Sergey Kolbasin
Сергей Григоревич Колбасин (1895-йил 22-сентябр — 1952-йил 8-декабр, Тула) — Тула қурол-яроғ техника билим юрти бошлиғи (1949—1952), Муҳандислик хизмати генерал-маёри.
| Сергей Григоревич Колбасин | |
|---|---|
| Шахсий маълумотлари | |
| Таваллуди |
10-сентябр (22-сентябр) 1895 Санк-Петербург, Россия империяси |
| Вафоти |
8-декабр 1952 (57 ёш) Тула |
| Фуқаролиги |
|
| Имзоси |
|
| Қўшин тури | артиллерия |
| Хизмат йиллари | 1911—1952 |
| Унвони |
штаб капитани штаб капитани (Россия империяси) генерал-маёр муҳандислик хизмати генерал маёри (СССР) |
| Жанглари | Биринчи жаҳон уруши, Россиядаги фуқаролар уруши, |
| Мукофотлари |
Россия империяси мукофотлари: Муваққат ҳукумат мукофотлари: |
Биографияси
Буржуа синфидан келиб чиққан. Тошкент кадет корпусини тугатгач, 1914-йил 1-январда Одессадаги Сергиев артиллерия билим юртига[1] ўқишга кирган. 1914-йил декабр ойида тезлаштирилган тартибга кўра, сержантдан иккинчи лейтенант даражасига кўтарилган[2] ва 5-оғир артиллерия бригадаси таркибида,,Австрия-Германия" фронтига юборилган. 1918-йил февралгача рус армиясида хизмат қилган. Бу вақт ичида Сергей Григоревич иккинчи лейтенантдан штаб капитанлигига ўтган[3]. ,,Душманга қарши курашишдаги алоҳида хизматлари учун" еттита орден билан тақдирланган. Россия армиясидаги охирги хизмат манзили 32-алоҳида оғир дала артиллерия дивизияси бўлган. 1918-йил феврал ойида Сергей Григоревич,,фронтни тарк этган".
1918-йил 31-июлда С.Г.Колбасин Туркистон Совет қўмондонлик курсларига артиллерия инструктори сифатида сафарбар қилинган[4]. 1919-йил 24-январдан 20-мартгача,,Осипов тўдасини таъқиб қилиш бўйича иккита юришда" қатнашган. 1919-йил 31-августдан 15-октабргача фуқаролар урушининг Ақтўбе фронтида бўлган[5]. 1920-йил 31-августдан 25-сентябргача эса Бухоро фронтида хизмат қилган.
1920—1927-йилларда В.И.Ленин номидаги Тошкент бирлашган ҳарбий билим юртининг артиллерия бўлимида артиллериядан дарс берган (мактаб номи 1927-йил июнда берилган). Билим юрти 1927-йил июл ойида Бирлашган Ўрта Осиё миллатлари ҳарбий билим юрти ва Ҳарбий-сиёсий билим юрти билан бирлашгандан сўнг В.И.Ленин номидаги Бирлашган Ўрта Осиё ҳарбий билим юрти этиб қайта ташкил этилган.
1927-1929 йилларда 1-Киев артиллерия мактаби (КАМ) тайёрлаш бўлими бошлиғи бўлиб ишлаган[6]. Мактаб номи кейинчалик С. М. Киров номидаги Киев олий Ленин Қизил Байроқ ордени зенит-ракета муҳандислик мактаби (КВЗРИУ) номига ўзгартирилган.
1929—1931-йилларда Ленинград шаҳридаги Қизил Армия Артиллерия академияси ҳамда Қизил Армия Ҳарбий муҳандислик қўшинлари ва электротехника академиясининг қайта тузилиши натижасида ташкил этилган Қизил Армия Ҳарбий-техник академиясининг артиллерия бўлимида таҳсил олган.
