Ziyosfera

Sevan Nisanyan


Севан Ниşанян ( Սեւան Նշանեան  ; Севан Бедрос Ниşанян, 1956йил 21-декабрда туғилган), туркий арман ёзувчиси, этимология соҳасидаги фаолияти билан танилган. Ўтмишда у “Агос ве Тараф” ' шарҳловчи бўлишдан ташқари, бир нечта саёҳат китобларини ёзган. 2004-йилда Айшенур Зараколу Эркин фикр мукофотини олди. Ниşанян 2017-йилда қамоқдан қочганидан кейин тўрт йил Грециянинг Самос оролида яшаган[1]. У 2021-йил октябр ойида Белград орқали Самос оролига қайтаётганида Греция ҳукумати томонидан персона нон грата деб э’лон қилинган ва депортация қилинган. Ниşанян 2,5 ойдан кейин Грецияга [2]. Арманистоннинг Грециядаги элчихонаси, Ниşаняннинг суд қарорига кўра 15 кун ичида ўз ихтиёри билан Грецияни тарк этиши кераклигини ма'лум қилди ва Арманистон фуқароси бўлгани учун " Арманистонга бориши мумкин" деб билдирди[3].

Севан Нисанян

Ҳаёт

Севан Бедрос Ниşанян 1956йил 21декабрда турк-арман оиласида туғилган. Бошланғич ма'лумотни Пангалти Миҳитарян мактабида олган ва 1968-йилда "Миллиет" газетаси томонидан уюштирилган Бошланғичлар ўртасидаги ахборот ва маданият танловида учинчи ўринни эгаллаган. Ўрта та'лимни Ишик Лисейида ва Роберт Лисейида тугатган. У Роберт Ҳигҳни "мен борган ва севган биринчи ва эҳтимол охирги муассаса" деб атаган[4]. У 1974-йилда университетда таълим олиш учун АