Ziyosfera

Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya): Versiyalar orasidagi farq

Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya)
Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi.
#YOʻNALTIRISH [[Futbol boʻyicha Italiya chempionati (A Seriya)]]
{{Infobox futbol ligasi
| logo = Serie A logo 2022.svg
| pixels = 135px
| caption =
| organiser = [[Lega Serie A]]
| country = [[Italiya]]
| name = Serie A
| confed = [[UEFA]]
| founded = {{start date and age|1898}} <br /> {{start date and age|1929}} (as [[round-robin tournament|round-robin]])
| teams = [[#Clubs|20]] (since [[2004–05 Serie A|2004–05]])
| relegation = [[Serie B]]
| levels = [[Italian football league system|1]]
| domest_cup =
{{Plainlist|
* [[Coppa Italia]]
* [[Supercoppa Italiana]]
}}
| confed_cup =
{{Plainlist|
* [[UEFA Chempionlar Ligasi]]
* [[UEFA Europa League]]
* [[UEFA Conference League]]
}}
| most successful club = [[Juventus FC|Juventus]] (36 titles)<!--PLEASE DO NOT CHANGE TO 38 TITLES AS THAT IS NOT OFFICIAL ! -->
| most_appearances = {{ubl|[[Gianluigi Buffon]] (657)}}
| top_goalscorer = [[Silvio Piola]] (274)
| champions      = [[Inter Milan]] (20th title)
| season        = [[2023–24 Serie A|2023–24]]
| tv            = List of broadcasters
| website        = {{URL|https://www.legaseriea.it/en|legaseriea.it}}
| current        = [[2025–26 Serie A]]
| image          = [[Fayl:Serie A logo 2022.svg|150px]]
|tagyozuv=Italiya A Seriyasi logotipi}}
'''Serie A''' ({{Talaffuz|Seriya A, A Seriya}}<ref>{{veb manbasi|url=http://www.dipionline.it/dizionario/ricerca?lemma=serie|sarlavha=serie|ish=DiPI Online|muallif=[[Luciano Canepari]]|qaralgan sana=26-mart 2021-yil|til=italyancha}}</ref>), milliy homiylik sabablarga koʻra '''A Seriya TIM''' deb ham ataladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.legaseriea.it/en/press/news/info/tim-and-lega-serie-a-renew-sponsorship-agreement-until-2021|sarlavha=TIM AND LEGA SERIE A RENEW SPONSORSHIP AGREEMENT UNTIL 2021|nashriyot=legaseriea.it|sana=26-iyul 2018-yil|qaralgan sana=26-iyun 2022-yil|arxivsana=22-sentyabr 2022-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20220922092711/https://www.legaseriea.it/en/press/news/info/tim-and-lega-serie-a-renew-sponsorship-agreement-until-2021}}</ref>. Italiya futbol ligalari tizimining yuqori qismida joylashgan [[futbol]] klublari uchun professional liga musobaqasi boʻlib, gʻolib Skudetto bilan taqdirlanadi. U 1929—1930-yilgi mavsumdan boshlab toʻqson yildan ortiq davr mobaynida turnir sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. U 1943-yilgacha Direttorio Divisioni Superiori va 2010—11-yilgi mavsum uchun Lega Serie A, deya nomlangan hamda 2010-yilgacha Lega Calcio tomonidan tashkil etilgan. A Seriya dunyodagi eng yaxshi futbol ligalaridan biri hisoblanadi va u koʻpincha eng taktik va himoyalangan milliy liga sifatida tasvirlanadi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sportfive.com/index.php?id=1182|sarlavha=The Big Five Leagues|qaralgan sana=26-iyun 2022-yil|arxivsana=24-sentyabr 2015-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20150924104651/http://www.sportfive.com/index.php?id=1182}}</ref>. A Seriya 2020-yilda [[Xalqaro futbol tarixi va statistikasi federatsiyasi|IFFHS]] maʼlumotlariga koʻra dunyodagi eng kuchli milliy liga nomiga ega chiqdi<ref>{{veb manbasi|sana=20-yanvar 2021-yil|sarlavha=IFFHS World's Best National League in the World 2020|url=https://www.iffhs.de/index.php/posts/911|kirish sanasi=21-yanvar 2021-yil|ish=[[International Federation of Football History & Statistics|IFFHS]]}}</ref>. [[UEFA koeffitsiyentlar jadvali|UEFA liga koeffitsientiga]] koʻra Yevropa ligalari orasida [[La Liga]] va Premer-ligadan keyin uchinchi oʻrinda, shuningdek, [[Bundesliga]] va [[Liga 1]] dan oldinda qayd etildi. Italiya klublarining soʻnggi besh yil ichida [[UEFA Chempionlar Ligasi|Chempionlar ligasi]] va [[UEFA Yevropa Ligasi|Yevropa ligasidagi]] koʻrsatkichlari boʻyicha ham yaxshi koʻrsatgichlarga ega. A Seriya UEFA reytingida [[UEFA koeffitsiyentlar jadvali|1986-yildan 1988-yilgacha va 1990-yildan 1999yilgacha]] yetakchilik qilgan<ref>{{veb manbasi|url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/honours/index.html|sarlavha=Member associations - Italy - Honours –|nashriyot=[[UEFA|uefa.com]]}}</ref>.
 
A Seriya — dunyodagi eng yuqori futbol ligalaridan biri. 2017-yilda '''FourFourTwo'' jurnali tomonidan tanlab olingan tarixdagi 100 ta eng zoʻr futbolchidan 42 nafari A Seriyada faoliyat yuritgan. Bu dunyoning boshqa ligalaridan koʻpdir<ref>{{veb manbasi|url=https://www.fourfourtwo.com/features/fourfourtwos-100-greatest-footballers-ever|sarlavha=100 Greatest footballers ever - fourfourtwo.com|sana=24-iyul 2017-yil}}</ref>. „Yuventus“ eng koʻp [[FIFA Jahon chempionati|jahon chempionati]] chempionlarini ishlab chiqargan jamoa (25), „[[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter]]“ (19), „Roma“ (15) va „Milan“ (10) ushbu reytingda mos ravishda uchinchi, toʻrtinchi va toʻqqizinchi oʻrinlarni egallab turibdi<ref>{{veb manbasi|url=https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/amp/newsid=2485037.html|sarlavha=Archived copy|qaralgan sana=1-noyabr 2018-yil|arxivsana=27-dekabr 2018-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20181227205822/https://www.uefa.com/european-qualifiers/news/amp/newsid=2485037.html}}</ref>.
 
== Tarixi ==
A Seriya, bugungi kunda tuzilganidek, 1929—1930-yilgi mavsumda boshlangan. 1898-yildan 1922-yilgacha musobaqa mintaqaviy guruhlarga boʻlingan. Mintaqaviy chempionatlarda qatnashadigan jamoalar soni tobora ortib borayotganligi sababli, Italiya Futbol Federatsiyasi (FIGC) 1921-yilda [[Milan (shahar)|Milanda]] Lega Nord (Shimoliy Futbol Ligasi) ga asos solgan CCI (Italiya Futbol Konfederatsiyasi) ni boʻlib oʻtdi. CCI guruhlari FIGCga qayta qoʻshildi, ikkita mintaqalararo boʻlinmani yaratdi, ular toifalarni boʻlimlarga oʻzgartirdi va FIGC boʻlimlarini ikkita shimoliy-janubiy ligaga boʻldi. 1926-yilda ichki inqirozlar va fashistik bosimlar tufayli FIGC ichki sozlamalarni oʻzgartirib, janubiy jamoalarni milliy divizionga qoʻshdi va natijada 1929—1930-yillardagi yakuniy kelishuvga olib keldi. Turino 1948—1949-yilgi mavsumda butun jamoa halok boʻlgan mavsum oxirida samolyot halokatidan keyin chempion deb eʼlon qilindi. 
 
A Seriya chempionligi unvoni koʻpincha ''skudetto'' („kichik qalqon“) deb ataladi, chunki 1923—1924-yilgi mavsumdan boshlab, gʻolib jamoa keyingi mavsumda oʻz chizigʻida Italiya uch rangli gerbi tasvirlangan kichik gerbni koʻtaradi. Eng muvaffaqiyatli klub 36 ta chempionlik bilan „[[Juventus|Yuventus]]“ boʻlsa, 19 ta chempionlik bilan „ [[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter“]] va „[[Milan (futbol klubi)|Milan]]“ ikkinchi oʻrinda. 2004—05-yilgi mavsumdan boshlab chempionatning soʻnggi turidan soʻng klubga haqiqiy kubok topshirildi. Coppa Campioni d’Italia deb nomlangan kubok rasman 1960—1961-yilgi mavsumidan beri qoʻllanilmoqda, ammo 1961 va 2004-yillar oraligʻida Lega Nazionale Professionisti bosh ofisida gʻolib klublarga topshirilgan. 
 