1931-йилдан 1943-йилгача Сергей Григоревич Колбасин Ленинград Қизил Байроқ ордени артиллерия техникуми (ЛАТУ)да артиллерия сикли бошлиғи, техникумнинг ўқув бўлими бошлиғи, техникум директорининг ўқув-жанговар масалалар бўйича ўринбосари лавозимларида хизмат қилган. ЛАТУ бошлиғи генерал-маёр Г. М. Черемисинов Карелия Истмусига зудлик билан ташкил этилган махсус курсантлар бригадасини (ОКБ) Таиполен-Ёки ва Вуокса дарёлари ва Виборг йўналишидаги йўл кесишмалари бўйлаб ўтиш жойларини қоплаш учун назоратчи сифатида Шимолий фронтга жўнаб кетиши натижасида 1941-йил сентябрдан 1942-йил апрелгача Сергей Григоревич вақтинча техникум мудири вазифасида ишлаган. Техникум раҳбари генерал-маёр Г. М. Черемисиновнинг узоқ вақт давомида бўлмаганлиги сабабли, техникумни Ижевскга эвакуация қилишни ташкил этиш ва жойлаштириш учун барча мас’улият С. И. Колбасин зиммасига юкланган. 1943-йилда полковник С. Г. Колбасин Қизил Юлдуз ордени билан тақдирланар экан, ЛАТУ бошлиғи, генерал-маёр Г. М. Черемисинов тақдирланувчилар рўйхатидаги ходими Колбасиннинг жасоратини қуйидагича тасвирлаган:
,,… 1941-йил якуни ва 1942-йил бошида, узоқ вақт йўқлигимда, ўртоқ Колбасин етти ой давомида техникумга раҳбарлик қилди ва мактабни янги жойига имкон қадар мукаммал тарзда жойлаштириш учун катта куч ва ғамхўрлик қилди. Ўз ишида ҳамиша ташаббус кўрсатиб, ўзининг юксак билимдонлигидан унумли фойдаланган ўртоқ Колбасин бошлаган ишни юксак ташкилотчилик билан муваффақиятли якунламоқда. Ўртоқ Колбасиннинг бу ажойиб фазилатлари унинг техникумда бўлган даврида олдига қўйилган вазифаларни муваффақиятли бажаришга катта ёрдам берди …"
— Ленинград артиллерия техникуми бошлиғи Г. М. Черемисиновнинг мукофот қайдларидаги битиги. САМО. ,,Халқ жасорати" электрон ҳужжатлар банкидаги мукофот варақаси.
СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1943-йил 9-июлдаги фармони билан муҳандис-полковник Сергей Григоревич Колбасин Қизил Юлдуз ордени билан тақдирланган.
1943—1949-йилларда муҳандис-полковник (1944-йил 16-майдан муҳандислик-артиллерия хизмати генерал-маёри) С. Г. Колбасин 1943-йил 26-июнда шу санада ташкил этилган СССР Мудофаа халқ комиссари № 389-сонли Олий офицер артиллерия техникуми (ВОАТСҲ) бошлиғининг ўринбосари лавозимига тайинланган. 1943-йилдан 1946-йилгача мактаб Тула шаҳрида жойлашган, кейинроқ Пенза шаҳрига кўчирилган.
1944-йил 16-майда муҳандис-полковник Колбасин С. Г.га муҳандислик ва артиллерия хизмати генерал-маёрининг навбатдаги ҳарбий унвони берилган.
1949-йил октабр ойида Сергей Григоревич Колбасин 1940—1950-йилларда Тула артиллерия муҳандислик институти деб номланган Ленин орденли Тула пролетариати номидаги Тула қурол-техника билим юрти бошлиғи этиб тайинланган.
Институтнинг 135йиллиги муносабати билан 2004-йилда нашр этилган,,Тула артиллерия муҳандислик институти тарихий қайдлари" китобида С. Г. Колбасин ҳақида шундай дейилган: Високоэрудированний, с глубокими профессионалними знаниями, он внёс в жизн училища немало нових, сущэственно преобразующих начинаний. В период эго командования происходило фундаменталноэ переоборудованиэ учебних лабораторий, классов и мастерских, разрабативалис действующиэ макети по новим образсам оружия. Рационализаторская работа приобрела творческий, системний характер. Били объявлени поощрителниэ конкурси на лучшиэ учебниэ лаборатории…
… С. Г. Колбасин юксак ақл, чуқур касбий билимга эга бўлиб, у мактаб ҳаётига кўплаб янги, сезиларли ўзгартирувчи ташаббусларни киритди. Унинг раҳбарлиги даврида ўқув лабораториялари, синфхоналари ва устахоналар тубдан қайта жиҳозланди, қуролларнинг янги турлари бўйича ишчи моделлар ишлаб чиқилди. Рационализаторлик ишлари ижодий, тизимли хусусият касб этди. Энг яхши ўқув лабораториялари учун рағбатлантирувчи танловлар эълон қилинди …
- Тула артиллерия муҳандислик институти. Тарихий қайд.
