолганига қарамай, хушхабар идеалини амалга ошириш йўқ[2].
Сектантизмнинг энг кенг тарқалган ривожланиши ўрта асрларда содир бўлди, турли ижтимоий ҳаракатлар ҳукмрон черковга — Россиядаги Рус православ черковига ва Ғарбий Эвропадаги Рим-католик черковига қарши чиқди. 16—17-асрларда Ғарбий Европанинг турли мамлакатларида содир бўлган инқилоблар сиёсий сектачиликка барҳам берди. Келажакда протестантизм ичида парчаланиш содир бўла бошлади, бу ерда сувга чўмиш 17-асрда бир қатор ҳаракатлар пайдо бўлган ва 19-асрнинг биринчи учдан бирида адвентистлар пайдо бўлган, улардан Иэгова гувоҳлари пайдо бўлган. 19-аср ва 20-аср бошлари. 14-16-асрларда Россияда турли хил диний бид’ат оқимлари йирик шаҳарларда жойлашди, аммо 17-асрда содир бўлган рус черковининг бўлинишигача, улар омма орасида кенг қўллаб-қувватланмади, шу пайтгача мазҳабчиликнинг асосий ташувчилари бўлган. 17-аср деҳқонлар эди. 1860-йилларда сектаризм Кристофер тимсолида диний ва сиёсий рангга эга бўлди (17-асрнинг иккинчи ярмида пайдо бўлган. ва 18-асрнинг иккинчи ярмида улар амалдорларни туғдилар, улар ўз навбатида 19-асрда янги исроилликлар, эски исроилликлар ва рўзадорларга, шунингдек, 1860 -йилларда пайдо бўлган духоборлар ва молоканларга айландилар. кейинчалик бир қанча оқимларга ажралди. Мазҳабчилик диний ниқоб остида мавжуд ижтимоий-сиёсий тузумга қарши чиқди, унга сиёсий маънода ер юзида " Худо Шоҳлиги "нинг яратилишига ва жамоалардаги диндорларнинг тенг ҳуқуқлилигига қарши чиқди (баъзи мазҳаб оқимлари ҳатто бундай ишлаб чиқаришни яратишга ҳаракат қилишди. ишлаб чиқариш коммуналари) ва диний маънода, ахлоқий яхши ишларни эълон қилиш ва анъанавий черков ақидалари ва маросимларини рад этиш[1].
Ислом
Ислом динида мазҳабпарастлик халқларнинг маданияти ва анъаналари ҳамда бу халқлар яшаган географик ва иқлим шароити таъсирида ижтимоий-сиёсий ҳаракатлар шаклида ривожланган[3].
Рейтинглар
Сан-Франсиско ва Ғарбий Америка архиепископи Жон (Шаховской) мазҳабчилик руҳи бу „маънавий (маънавий эмас) рашк руҳи“, бу ерда „имонни мантиқийлаштириш, имон поклигига риоя қилиш ва чуқурликни йўқотиш“ мавжуд деб ҳисобларди. лекин айни пайтда „севгига зарар“ да[2].
В. И. Ленин " Партиямиз Дастури лойиҳасида " „Деҳқонлар орасида сектачилик ва рационализм кучайганлиги факти маълум, диний қобиқ остида сиёсий норозиликнинг пайдо бўлиши эса барча халқларга хос ҳодисадир“ деган фикрни билдирган эди. ривожланишининг маълум бир босқичида[1]."
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Клибанов 1967.
- ↑ 2,0 2,1 Василенко 2000.
- ↑ Новиков 1985.
Адабиёт
- Рус тилида
- „Мусульманское сектантство“, Атеистический словарь, 2-е изд., испр. и доп 200000 экз, М.: Политиздат, 1985 — 288-бет.
- „Сектантство“, Василенко Л. И. Краткий религиозно-философский словарь. М.: Истина и жизнь, 2000. ИСБН 978-5-88403-022-0.
- Клибанов А. И. „Сектантство в прошлом и настоящем“, . Вопросы истории религии и атеизма, М., 1961.
- Клибанов А. И.. История религиозного сектантства в России 60-е гг. ХИХ в. — 1917 г.. М.: Наука, 1965.
- Клибанов А. И. „Сектантство“, . Философская энциклопедия: в 5 т., 66000 экз, М.: Советская энциклопедия, 1967 — 574—575-бет.
- Клибанов А. И.. Религиозное сектантство и современность (социологические и исторические очерки). М.: Наука, 1969.
- Клибанов А. И. „Сектантство религиозное“, . Советская историческая энциклопедия. М.: Советская энциклопедия, 1969 — 702—707-бет.
- Клибанов А. И.. Религиозное сектантство в прошлом и настоящем, Науч.-атеист. сер. / АН СССР. М.: Наука, 1973.
- Клибанов А. И.. Из мира религиозного сектантства: Встречи. Беседы. Наблюдения. М.: Политиздат, 1974.
- „Сектантство“, Кононенко Б. И. Большой толковый словарь по культурологии : словарь, Вече 2000. М.: Вече : АСТ, 2003. ИСБН 5-94538-390-2, ИСБН 5-17-013429-0.
- „Христианское сектантство в СССР“, Музей истории религии и атеизма. Л.: Лениздат, 1981.
- бошқа тилларда
- Бруcе С.. Сеcтарианисм ин Сcотланд. Эдинбургҳ: Эдинбургҳ Университй Пресс, 2004.
- Макдис У.. Тҳе Cултуре оф Сеcтарианисм: Cоммунитй, Ҳисторй, анд Виоленcе ин Нинетеэнтҳ-Cентурй Оттоман Лебанон. Университй оф Cалифорниа Пресс, 2000.
- Регев Э.. Сеcтарианисм ин Қумран: А Cросс-Cултурал Перспеcтиве. Wалтер де Груйтер, 2007.
- Wаллис Р.. Сеcтарианисм: аналйсес оф религиоус анд нон-религиоус сеcц. Андоза:Нп3.
- Андоза:Нп3. .