2009-yil aprel oyida A Seriya B seriyadan ajralib chiqqanini eʼlon qildi. Yigirmata klubdan oʻn toʻqqiztasi televidenie huquqlari boʻyicha bahsda bu harakatni yoqlab ovoz berdi; quyi ligaga tushib qolish xavfi ostida qolgan Lechche bu qarorga qarshi ovoz bergan edi. Italiya ish beruvchilar assotsiatsiyasining sobiq rahbari Mauritsio Beretta yangi liga prezidenti boʻldi<ref name="BBC">{{yangiliklar manbasi |date=30-aprel 2009-yil |title=Serie A to form breakaway league - BBC Sport |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/8027857.stm |access-date=3-oktabr 2010-yil}}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://bleacherreport.com/articles/165281-serie-a-clubs-to-set-up-their-own-league|sarlavha=Serie A clubs to set up their own league|ish=Bleacher Report|arxivurl=http://archive.wikiwix.com/cache/20141226012045/http://bleacherreport.com/articles/165281-serie-a-clubs-to-set-up-their-own-league|arxivsana=2014-12-26}}</ref><ref name="skysports">{{veb manbasi|url=http://www.skysports.com/story/0,19528,11854_5260115,00.html|sarlavha=Serie A set for breakaway|nashriyot=SkySports|sana=30-aprel 2009-yil|qaralgan sana=3-oktabr 2010-yil}}</ref><ref name="guardian">{{yangiliklar manbasi |date=30-aprel 2009-yil |title=Italian league splits in two after meeting ends in stalemate |work=Guardian |location=London |url=https://www.theguardian.com/football/2009/apr/30/serie-a-b-european-football-italy |access-date=3-oktabr 2010-yil}}</ref>.
 
2016-yil aprel oyida Xalqaro futbol assotsiatsiyasi kengashi tomonidan dastlab shaxsiy boʻlgan videotakrorlarni sinovdan oʻtkazish uchun A Seriya tanlangani eʼlon qilindi va ular 2017-yilda amalga oshirilgan takroriy oʻyinlar yordamida jonli sinov bosqichiga aylanish imkonini berdi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.football-italia.net/103940/serie-will-start-var|sarlavha=Serie A will start with VAR|nashriyot=Football Italia|sana=10-iyun 2017-yil|qaralgan sana=10-iyun 2017-yil}}</ref>. Qaror haqida FIGC prezidenti Karlo Tavekkio shunday dedi: ''"Biz maydonda texnologiyadan foydalanishni birinchi qoʻllab-quvvatlovchilardan edik va biz ushbu muhim eksperimentga oʻz hissamizni qoʻshish uchun hamma narsaga egamiz deb hisoblaymiz"''<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sportsnet.ca/soccer/serie-selected-ifab-test-video-replay/|sarlavha=Serie A selected by IFAB to test video replay|nashriyot=sportsnet.ca|sana=14-aprel 2016-yil|qaralgan sana=15-aprel 2016-yil}}</ref>.
 
== Format ==
A Seriya tarixining koʻp qismida 16 yoki 18 ta klub eng yuqori pogʻonada qatnashgan. 2004—05-yildan beri jami 20 ta klub mavjud. Bir mavsum (1947—1948) Yugoslaviya bilan urushdan keyingi keskinlikdan keyin siyosiy sabablarga koʻra 21 jamoa bilan oʻynadi. Quyida liga tarixi davomida har bir mavsumda nechta jamoa oʻynaganligi toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot berilgan:
 
* 18 ta klub: 1929-1934
* 16 ta klub: 1934-1943
* 20 ta klub: 1946-1947
* 21 ta klub: 1947-1948
* 20 ta klub: 1948-1952
* 18 ta klub: 1952-1967
* 16 ta klub: 1967-1988
* 18 ta klub: 1988-2004
* 20 ta klub: 2004-yildan hozirgacha
 
[[Fayl:Scudetto.svg|thumb| ''Skudetto'' patch]]
Avgustdan maygacha davom etadigan mavsumda har bir klub boshqa jamoalarning har biri bilan ikki marta oʻynaydi; Bir marta uyda va bir marta mehmonda, mavsum oxirigacha har bir jamoa uchun jami 38ta oʻyin. SHunday qilib, Italiya futbolida haqiqiy davra-robin formati qoʻllanadi. "''Andata'' " deb nomlangan mavsumning birinchi yarmida har bir jamoa ligadagi har bir raqibga qarshi bir marta, jami 19 oʻyin oʻtkazadi. Mavsumning ikkinchi yarmida, yaʼni ''ritorno'', jamoalar yana 19 ta oʻyin oʻtkazadilar, bunda har bir raqibga qarshi yana bir bor uy va safar oʻyinlari teskari boʻladi. Mavsumning ikki yarmida 2021—22-yilgi mavsumgacha, ingliz, [[La Liga|ispan]] va fransuz ligalari formatidan soʻng assimetrik taqvim joriy etilgunga qadar aynan bir xil oʻyin tartibi mavjud edi<ref name="asimmetrico">{{veb manbasi|url=https://www.corrieredellosport.it/news/calcio/serie-a/2021/07/02-83223629/rivoluzione_in_serie_a_il_calendario_sara_asimmetrico_cosa_cambia|sarlavha=Rivoluzione in Serie A: il calendario sarà asimmetrico|ish=[[Corriere dello Sport]]|sana=2-iyul 2021-yil|til=italyancha|qaralgan sana=18-iyul 2021-yil}}</ref>. 1994—1995-yilgi mavsumdan beri jamoalarga gʻalaba uchun uch ochko, durang uchun bir ochko, magʻlubiyat uchun ochko berilmaydi. Bungacha jamoalarga gʻalaba uchun ikkita ochko, durang uchun bitta ochko berilar, magʻlubiyat uchun esa yoʻq edi. Mavsum oxirida eng past oʻrinni egallagan uchta jamoa B seriyaga tushib ketadi va B seriyaning uchta jamoasi keyingi mavsumda ularning oʻrniga koʻtariladi.
 
=== Yevropa kvalifikatsiyasi ===
2022-yil holatiga koʻra, A Seriya [[UEFA koeffitsiyentlar jadvali|UEFA koeffitsienti]] boʻyicha uchinchi eng yaxshi liga sifatida qayd etilgan, shuning uchun A Seriyaning eng yaxshi toʻrtta jamoasi toʻgʻridan-toʻgʻri [[UEFA Chempionlar Ligasi]] guruh bosqichiga yoʻl oladi. Beshinchi oʻrinni egallagan jamoa va Italiya Kubogi gʻolibi (agar Italiya kubogi gʻolibi kuchli beshlikdan tashqarida tugasa) yoki oltinchi oʻrinni egallagan jamoa (agar Italiya kubogi gʻolibi kuchli beshlik ichida yakunlansa), [[UEFA Yevropa Ligasi]] guruh bosqichiga yoʻllanma oladi. Italiya Kubogi gʻolibining ligadagi natijalariga qarab oltinchi yoki ettinchi oʻrinni egallagan klub UEFA Yevropa Konferensiya Ligasining soʻnggi saralash bosqichiga qoʻshiladi.
 
=== Taybreking ===
2005—06-yilgi mavsumdan boshlab, ikki yoki undan ortiq jamoalar ochkolari tenglashganda (har qanday oʻrin uchun), tay-brekchilar quyidagicha:
 
# Oʻzaro rekordlar (natijalar va ballar)
# Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi
# Umuman gol farqi
# Urilgan gollar soni koʻproq
# Chempion, Yevropa oʻrinlari yoki quyi ligaga tushib ketishni aniqlash uchun neytral maydondagi pley-off oʻyini; aks holda qur’a bilan<ref>{{veb manbasi|sarlavha=Goal difference or head to head? How every major football competition ranks teams level on points {{!}} Goal.com|url=https://www.goal.com/en-us/news/goal-difference-or-head-to-head-how-every-major-football/1jax9vfriz1xs13jkdpf9qzhjo|kirish sanasi=13-sentyabr 2021-yil|ish=www.goal.com}}</ref>.
 
2005—06-yilgi mavsumgacha Italiyada noodatiy tizim mavjud edi, bunda yuqoridagi taybreykerlar faqat chempion, Yevropa saralashi yoki quyi ligaga tushib ketishni hal qilmaydigan pozitsiyalar uchun foydalanilardi, ammo agar ushbu oʻrindagi jamoalar ochkolar boʻyicha tenglashgan boʻlsa, pley-off oʻyinidan foydalanilardi. ularning oʻzaro natijalari, gollar farqi va boshqalar. Baʼzi yillarda pley-off neytral maydonda bitta oʻyin boʻlgan boʻlsa, baʼzilarida umumiy hisob boʻyicha ikki oyoqli durang oʻynagan. Taybreyk formati oʻzgargandan beri pley-off oʻyini hech qachon kerak boʻlmagan.
 
Chempionni aniqlash uchun pley-offdan foydalanilgan yagona vaqt 1963—1964-yilgi mavsumda, Bolonya va Inter 54 ochko bilan yakunlagan (bugungi qoidalarga koʻra, „Inter“ birinchi taybreykda gʻalaba qozongan boʻlardi. „Bolonya“ni mehmonda 2:1 hisobida magʻlub etdi va oʻz maydonida durang oʻynadi). Rimdagi [[Olimpiya stadioni (Rim)|"Olimpiko]]" stadionida boʻlib oʻtgan pley-off bahsida „Bolonya“ 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, skudettoni qoʻlga kiritdi<ref name=":0">{{veb manbasi |sarlavha=Goal difference or head to head? How every major football competition ranks teams level on points {{!}} Goal.com |url=https://www.goal.com/en-us/news/goal-difference-or-head-to-head-how-every-major-football/1jax9vfriz1xs13jkdpf9qzhjo |kirish sanasi=13-sentyabr 2021-yil |ish=www.goal.com}}</ref>. Pley-off oʻyinlari Yevropa musobaqalari saralashlari (eng oxirgisi 1999-2000) va quyi ligaga tushish (eng oxirgisi 2004-05)ni hal qilish uchun bir necha marta ishlatilgan.
 
== Klublar ==
1929-yilgacha koʻplab klublar Italiya futbolining yuqori darajasida raqobatlashdi, chunki oldingi turlar 1922-yilgacha [[Mintaqa|mintaqaviy]], 1929-yilgacha mintaqalararo miqyosda oʻtkazilgan. Quyida liga formati boʻlganidan beri musobaqada qatnashgan A Seriya klublari roʻyxati keltirilgan (jami 67).
 