1951-1952 ўқув йили натижаларига кўра ТОТУ Совет Армиясининг артиллерия мактаблари орасида биринчи ўринни эгаллаган. Бу, шубҳасиз, мактаб раҳбари С. Г. Колбасиннинг бевосита хизматидир. Сергей Григоревич Колбасин 1953-йилгача ТОТУга раҳбарлик қилган.
1952-йил декабр ойида Сергей Григоревич Колбасин хизмат сафаридан қайтаётиб Москва-Тула поездида тўсатдан вафот этган.
С. Г. Колбасин Тула Қаҳрамони сифатида шаҳарнинг рамзий қабристонига, барча азизларнинг бош собори яқинида дафн қилинган.
Мукофотлари
Россия империяси ва Муваққат ҳукумат мукофотлари
- Қилич билан 2-даражали Авлиё Анна ордени
- Санкт-Станислаус ордени 2-даражали қиличлар билан
- 4-даражали Авлиё Жорж ордени (А.Низомига кўра. Ф.Керенский)
- Муқаддас Ҳаворийларга тенг княз Владимир ордени 4-даражали қилич ва камон билан
- Қилич ва камон билан 3-даражали Авлиё Анна ордени
- Қилич ва камон билан 3-даражали Азиз Станислаус ордени
- "Жасорат учун" ёзуви билан 4-даражали Авлиё Анна ордени
Совет давлат мукофотлари
- Ленин буйруғи
- Қизил Байроқ ордени (икки марта)
- 1-даражали Ватан уруши ордени (22.11.1944)
- 1-даражали Ватан уруши ордени (17.11.1945)
- Қизил юлдуз ордени (1943)
- Медаллари
Адабиётлар
- Кучинский Ю. Н. История Тульского артиллерийского инженерного института. Тула.: «Аквариус», 2019.
- „Послужной список воэннослужащэго Туркестанских Артиллерийских командних курсов Колбасина Сергея Григоревича. 17-мая 1921 г.“. Российский государственний воэнний архив (РГВА)[7]. Фонд № 37976, опис № 5, дело № 6143, л/д № 156—303.
Манбалар
- ↑ „Сергиевское артиллерийское училище“. 8-май 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-октабр 2014-йил.
- ↑ Височайшиэ прикази о чинах воэнних за 1914 г., ноябр — декабр.[сайт ишламайди] — СПб.: Воэнноэ министерство, 1914. — С. 33.
- ↑ Височайшиэ прикази о чинах воэнних за 1916 г., 1 марта — 31 марта. Поручик.[сайт ишламайди] — СПб.: Воэнноэ министерство, 1914. — С. 9.
- ↑ „История создания Курсов красных командиров (1918—1920 гг.)“. 20-октабр 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-октабр 2014-йил.
- ↑ „Боевые действия на актюбинском фронте“. 2014-йил 16-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-октабр 2014-йил.
- ↑ „КВЗРИУ“. 25-сентябр 2013-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 18-ноябр 2013-йил.
- ↑ „Российский государственный военный архив“. 7-октабр 2014-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 16-октабр 2014-йил.
Ҳаволалар
- „1941—1945-yillardagi Ulugʻ Vatan urushida Germaniya ustidan qozonilgan gʻalaba uchun“ medali sohiblari
- Qizil Yulduz ordeni sohiblari
- Vatan urushi 2-darajali ordeni sohiblari
- 1-darajali Vatan urushi ordeni sovrindorlari
- Qizil Bayroq ordeni sohiblari
- Lenin ordeni sohiblari
- 1952-yilda vafot etganlar
- 8-dekabrda vafot etganlar
- Sankt-Peterburgda tugʻilganlar
- 1895-yilda tugʻilganlar
- 22-sentyabrda tugʻilganlar