== Logotiplar ==
A seriyada homiysi Telecom Italia (TIM) ning logotiplari mavjud edi. 2010-yilda taqdim etilgan logotip 2016-yilda Telecom Italia logotipi oʻzgarganligi sababli biroz oʻzgargan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=15-yanvar 2016-yil |title=Serie A col nuovo logo. Il campionato 2016 al via il 21 agosto |language=italyancha |work=Sky Sport |publisher=Sky Italia |url=https://sport.sky.it/calcio/2016/01/15/serie-a-nuovo-logo-e-campionato-2016.html |access-date=27-iyul 2018-yil |archive-date=28-iyul 2018-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20180728002917/https://sport.sky.it/calcio/2016/01/15/serie-a-nuovo-logo-e-campionato-2016.html |url-status=dead }}</ref><ref>{{veb manbasi|url=http://www.forza27.com/new-serie-a-tim-logo-revealed/|sarlavha=New Serie A TIM Logo Revealed|sana=26-yanvar 2016-yil|qaralgan sana=27-iyul 2018-yil|ish=forza27.com}}</ref>. 2018-yil avgust oyida yangi logotip, 2019-yil avgust oyida yana biri eʼlon qilindi<ref>{{pres-reliz manbasi|url=http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/la-lega-serie-a-rinnova-i-propri-loghi|title=LA LEGA SERIE A RINNOVA I PROPRI LOGHI|date=8-avgust 2018-yil|accessdate=9-avgust 2018-yil|publisher=Lega Serie A|language=italyancha|access-date=2022-06-26|archive-date=2019-01-16|archive-url=https://web.archive.org/web/20190116194301/http://www.legaseriea.it/it/sala-stampa/notizie/info/la-lega-serie-a-rinnova-i-propri-loghi|url-status=dead}}</ref>.
 
== Televizion huquqlar ==
Ilgari, ligada raqobatlashadigan alohida klublar, boshqa Yevropa davlatlaridan farqli oʻlaroq, oʻzlarining translyatsiya huquqlarini Italiya boʻylab maʼlum kanallarga sotish huquqiga ega edilar. Hozirgi vaqtda Italiyadagi ikkita teleradiokompaniya Sky Italia sunʼiy yoʻldosh teleradiokompaniyasi va oʻzining pullik televizion tarmoqlari uchun [[DAZN]] oqim platformasi; RAIga faqat diqqatga sazovor voqealarni translyatsiya qilishga ruxsat beriladi (eksklyuzivda 13:30 dan 22:30 CET gacha). Bu Italiyadagi televidenie huquqlari roʻyxati (2021-22 yildan beri):
 
* Sky Italia (haftasiga 3 ta oʻyin)
* [[DAZN]] (barcha oʻyinlar)
* OneFootball (eʼtiborga molik)
 
2010-11 yilgi mavsumdan boshlab A Seriya klublari televidenie huquqlarini alohida klub asosida emas, jamoaviy muzokaralar olib borishdi, avvalroq 1998-99 mavsumi oxirida jamoaviy muzokaralardan voz kechgan<ref>{{yangiliklar manbasi |date=13-may 2010-yil |title=Italian clubs cross fingers over TV ruling |work=FourFourTwo |publisher=fourfourtwo.com |url=http://fourfourtwo.com/news/italy/54068/default.aspx |access-date=5-yanvar 2011-yil}}</ref>.
 
1990-yillarda A Seriya Birlashgan Qirollikda eng mashhur boʻlib, u [[Channel 4|4-kanaldagi]] ''Football Italia'' telekanalida namoyish etilgan boʻlsa-da, u boshqa ligalarga qaraganda koʻproq Buyuk Britaniya kanallarida paydo boʻlgan va 2002-yildan beri kamdan-kam hollarda bir joyda uzoq vaqt qolmagan. A Seriya Buyuk Britaniyada BSB ning The Sports Channel (1990—1991), Sky Sports (1991—1992), Channel 4 (1992—2002), Eurosport (2002—2004), Setanta Sports va Bravo (2004-) kanallarida paydo boʻlgan. 2007), [[Channel 5|5-kanal]] (2007—2008), [[ESPN]] (2009—2013), Eleven Sports Network (2018), Premier, FreeSports (2019—2021) va BT Sport (2013-2018; 2021-hozirgi)<ref name="UK rights">{{yangiliklar manbasi |date=13-iyul 2018-yil |title=Serie A: Eleven Sports gain TV rights from BT in three-year deal |work=BBC Sport |publisher=British Broadcasting Corporation |url=https://www.bbc.co.uk/sport/football/44818136 |access-date=13-iyul 2018-yil}}</ref>.
 
=== Eng koʻp gollar ===
[[Fayl:Silvio_Piola_(Pro_Vercelli).jpg|thumb|Silvio Piola is the highest goalscorer in Serie A history with 274 goals]]
 
{|class="wikitable sortable" style="text-align: center"
|-
!width=10|Pogʻona
!width=200|Futbolchi
!width=350|Klub (lar)
!width=100|Faoliyat davri
!width=70|Gollar
!width=70|Oʻyinlar
!width=70|Nisbat
|-
|1
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Silvio Piola]]
|align="left"|[[F.C. Pro Vercelli 1892|Pro Vercelli]], [[S.S. Lazio|Lazio]], [[Juventus F.C.|Juventus]], [[Novara Calcio|Novara]]
|{{nowrap|1929–1943}}<br />1946–1947<br />1948–1954||274||537||{{#expr:274/537 round 2}}
|-
|2
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}}[[Francesco Totti]]
|align="left"|[[A.S. Roma|Roma]]
|1992–2017||250||619||{{#expr:250/619 round 2}}
|-
|3
|align="left"|{{Bayroq|Shvetsiya}} [[Gunnar Nordahl]]
|align="left"|[[AC Milan|AC Milan]], [[A.S. Roma|Roma]]
|1949–1958||225||291||{{#expr:225/291 round 2}}
|-
|rowspan=2|4
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Giuseppe Meazza]]
|align="left"|[[Inter Milan]], [[A.C. Milan|AC Milan]], [[Juventus F.C.|Juventus]]
|1929–1943<br />1946–1947||216||367||{{#expr:216/367 round 2}}
|-
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[José Altafini]]
|align="left"|[[A.C. Milan|AC Milan]], [[S.S.C. Napoli|Napoli]], [[Juventus F.C.|Juventus]]
|1958–1976||216||459||{{#expr:216/459 round 2}}
|-
|6
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Antonio Di Natale]]
|align="left"|[[Empoli F.C.|Empoli]], [[Udinese Calcio|Udinese]]
|2002–2016||209||445||{{#expr:209/445 round 2}}
|-
|7
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Roberto Baggio]]
|align="left"|[[ACF Fiorentina|Fiorentina]], [[Juventus F.C.|Juventus]], [[A.C. Milan|AC Milan]], [[Bologna F.C. 1909|Bologna]], [[Inter Milan]], [[Brescia Calcio|Brescia]]
|1985–2004||205||452||{{#expr:205/452 round 2}}
|-
|8
|align="left"|{{Bayroq|Shvetsiya}} [[Kurt Hamrin]]
|align="left"|[[Juventus F.C.|Juventus]], [[Calcio Padova|Padova]], [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], [[A.C. Milan|AC Milan]], [[S.S.C. Napoli|Napoli]]
|1956–1971||190||400||{{#expr:190/400 round 2}}
|-
|rowspan=3|9
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Giuseppe Signori]]
|align="left"|[[Calcio Foggia 1920 S.S.D.|Foggia]], [[S.S. Lazio|Lazio]], [[U.C. Sampdoria|Sampdoria]], [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
|1991–2004||188||344||{{#expr:188/344 round 2}}
|-
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Alessandro Del Piero]]
|align="left"|[[Juventus F.C.|Juventus]]
|1993–2006<br />2007–2012||188||478||{{#expr:188/478 round 2}}
|-
|align="left"|{{Bayroqikon|Italiya}} [[Alberto Gilardino]]
|align="left"|[[Piacenza Calcio 1919|Piacenza]], [[Hellas Verona F.C.|Hellas Verona]], [[Parma Calcio 1913|Parma]], [[A.C. Milan|AC Milan]], [[ACF Fiorentina|Fiorentina]], [[Genoa C.F.C.|Genoa]], [[Bologna F.C. 1909|Bologna]]
|1999–2017||188||502||{{#expr:188/502 round 2}}
|}
 
== Futbolchilar ==
 
=== Yevropa Ittifoqiga aloqasi boʻlmaganlar ===
Har bir klubda Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar soniga kvota qoʻygan [[La Liga|La Ligadan]] farqli oʻlaroq, A Seriya klublari Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilarni ichki transferda boʻlishi mumkin.
 
1980 va 1990-yillarda A Seriya klublarining aksariyati xorijiy davlatlardan (Yevropa Ittifoqi va EIga aʼzo boʻlmagan) koʻp sonli futbolchilarni sotib olishdi. Bu davrda A Seriyada oʻynaydigan taniqli xorijlik futbolchilar orasida irlandiyalik Liam Bredi, [[Angliya milliy futbol terma jamoasi|Angliya terma jamoasi]] aʼzolari Pol Gaskoyn va Devid Platt, [[Fransiya milliy futbol terma jamoasi|fransiyalik]] Mishel Platini va Loran Blan, germaniyalik Lotar Matteus va [[Jürgen Klinsmann|Yurgen Klinsmann]], [[Niderlandlar milliy futbol terma jamoasi|gollandiyalik]] Rud Gullit va Dennis Bergkamp hamda [[Argentina milliy futbol terma jamoasi|Argentinalik]] [[Diego Maradona]] bor edi.
 
Ammo 2003—04-yilgi mavsumdan boshlab, vaqtinchalik chora-tadbirlardan soʻng,<ref>{{yangiliklar manbasi |date=5-mart 2003-yil |title=Italy blocks non-EU players |publisher=UEFA.com |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=57329.html |access-date=9-mart 2010-yil}}</ref> har mavsumda chet eldan shartnoma imzolanishi mumkin boʻlgan YEvropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan, EFTA boʻlmagan va shveysariyalik boʻlmagan futbolchilar sonini cheklovchi klublarning har biriga kvota oʻrnatildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=17-iyul 2002-yil |title=Italians bar non-EU imports |publisher=UEFA.com |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=28321.html |access-date=9-mart 2010-yil}}</ref>. 2002—03-yilgi mavsumda joriy etilgan boʻlib, bu A va B seriya klublariga 2002-yil yozgi transfer oynasida faqat bitta Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchi bilan shartnoma imzolash imkonini berdi.
 
2000—01-yilgi mavsumning oʻrtalarida eski kvota tizimi bekor qilindi, bu endi har bir jamoada Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan besh nafardan ortiq oʻyinchi boʻlishi va har bir oʻyinda uchtadan koʻp boʻlmagan oʻyinchilardan foydalanish bilan cheklanmaydi<ref name="provision">{{yangiliklar manbasi |date=17-iyul 2002-yil |title=Italians bar non-EU imports |publisher=UEFA.com |url=http://www.uefa.com/memberassociations/association=ita/news/newsid=28321.html |access-date=9-mart 2010-yil}}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=3-noyabr 2000-yil |title=Milan challenge non-EU rule |work=BBC Sport |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/hi/football/europe/1005793.stm |access-date=9-mart 2010-yil}}</ref>. Kvota bekor qilinishi bilan bir vaqtda FIGC soxta pasportlardan foydalangan futbolchilarni tekshirdi. „Udineze“dan [[Alberto Valentim|Alberto]] va Uorli, Alexandro Da Silva va Jorginyo Paulista<ref>{{yangiliklar manbasi |date=8-oktabr 2000-yil |title=Fake passport scandal hits Serie A |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/low/football/europe/962023.stm |access-date=23-may 2010-yil}}</ref>. „Roma“dan [[Fábio Júnior|Fabio Junior]] va Gustavo Bartelt<ref>{{yangiliklar manbasi |date=8-may 2001-yil |title=Lazio hit with passport charges |work=BBC News |url=http://news.bbc.co.uk/sport2/low/football/europe/1318504.stm |access-date=23-may 2010-yil}}</ref>, Milanlik Dida; Alvaro Rekoba, „Inter“; Tomas Job, Frensis Ze, Sampdoriyadan Jan Ondoa; 2001-yil iyul oyida Jeda va Vitsensa Dedesi olti oydan bir yilgacha muddatga taqiqlangan edi<ref>{{yangiliklar manbasi |last=Kennedy |first=Frances |date=28-iyun 2001-yil |title=Players banned over false passport scandal |work=The Independent |location=London |url=https://www.independent.co.uk/sport/football/internationals/players-banned-over-false-passport-scandal-675847.html |access-date=23-may 2010-yil}}</ref>. Biroq, keyinchalik taqiqlarning aksariyati qisqartirildi.
 
Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar soni 2002-03-yilgi mavsumidagi 265 tadan 2006-07-yilgi mavsumda 166 taga qisqartirildi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=21-iyun 2007-yil |title=COMUNICATO STAMPA: CONSIGLIO FEDERALE |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/26.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2636_upfDownload.pdf |access-date=17-iyul 2010-yil |archive-date=4-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003654/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/26.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2636_upfDownload.pdf |url-status=dead }}</ref>. Shuningdek, unga oʻz mamlakatlari EIga qoʻshilgandan soʻng Yevropa Ittifoqi maqomini olgan oʻyinchilar ham kiritilgan (qarang: 2004 va 2007-yilgi kengayishi), bu Adrian Mutu, Valeri Bojinov, Marek Jankulovski va Marius Stankevichyus kabi oʻyinchilarni Yevropa Ittifoqi oʻyinchilariga aylantirdi.
 
Qoida 2004-yil avgustida<ref>{{yangiliklar manbasi |date=25-avgust 2004-yil |title=Comunicato n° 090 del 25 agosto 2004 |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/82.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6696_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |access-date=6-dekabr 2010-yil |archive-date=4-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304003625/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/82.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6696_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref> iyun, 2005-yil<ref>{{yangiliklar manbasi |date=13-iyun 2005-yil |title=Comunicato n° 225 del 13 giugno 2005 |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/23.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6561_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |access-date=6-dekabr 2010-yil |archive-date=4-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304032821/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/23.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6561_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref>, iyun, 2006-yil<ref>{{yangiliklar manbasi |date=8-iyun 2006-yil |title=Comunicato n° 7 dell' 8 giugno 2006 |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/61.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6800_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |access-date=6-dekabr 2010-yil |archive-date=3-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160303225344/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/61.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6800_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=8-iyun 2006-yil |title=Comunicato n° 8 dell' 8 giugno 2006 |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/74.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6799_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |access-date=6-dekabr 2010-yil |archive-date=4-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304041618/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/74.$plit/C_2_ContenutoGenerico_6799_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref> va 2007-yil iyunida<ref>{{yangiliklar manbasi |date=21-iyun 2007-yil |title=Comunicato n° 023/A del 21 giugno 2007 |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/84.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2834_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |access-date=6-dekabr 2010-yil |archive-date=4-mart 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160304050645/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/84.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2834_lstAllegati_Allegato0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref> kichik oʻzgarishlarga duch keldi.
 
2008-09-yilgi mavsumdan boshlab, tarkibida Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan futbolchilari boʻlmagan klublarga uchta kvota berildi (ilgari faqat yangi oʻtgan klublar uchta kvotaga ega boʻlishi mumkin edi); Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan bitta oʻyinchiga ega klublar ikkita kvotaga ega. Ikkita Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchiga ega boʻlgan klublarga bitta kvota va bitta shartli kvota beriladi, ular quyidagilardan keyin beriladi: 1) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan 1 nafar oʻyinchi chet elga oʻtkazilgandan yoki 2) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan 1 nafar oʻyinchini erkin agent sifatida qoʻyib yuborishdan yoki 3) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchi Yevropa Ittifoqi fuqaroligini oldi. Uch yoki undan ortiq Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilarga ega klublar ikkita shartli kvotaga ega, ammo ikkita Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchini erkin agent sifatida qoʻyib yuborsa, ikkita oʻrniga bitta kvota boʻladi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=3-iyul 2008-yil |title=Comunicato n° 003/A del 3 luglio 2008/ |language=italyancha |publisher=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/45.$plit/C_2_ContenutoGenerico_19186_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf |access-date=1-fevral 2010-yil |archive-date=23-mart 2012-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120323015900/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/45.$plit/C_2_ContenutoGenerico_19186_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref>. B Seriya va Lega Pro klublari Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchini chet eldan oʻtkaza olmaydi, faqat D seriyasidan koʻtarilgan klublar bundan mustasno.
 
Chet elliklar koʻp boʻlgan yirik klublar odatda Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar bilan shartnoma imzolash uchun xorijliklar kam yoki chet elliklar yoʻq boshqa klublardan kvota olishadi. Misol uchun, Adrian Mutu 2005-yilda Livorno orqali „[[Juventus|Yuventus]]“ ga oʻtgan, chunki oʻsha paytda Ruminiya Yevropa Ittifoqiga aʼzo emas edi. Boshqa misollar qatoriga Xulio Sezar, Viktor Obinna va Maksvell kiradi, ular Kyevodan (birinchi ikkita) va Empolidan „Inter“ga oʻtgan.
 
2010-yil 2-iyulda yuqoridagi shartli kvota yana bittaga qisqartirildi, garchi jamoada Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar boʻlmasa, bu jamoa hali ham Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan uchta oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin edi<ref>{{yangiliklar manbasi |date=2-iyul 2010-yil |title=Coumunicato Stampa |language=italyancha |trans-title=Press Release |work=The Federal Council |publisher=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/35.$plit/C_2_ContenutoGenerico_25259_StrilloAreaStampa_upfDownload.pdf |access-date=3-iyul 2010-yil |archive-date=13-avgust 2012-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20120813150334/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/35.$plit/C_2_ContenutoGenerico_25259_StrilloAreaStampa_upfDownload.pdf |url-status=dead }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=2-iyul 2010-yil |title=Su extracomunitari, vivai, Club Italia e Settori le prime misure della FIGC |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/it/204/25260/2010/07/News.shtml |access-date=3-iyul 2010-yil |archive-date=6-iyul 2010-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20100706165848/http://www.figc.it/it/204/25260/2010/07/News.shtml |url-status=dead }}</ref><ref>{{yangiliklar manbasi |date=5-iyul 2010-yil |title=C.U. N°6/A (2010–11) |language=italyancha |work=FIGC |url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/29.$plit/C_2_ContenutoGenerico_25280_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf |access-date=13-noyabr 2011-yil |archive-date=12-yanvar 2016-yil |archive-url=https://web.archive.org/web/20160112101501/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/29.$plit/C_2_ContenutoGenerico_25280_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf |url-status=dead }}</ref>. 2011-yilda imzolash kvotasi ikkiga qaytadi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/83.$plit/C_2_ContenutoGenerico_29022_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf|sarlavha=C.U. N°6/A (2011–12): Tesseramento extracomunitari|sana=5-iyul 2011-yil|qaralgan sana=22-avgust 2016-yil|ish=The Federal Council|nashriyot=FIGC|til=italyancha|arxivsana=13-avgust 2012-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20120813035643/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/83.$plit/C_2_ContenutoGenerico_29022_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf}}</ref>.
 
=== Mahalliy futbolchilar ===
A Seriyada, shuningdek, mahalliy oʻyinchilar qoidasiga (UEFA) oʻzgartirish kiritildi. UEFAdan farqli oʻlaroq, A Seriya avvaliga asosiy tarkibdagi oʻyinchilar sonini 25 nafar bilan cheklamadi, yaʼni klub tarkibni koʻpaytirish orqali koʻproq xorijliklarni ishga olishi mumkin edi<ref>{{jurnal manbasi|url=https://www.figc.it/FigcLegacyAssets/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/520/C_2_ContenutoGenerico_29023_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_Allegato_0_upfAllegato.pdf|title=Incentivazione e promozione calciatori locali di Serie A|date=5-iyul 2011-yil|access-date=29-oktabr 2018-yil|publisher=Italian Football Federation|journal=Comunicato Ufficiale|volume=2011–12|issue=7/A|language=italyancha|archiveurl=https://web.archive.org/web/20181029113945/https://www.figc.it/figclegacyassets/assets/contentresources_2/contenutogenerico/520/c_2_contenutogenerico_29023_strillocomunicatoufficiale_lstallegati_allegato_0_upfallegato.pdf|archivedate=2018-10-29}}</ref> Biroq, 2015—16-yilgi mavsumda 25 nafar (21 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar bundan mustasno) kiritildi (2015-16 mavsumda tarkibga 8 nafar mahalliy oʻyinchi kerak boʻladi, lekin oʻz yoshlar jamoasidan 4 nafari talab qilinmaydi)<ref>{{veb manbasi|url=http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/42.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2526193_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_0_upfAllegato.pdf|sarlavha=C.U. N°83/A (2014–15)|sana=20-noyabr 2014-yil|qaralgan sana=31-avgust 2016-yil|ish=Consiglio Federale|nashriyot=FIGC|til=italyancha|archive-date=10-oktabr 2016-yil|archive-url=https://web.archive.org/web/20161010153505/http://www.figc.it/Assets/contentresources_2/ContenutoGenerico/42.$plit/C_2_ContenutoGenerico_2526193_StrilloComunicatoUfficiale_lstAllegati_0_upfAllegato.pdf}}</ref>. 2016—17-yilgi mavsumda FIGC Sassuoloni nomaqbul oʻyinchi Antonino Ragusani maydonga tushirgani uchun jazoladi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7088/files/allegati/7114/cu24.pdf|sarlavha=C.U. N°24 (2016–17)|sana=30-avgust 2016-yil|qaralgan sana=31-avgust 2016-yil|nashriyot=Lega Serie A|til=italyancha|arxivsana=19-oktabr 2016-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20161019094206/http://www.legaseriea.it/uploads/default/attachments/comunicati/comunicati_m/7088/files/allegati/7114/cu24.pdf}}</ref>. Garchi klub oʻz yoshlar jamoasidan boʻlmagan 21 nafar (faqat Domeniko Berardi oʻz yoshlari tarkibiga kirishi mumkin edi), shuningdek, 21 yoshdan kichik (1995-yilda tugʻilgan yoki undan keyin tugʻilgan, shulardan toʻrt nafar futbolchi) 21 nafardan oshmagan boʻlsa-da. huquqiga ega) ularning 24 kishilik chaqiruvida<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=2431%2Fsassuolo-pescara-sono-24-i-convocati-neroverdi|sarlavha=SASSUOLO-PESCARA: sono 24 i convocati neroverdi|sana=27-avgust 2016-yil|qaralgan sana=31-avgust 2016-yil|nashriyot=U.S. Sassuolo Calcio|til=italyancha|arxivsana=5-mart 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305025609/http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=2431%2Fsassuolo-pescara-sono-24-i-convocati-neroverdi}}</ref> Lega Serie A tomonida tarkib roʻyxati yangilanmagani xabar qilingandi<ref>{{veb manbasi|url=http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=2436%2Fcomunicato-ufficiale|sarlavha=Comunicato Ufficiale|sana=30-avgust 2016-yil|qaralgan sana=1-sentyabr 2016-yil|nashriyot=U.S. Sassuolo Calcio|til=italyancha|arxivsana=5-mart 2017-yil|arxivurl=https://web.archive.org/web/20170305025613/http://www.sassuolocalcio.it/articles/?id=9&aid=2436%2Fcomunicato-ufficiale}}</ref>.
{| class="wikitable"
!Birinchi jamoa tarkibining kattaligi
! Mahalliy + klub yoshlar mahsuloti
|-
| ← 25
| min. 8 (maksimal 4 oʻz yoshlar jamoasidan emas)
|}
 
=== FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchilari (Oltin toʻp egalari) ===
 
* {{Bayroq|GER}}: [[Lothar Matthäus]]: 1991-yil ([[Internazionale Milano (futbol klubi)|Inter Milan]])
* {{Bayroq|NED}}: [[Marco van Basten]]: 1992-yil ([[Milan (futbol klubi)|AC Milan]])
* {{Bayroqikon|Italiya}}: [[Roberto Bagjio|Roberto Baggio]]: 1993-yil ([[Juventus]])
* {{Bayroq|Liberia}}: [[George Weah]]: 1995-yil (AC Milan)
* {{Bayroqikon|Braziliya}}: [[Ronaldo]]: 1997, 2002-yillar (Inter Milan)
* {{Bayroq|Fransiya}}: [[Zinedine Zidane]]: 1998, 2000-yillar (Juventus)
* {{Bayroqikon|Italiya}} : Fabio Cannavaro: 2006-yil (Juventus)
* {{Bayroqikon|Braziliya}}: [[Kaka|Kaká]]: 2007-yil (AC Milan)
 
== Yana qarang ==
 
* [[Campionato Nazionale Primavera]]
* [[Campioni d'Italia kubogi]]
* [[Italiya futbol klublari xalqaro musobaqalarda]]
* [[A Seriyaning xorijlik futbolchilari ro'yxati]]
* [[Italiya futbol klubi egalari ro'yxati]]
* [[A Seriya mukofotlari]]
* [[UEFA koeffitsiyentlar jadvali|UEFA koeffitsienti]]
 
== Manbalar ==
{{manbalar}}
 
== Havolalar ==
* [https://www.legaseriea.it/ Rasmiy veb-sayt] (italyancha and inglizchada);
* [https://www.figc.it/ FIGC — Federazione Italiana Giuoco Calcio] (Italiya futbol assotsiatsiyasi) (italyancha and inglizchada).
[[Turkum:A Seriya]]
[[Turkum:Yevropadagi eng yuqori darajadagi futbol ligalari]]

$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi

Serie A

Italiya A Seriyasi logotipi
Davlat Italiya
Konfederatsiya UEFA
Oʻtkazuvchi tashkilot Lega Serie A
Futbol tizimidagi darajasi 1
Tashkil etilgan 1898 (127 yil avval) (1898)
1929 (96 yil avval) (1929) (as round-robin)
Jamoalar soni 20 (since 2004–05)
Pastki liga Serie B
Ichki kuboklar
Xalqaro musobaqalar
Amaldagi chempion Inter Milan (20th title)
Eng koʻp marta chempion Juventus (36 titles)
Toʻpurarlar Silvio Piola (274)
TV hamkorlar List of broadcasters
Veb-sayt legaseriea.it
Joriy mavsum: 2025–26 Serie A

Serie A (talaffuzi: Seriya A, A Seriya[1]), milliy homiylik sabablarga koʻra A Seriya TIM deb ham ataladi[2]. Italiya futbol ligalari tizimining yuqori qismida joylashgan futbol klublari uchun professional liga musobaqasi boʻlib, gʻolib Skudetto bilan taqdirlanadi. U 1929—1930-yilgi mavsumdan boshlab toʻqson yildan ortiq davr mobaynida turnir sifatida faoliyat yuritib kelmoqda. U 1943-yilgacha Direttorio Divisioni Superiori va 2010—11-yilgi mavsum uchun Lega Serie A, deya nomlangan hamda 2010-yilgacha Lega Calcio tomonidan tashkil etilgan. A Seriya dunyodagi eng yaxshi futbol ligalaridan biri hisoblanadi va u koʻpincha eng taktik va himoyalangan milliy liga sifatida tasvirlanadi[3]. A Seriya 2020-yilda IFFHS maʼlumotlariga koʻra dunyodagi eng kuchli milliy liga nomiga ega chiqdi[4]. UEFA liga koeffitsientiga koʻra Yevropa ligalari orasida La Liga va Premer-ligadan keyin uchinchi oʻrinda, shuningdek, Bundesliga va Liga 1 dan oldinda qayd etildi. Italiya klublarining soʻnggi besh yil ichida Chempionlar ligasi va Yevropa ligasidagi koʻrsatkichlari boʻyicha ham yaxshi koʻrsatgichlarga ega. A Seriya UEFA reytingida 1986-yildan 1988-yilgacha va 1990-yildan 1999yilgacha yetakchilik qilgan[5].

A Seriya — dunyodagi eng yuqori futbol ligalaridan biri. 2017-yilda 'FourFourTwo jurnali tomonidan tanlab olingan tarixdagi 100 ta eng zoʻr futbolchidan 42 nafari A Seriyada faoliyat yuritgan. Bu dunyoning boshqa ligalaridan koʻpdir[6]. „Yuventus“ eng koʻp jahon chempionati chempionlarini ishlab chiqargan jamoa (25), „Inter“ (19), „Roma“ (15) va „Milan“ (10) ushbu reytingda mos ravishda uchinchi, toʻrtinchi va toʻqqizinchi oʻrinlarni egallab turibdi[7].

Tarixi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

A Seriya, bugungi kunda tuzilganidek, 1929—1930-yilgi mavsumda boshlangan. 1898-yildan 1922-yilgacha musobaqa mintaqaviy guruhlarga boʻlingan. Mintaqaviy chempionatlarda qatnashadigan jamoalar soni tobora ortib borayotganligi sababli, Italiya Futbol Federatsiyasi (FIGC) 1921-yilda Milanda Lega Nord (Shimoliy Futbol Ligasi) ga asos solgan CCI (Italiya Futbol Konfederatsiyasi) ni boʻlib oʻtdi. CCI guruhlari FIGCga qayta qoʻshildi, ikkita mintaqalararo boʻlinmani yaratdi, ular toifalarni boʻlimlarga oʻzgartirdi va FIGC boʻlimlarini ikkita shimoliy-janubiy ligaga boʻldi. 1926-yilda ichki inqirozlar va fashistik bosimlar tufayli FIGC ichki sozlamalarni oʻzgartirib, janubiy jamoalarni milliy divizionga qoʻshdi va natijada 1929—1930-yillardagi yakuniy kelishuvga olib keldi. Turino 1948—1949-yilgi mavsumda butun jamoa halok boʻlgan mavsum oxirida samolyot halokatidan keyin chempion deb eʼlon qilindi. 

A Seriya chempionligi unvoni koʻpincha skudetto („kichik qalqon“) deb ataladi, chunki 1923—1924-yilgi mavsumdan boshlab, gʻolib jamoa keyingi mavsumda oʻz chizigʻida Italiya uch rangli gerbi tasvirlangan kichik gerbni koʻtaradi. Eng muvaffaqiyatli klub 36 ta chempionlik bilan „Yuventus“ boʻlsa, 19 ta chempionlik bilan „ Inter“ va „Milan“ ikkinchi oʻrinda. 2004—05-yilgi mavsumdan boshlab chempionatning soʻnggi turidan soʻng klubga haqiqiy kubok topshirildi. Coppa Campioni d’Italia deb nomlangan kubok rasman 1960—1961-yilgi mavsumidan beri qoʻllanilmoqda, ammo 1961 va 2004-yillar oraligʻida Lega Nazionale Professionisti bosh ofisida gʻolib klublarga topshirilgan. 

2009-yil aprel oyida A Seriya B seriyadan ajralib chiqqanini eʼlon qildi. Yigirmata klubdan oʻn toʻqqiztasi televidenie huquqlari boʻyicha bahsda bu harakatni yoqlab ovoz berdi; quyi ligaga tushib qolish xavfi ostida qolgan Lechche bu qarorga qarshi ovoz bergan edi. Italiya ish beruvchilar assotsiatsiyasining sobiq rahbari Mauritsio Beretta yangi liga prezidenti boʻldi[8][9][10][11].

2016-yil aprel oyida Xalqaro futbol assotsiatsiyasi kengashi tomonidan dastlab shaxsiy boʻlgan videotakrorlarni sinovdan oʻtkazish uchun A Seriya tanlangani eʼlon qilindi va ular 2017-yilda amalga oshirilgan takroriy oʻyinlar yordamida jonli sinov bosqichiga aylanish imkonini berdi[12]. Qaror haqida FIGC prezidenti Karlo Tavekkio shunday dedi: "Biz maydonda texnologiyadan foydalanishni birinchi qoʻllab-quvvatlovchilardan edik va biz ushbu muhim eksperimentga oʻz hissamizni qoʻshish uchun hamma narsaga egamiz deb hisoblaymiz"[13].

Format

[tahrir | manbasini tahrirlash]

A Seriya tarixining koʻp qismida 16 yoki 18 ta klub eng yuqori pogʻonada qatnashgan. 2004—05-yildan beri jami 20 ta klub mavjud. Bir mavsum (1947—1948) Yugoslaviya bilan urushdan keyingi keskinlikdan keyin siyosiy sabablarga koʻra 21 jamoa bilan oʻynadi. Quyida liga tarixi davomida har bir mavsumda nechta jamoa oʻynaganligi toʻgʻrisida toʻliq maʼlumot berilgan:

  • 18 ta klub: 1929-1934
  • 16 ta klub: 1934-1943
  • 20 ta klub: 1946-1947
  • 21 ta klub: 1947-1948
  • 20 ta klub: 1948-1952
  • 18 ta klub: 1952-1967
  • 16 ta klub: 1967-1988
  • 18 ta klub: 1988-2004
  • 20 ta klub: 2004-yildan hozirgacha
Skudetto patch

Avgustdan maygacha davom etadigan mavsumda har bir klub boshqa jamoalarning har biri bilan ikki marta oʻynaydi; Bir marta uyda va bir marta mehmonda, mavsum oxirigacha har bir jamoa uchun jami 38ta oʻyin. SHunday qilib, Italiya futbolida haqiqiy davra-robin formati qoʻllanadi. "Andata " deb nomlangan mavsumning birinchi yarmida har bir jamoa ligadagi har bir raqibga qarshi bir marta, jami 19 oʻyin oʻtkazadi. Mavsumning ikkinchi yarmida, yaʼni ritorno, jamoalar yana 19 ta oʻyin oʻtkazadilar, bunda har bir raqibga qarshi yana bir bor uy va safar oʻyinlari teskari boʻladi. Mavsumning ikki yarmida 2021—22-yilgi mavsumgacha, ingliz, ispan va fransuz ligalari formatidan soʻng assimetrik taqvim joriy etilgunga qadar aynan bir xil oʻyin tartibi mavjud edi[14]. 1994—1995-yilgi mavsumdan beri jamoalarga gʻalaba uchun uch ochko, durang uchun bir ochko, magʻlubiyat uchun ochko berilmaydi. Bungacha jamoalarga gʻalaba uchun ikkita ochko, durang uchun bitta ochko berilar, magʻlubiyat uchun esa yoʻq edi. Mavsum oxirida eng past oʻrinni egallagan uchta jamoa B seriyaga tushib ketadi va B seriyaning uchta jamoasi keyingi mavsumda ularning oʻrniga koʻtariladi.

Yevropa kvalifikatsiyasi

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2022-yil holatiga koʻra, A Seriya UEFA koeffitsienti boʻyicha uchinchi eng yaxshi liga sifatida qayd etilgan, shuning uchun A Seriyaning eng yaxshi toʻrtta jamoasi toʻgʻridan-toʻgʻri UEFA Chempionlar Ligasi guruh bosqichiga yoʻl oladi. Beshinchi oʻrinni egallagan jamoa va Italiya Kubogi gʻolibi (agar Italiya kubogi gʻolibi kuchli beshlikdan tashqarida tugasa) yoki oltinchi oʻrinni egallagan jamoa (agar Italiya kubogi gʻolibi kuchli beshlik ichida yakunlansa), UEFA Yevropa Ligasi guruh bosqichiga yoʻllanma oladi. Italiya Kubogi gʻolibining ligadagi natijalariga qarab oltinchi yoki ettinchi oʻrinni egallagan klub UEFA Yevropa Konferensiya Ligasining soʻnggi saralash bosqichiga qoʻshiladi.

Taybreking

[tahrir | manbasini tahrirlash]

2005—06-yilgi mavsumdan boshlab, ikki yoki undan ortiq jamoalar ochkolari tenglashganda (har qanday oʻrin uchun), tay-brekchilar quyidagicha:

  1. Oʻzaro rekordlar (natijalar va ballar)
  2. Oʻzaro oʻyinlardagi gollar farqi
  3. Umuman gol farqi
  4. Urilgan gollar soni koʻproq
  5. Chempion, Yevropa oʻrinlari yoki quyi ligaga tushib ketishni aniqlash uchun neytral maydondagi pley-off oʻyini; aks holda qur’a bilan[15].

2005—06-yilgi mavsumgacha Italiyada noodatiy tizim mavjud edi, bunda yuqoridagi taybreykerlar faqat chempion, Yevropa saralashi yoki quyi ligaga tushib ketishni hal qilmaydigan pozitsiyalar uchun foydalanilardi, ammo agar ushbu oʻrindagi jamoalar ochkolar boʻyicha tenglashgan boʻlsa, pley-off oʻyinidan foydalanilardi. ularning oʻzaro natijalari, gollar farqi va boshqalar. Baʼzi yillarda pley-off neytral maydonda bitta oʻyin boʻlgan boʻlsa, baʼzilarida umumiy hisob boʻyicha ikki oyoqli durang oʻynagan. Taybreyk formati oʻzgargandan beri pley-off oʻyini hech qachon kerak boʻlmagan.

Chempionni aniqlash uchun pley-offdan foydalanilgan yagona vaqt 1963—1964-yilgi mavsumda, Bolonya va Inter 54 ochko bilan yakunlagan (bugungi qoidalarga koʻra, „Inter“ birinchi taybreykda gʻalaba qozongan boʻlardi. „Bolonya“ni mehmonda 2:1 hisobida magʻlub etdi va oʻz maydonida durang oʻynadi). Rimdagi "Olimpiko" stadionida boʻlib oʻtgan pley-off bahsida „Bolonya“ 2:0 hisobida gʻalaba qozonib, skudettoni qoʻlga kiritdi[16]. Pley-off oʻyinlari Yevropa musobaqalari saralashlari (eng oxirgisi 1999-2000) va quyi ligaga tushish (eng oxirgisi 2004-05)ni hal qilish uchun bir necha marta ishlatilgan.

Klublar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

1929-yilgacha koʻplab klublar Italiya futbolining yuqori darajasida raqobatlashdi, chunki oldingi turlar 1922-yilgacha mintaqaviy, 1929-yilgacha mintaqalararo miqyosda oʻtkazilgan. Quyida liga formati boʻlganidan beri musobaqada qatnashgan A Seriya klublari roʻyxati keltirilgan (jami 67).

Logotiplar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

A seriyada homiysi Telecom Italia (TIM) ning logotiplari mavjud edi. 2010-yilda taqdim etilgan logotip 2016-yilda Telecom Italia logotipi oʻzgarganligi sababli biroz oʻzgargan[17][18]. 2018-yil avgust oyida yangi logotip, 2019-yil avgust oyida yana biri eʼlon qilindi[19].

Televizion huquqlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Ilgari, ligada raqobatlashadigan alohida klublar, boshqa Yevropa davlatlaridan farqli oʻlaroq, oʻzlarining translyatsiya huquqlarini Italiya boʻylab maʼlum kanallarga sotish huquqiga ega edilar. Hozirgi vaqtda Italiyadagi ikkita teleradiokompaniya Sky Italia sunʼiy yoʻldosh teleradiokompaniyasi va oʻzining pullik televizion tarmoqlari uchun DAZN oqim platformasi; RAIga faqat diqqatga sazovor voqealarni translyatsiya qilishga ruxsat beriladi (eksklyuzivda 13:30 dan 22:30 CET gacha). Bu Italiyadagi televidenie huquqlari roʻyxati (2021-22 yildan beri):

  • Sky Italia (haftasiga 3 ta oʻyin)
  • DAZN (barcha oʻyinlar)
  • OneFootball (eʼtiborga molik)

2010-11 yilgi mavsumdan boshlab A Seriya klublari televidenie huquqlarini alohida klub asosida emas, jamoaviy muzokaralar olib borishdi, avvalroq 1998-99 mavsumi oxirida jamoaviy muzokaralardan voz kechgan[20].

1990-yillarda A Seriya Birlashgan Qirollikda eng mashhur boʻlib, u 4-kanaldagi Football Italia telekanalida namoyish etilgan boʻlsa-da, u boshqa ligalarga qaraganda koʻproq Buyuk Britaniya kanallarida paydo boʻlgan va 2002-yildan beri kamdan-kam hollarda bir joyda uzoq vaqt qolmagan. A Seriya Buyuk Britaniyada BSB ning The Sports Channel (1990—1991), Sky Sports (1991—1992), Channel 4 (1992—2002), Eurosport (2002—2004), Setanta Sports va Bravo (2004-) kanallarida paydo boʻlgan. 2007), 5-kanal (2007—2008), ESPN (2009—2013), Eleven Sports Network (2018), Premier, FreeSports (2019—2021) va BT Sport (2013-2018; 2021-hozirgi)[21].

Eng koʻp gollar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Silvio Piola is the highest goalscorer in Serie A history with 274 goals
Pogʻona Futbolchi Klub (lar) Faoliyat davri Gollar Oʻyinlar Nisbat
1 Italiya Italiya Silvio Piola Pro Vercelli, Lazio, Juventus, Novara 1929–1943
1946–1947
1948–1954		 274 537 0.51
2 Italiya ItaliyaFrancesco Totti Roma 1992–2017 250 619 0.4
3  Shvetsiya Gunnar Nordahl AC Milan, Roma 1949–1958 225 291 0.77
4 Italiya Italiya Giuseppe Meazza Inter Milan, AC Milan, Juventus 1929–1943
1946–1947		 216 367 0.59
Italiya Italiya José Altafini AC Milan, Napoli, Juventus 1958–1976 216 459 0.47
6 Italiya Italiya Antonio Di Natale Empoli, Udinese 2002–2016 209 445 0.47
7 Italiya Italiya Roberto Baggio Fiorentina, Juventus, AC Milan, Bologna, Inter Milan, Brescia 1985–2004 205 452 0.45
8  Shvetsiya Kurt Hamrin Juventus, Padova, Fiorentina, AC Milan, Napoli 1956–1971 190 400 0.48
9 Italiya Italiya Giuseppe Signori Foggia, Lazio, Sampdoria, Bologna 1991–2004 188 344 0.55
Italiya Italiya Alessandro Del Piero Juventus 1993–2006
2007–2012		 188 478 0.39
Italiya Italiya Alberto Gilardino Piacenza, Hellas Verona, Parma, AC Milan, Fiorentina, Genoa, Bologna 1999–2017 188 502 0.37

Futbolchilar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Yevropa Ittifoqiga aloqasi boʻlmaganlar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Har bir klubda Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar soniga kvota qoʻygan La Ligadan farqli oʻlaroq, A Seriya klublari Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilarni ichki transferda boʻlishi mumkin.

1980 va 1990-yillarda A Seriya klublarining aksariyati xorijiy davlatlardan (Yevropa Ittifoqi va EIga aʼzo boʻlmagan) koʻp sonli futbolchilarni sotib olishdi. Bu davrda A Seriyada oʻynaydigan taniqli xorijlik futbolchilar orasida irlandiyalik Liam Bredi, Angliya terma jamoasi aʼzolari Pol Gaskoyn va Devid Platt, fransiyalik Mishel Platini va Loran Blan, germaniyalik Lotar Matteus va Yurgen Klinsmann, gollandiyalik Rud Gullit va Dennis Bergkamp hamda Argentinalik Diego Maradona bor edi.

Ammo 2003—04-yilgi mavsumdan boshlab, vaqtinchalik chora-tadbirlardan soʻng,[22] har mavsumda chet eldan shartnoma imzolanishi mumkin boʻlgan YEvropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan, EFTA boʻlmagan va shveysariyalik boʻlmagan futbolchilar sonini cheklovchi klublarning har biriga kvota oʻrnatildi[23]. 2002—03-yilgi mavsumda joriy etilgan boʻlib, bu A va B seriya klublariga 2002-yil yozgi transfer oynasida faqat bitta Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchi bilan shartnoma imzolash imkonini berdi.

2000—01-yilgi mavsumning oʻrtalarida eski kvota tizimi bekor qilindi, bu endi har bir jamoada Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan besh nafardan ortiq oʻyinchi boʻlishi va har bir oʻyinda uchtadan koʻp boʻlmagan oʻyinchilardan foydalanish bilan cheklanmaydi[24][25]. Kvota bekor qilinishi bilan bir vaqtda FIGC soxta pasportlardan foydalangan futbolchilarni tekshirdi. „Udineze“dan Alberto va Uorli, Alexandro Da Silva va Jorginyo Paulista[26]. „Roma“dan Fabio Junior va Gustavo Bartelt[27], Milanlik Dida; Alvaro Rekoba, „Inter“; Tomas Job, Frensis Ze, Sampdoriyadan Jan Ondoa; 2001-yil iyul oyida Jeda va Vitsensa Dedesi olti oydan bir yilgacha muddatga taqiqlangan edi[28]. Biroq, keyinchalik taqiqlarning aksariyati qisqartirildi.

Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar soni 2002-03-yilgi mavsumidagi 265 tadan 2006-07-yilgi mavsumda 166 taga qisqartirildi[29]. Shuningdek, unga oʻz mamlakatlari EIga qoʻshilgandan soʻng Yevropa Ittifoqi maqomini olgan oʻyinchilar ham kiritilgan (qarang: 2004 va 2007-yilgi kengayishi), bu Adrian Mutu, Valeri Bojinov, Marek Jankulovski va Marius Stankevichyus kabi oʻyinchilarni Yevropa Ittifoqi oʻyinchilariga aylantirdi.

Qoida 2004-yil avgustida[30] iyun, 2005-yil[31], iyun, 2006-yil[32][33] va 2007-yil iyunida[34] kichik oʻzgarishlarga duch keldi.

2008-09-yilgi mavsumdan boshlab, tarkibida Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan futbolchilari boʻlmagan klublarga uchta kvota berildi (ilgari faqat yangi oʻtgan klublar uchta kvotaga ega boʻlishi mumkin edi); Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan bitta oʻyinchiga ega klublar ikkita kvotaga ega. Ikkita Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchiga ega boʻlgan klublarga bitta kvota va bitta shartli kvota beriladi, ular quyidagilardan keyin beriladi: 1) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan 1 nafar oʻyinchi chet elga oʻtkazilgandan yoki 2) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan 1 nafar oʻyinchini erkin agent sifatida qoʻyib yuborishdan yoki 3) Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchi Yevropa Ittifoqi fuqaroligini oldi. Uch yoki undan ortiq Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilarga ega klublar ikkita shartli kvotaga ega, ammo ikkita Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchini erkin agent sifatida qoʻyib yuborsa, ikkita oʻrniga bitta kvota boʻladi[35]. B Seriya va Lega Pro klublari Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchini chet eldan oʻtkaza olmaydi, faqat D seriyasidan koʻtarilgan klublar bundan mustasno.

Chet elliklar koʻp boʻlgan yirik klublar odatda Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar bilan shartnoma imzolash uchun xorijliklar kam yoki chet elliklar yoʻq boshqa klublardan kvota olishadi. Misol uchun, Adrian Mutu 2005-yilda Livorno orqali „Yuventus“ ga oʻtgan, chunki oʻsha paytda Ruminiya Yevropa Ittifoqiga aʼzo emas edi. Boshqa misollar qatoriga Xulio Sezar, Viktor Obinna va Maksvell kiradi, ular Kyevodan (birinchi ikkita) va Empolidan „Inter“ga oʻtgan.

2010-yil 2-iyulda yuqoridagi shartli kvota yana bittaga qisqartirildi, garchi jamoada Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan oʻyinchilar boʻlmasa, bu jamoa hali ham Yevropa Ittifoqiga aʼzo boʻlmagan uchta oʻyinchini roʻyxatdan oʻtkazishi mumkin edi[36][37][38]. 2011-yilda imzolash kvotasi ikkiga qaytadi[39].

Mahalliy futbolchilar

[tahrir | manbasini tahrirlash]

A Seriyada, shuningdek, mahalliy oʻyinchilar qoidasiga (UEFA) oʻzgartirish kiritildi. UEFAdan farqli oʻlaroq, A Seriya avvaliga asosiy tarkibdagi oʻyinchilar sonini 25 nafar bilan cheklamadi, yaʼni klub tarkibni koʻpaytirish orqali koʻproq xorijliklarni ishga olishi mumkin edi[40] Biroq, 2015—16-yilgi mavsumda 25 nafar (21 yoshgacha boʻlgan oʻyinchilar bundan mustasno) kiritildi (2015-16 mavsumda tarkibga 8 nafar mahalliy oʻyinchi kerak boʻladi, lekin oʻz yoshlar jamoasidan 4 nafari talab qilinmaydi)[41]. 2016—17-yilgi mavsumda FIGC Sassuoloni nomaqbul oʻyinchi Antonino Ragusani maydonga tushirgani uchun jazoladi[42]. Garchi klub oʻz yoshlar jamoasidan boʻlmagan 21 nafar (faqat Domeniko Berardi oʻz yoshlari tarkibiga kirishi mumkin edi), shuningdek, 21 yoshdan kichik (1995-yilda tugʻilgan yoki undan keyin tugʻilgan, shulardan toʻrt nafar futbolchi) 21 nafardan oshmagan boʻlsa-da. huquqiga ega) ularning 24 kishilik chaqiruvida[43] Lega Serie A tomonida tarkib roʻyxati yangilanmagani xabar qilingandi[44].

Birinchi jamoa tarkibining kattaligi Mahalliy + klub yoshlar mahsuloti
← 25 min. 8 (maksimal 4 oʻz yoshlar jamoasidan emas)

FIFA tomonidan yilning eng yaxshi futbolchilari (Oltin toʻp egalari)

[tahrir | manbasini tahrirlash]
Ronaldo: 1997, 2002-yillar (Inter Milan)
Kaká: 2007-yil (AC Milan)

Yana qarang

[tahrir | manbasini tahrirlash]

Manbalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
  1. ↑ Luciano Canepari. „serie“ (italyancha). DiPI Online. Qaraldi: 26-mart 2021-yil.
  2. ↑ „TIM AND LEGA SERIE A RENEW SPONSORSHIP AGREEMENT UNTIL 2021“. legaseriea.it (26-iyul 2018-yil). 22-sentyabr 2022-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
  3. ↑ „The Big Five Leagues“. 24-sentyabr 2015-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 26-iyun 2022-yil.
  4. ↑ „IFFHS World's Best National League in the World 2020“. IFFHS (20-yanvar 2021-yil). Qaraldi: 21-yanvar 2021-yil.
  5. ↑ „Member associations - Italy - Honours –“. uefa.com.
  6. ↑ „100 Greatest footballers ever - fourfourtwo.com“ (24-iyul 2017-yil).
  7. ↑ „Archived copy“. 27-dekabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-noyabr 2018-yil.
  8. ↑ „Serie A to form breakaway league - BBC Sport“. BBC News (30-aprel 2009-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2010-yil.
  9. ↑ „Serie A clubs to set up their own league“. Bleacher Report. 2014-yil 26-dekabrda asl nusxadan arxivlangan.
  10. ↑ „Serie A set for breakaway“. SkySports (30-aprel 2009-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2010-yil.
  11. ↑ „Italian league splits in two after meeting ends in stalemate“. Guardian (30-aprel 2009-yil). Qaraldi: 3-oktabr 2010-yil.
  12. ↑ „Serie A will start with VAR“. Football Italia (10-iyun 2017-yil). Qaraldi: 10-iyun 2017-yil.
  13. ↑ „Serie A selected by IFAB to test video replay“. sportsnet.ca (14-aprel 2016-yil). Qaraldi: 15-aprel 2016-yil.
  14. ↑ „Rivoluzione in Serie A: il calendario sarà asimmetrico“ (italyancha). Corriere dello Sport (2-iyul 2021-yil). Qaraldi: 18-iyul 2021-yil.
  15. ↑ „Goal difference or head to head? How every major football competition ranks teams level on points | Goal.com“. www.goal.com. Qaraldi: 13-sentyabr 2021-yil.
  16. ↑ „Goal difference or head to head? How every major football competition ranks teams level on points | Goal.com“. www.goal.com. Qaraldi: 13-sentyabr 2021-yil.
  17. ↑ „Serie A col nuovo logo. Il campionato 2016 al via il 21 agosto“ (italyancha). Sky Sport. Sky Italia (15-yanvar 2016-yil). 28-iyul 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 27-iyul 2018-yil.
  18. ↑ „New Serie A TIM Logo Revealed“. forza27.com (26-yanvar 2016-yil). Qaraldi: 27-iyul 2018-yil.
  19. ↑ Lega Serie A (8-avgust 2018-yil). „LA LEGA SERIE A RINNOVA I PROPRI LOGHI“ (italyancha). Press-reliz. Qaraldi: 9-avgust 2018-yil.
  20. ↑ „Italian clubs cross fingers over TV ruling“. FourFourTwo. fourfourtwo.com (13-may 2010-yil). Qaraldi: 5-yanvar 2011-yil.
  21. ↑ „Serie A: Eleven Sports gain TV rights from BT in three-year deal“. BBC Sport. British Broadcasting Corporation (13-iyul 2018-yil). Qaraldi: 13-iyul 2018-yil.
  22. ↑ „Italy blocks non-EU players“. UEFA.com (5-mart 2003-yil). Qaraldi: 9-mart 2010-yil.
  23. ↑ „Italians bar non-EU imports“. UEFA.com (17-iyul 2002-yil). Qaraldi: 9-mart 2010-yil.
  24. ↑ „Italians bar non-EU imports“. UEFA.com (17-iyul 2002-yil). Qaraldi: 9-mart 2010-yil.
  25. ↑ „Milan challenge non-EU rule“. BBC Sport (3-noyabr 2000-yil). Qaraldi: 9-mart 2010-yil.
  26. ↑ „Fake passport scandal hits Serie A“. BBC News (8-oktabr 2000-yil). Qaraldi: 23-may 2010-yil.
  27. ↑ „Lazio hit with passport charges“. BBC News (8-may 2001-yil). Qaraldi: 23-may 2010-yil.
  28. ↑ Kennedy, Frances. „Players banned over false passport scandal“. The Independent (28-iyun 2001-yil). Qaraldi: 23-may 2010-yil.
  29. ↑ „COMUNICATO STAMPA: CONSIGLIO FEDERALE“ (italyancha). FIGC (21-iyun 2007-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 17-iyul 2010-yil.
  30. ↑ „Comunicato n° 090 del 25 agosto 2004“ (italyancha). FIGC (25-avgust 2004-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
  31. ↑ „Comunicato n° 225 del 13 giugno 2005“ (italyancha). FIGC (13-iyun 2005-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
  32. ↑ „Comunicato n° 7 dell' 8 giugno 2006“ (italyancha). FIGC (8-iyun 2006-yil). 3-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
  33. ↑ „Comunicato n° 8 dell' 8 giugno 2006“ (italyancha). FIGC (8-iyun 2006-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
  34. ↑ „Comunicato n° 023/A del 21 giugno 2007“ (italyancha). FIGC (21-iyun 2007-yil). 4-mart 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-dekabr 2010-yil.
  35. ↑ „Comunicato n° 003/A del 3 luglio 2008/“ (italyancha). FIGC (3-iyul 2008-yil). 23-mart 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-fevral 2010-yil.
  36. ↑ „Coumunicato Stampa“ (italyancha). The Federal Council. FIGC (2-iyul 2010-yil). 13-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-iyul 2010-yil.
  37. ↑ „Su extracomunitari, vivai, Club Italia e Settori le prime misure della FIGC“ (italyancha). FIGC (2-iyul 2010-yil). 6-iyul 2010-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 3-iyul 2010-yil.
  38. ↑ „C.U. N°6/A (2010–11)“ (italyancha). FIGC (5-iyul 2010-yil). 12-yanvar 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 13-noyabr 2011-yil.
  39. ↑ „C.U. N°6/A (2011–12): Tesseramento extracomunitari“ (italyancha). The Federal Council. FIGC (5-iyul 2011-yil). 13-avgust 2012-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 22-avgust 2016-yil.
  40. ↑ „Incentivazione e promozione calciatori locali di Serie A“ (PDF). Comunicato Ufficiale (italyancha). 2011–12-jild, № 7/A. Italian Football Federation. 5-iyul 2011-yil. 2018-10-29da asl nusxadan (PDF) arxivlandi. Qaraldi: 29-oktabr 2018-yil.{{cite magazine}}: CS1 maint: date format () CS1 maint: unrecognized language ()
  41. ↑ „C.U. N°83/A (2014–15)“ (italyancha). Consiglio Federale. FIGC (20-noyabr 2014-yil). 10-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
  42. ↑ „C.U. N°24 (2016–17)“ (italyancha). Lega Serie A (30-avgust 2016-yil). 19-oktabr 2016-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
  43. ↑ „SASSUOLO-PESCARA: sono 24 i convocati neroverdi“ (italyancha). U.S. Sassuolo Calcio (27-avgust 2016-yil). 5-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 31-avgust 2016-yil.
  44. ↑ „Comunicato Ufficiale“ (italyancha). U.S. Sassuolo Calcio (30-avgust 2016-yil). 5-mart 2017-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 1-sentyabr 2016-yil.

Havolalar

[tahrir | manbasini tahrirlash]
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Serie_A?oldid=442103" dan olindi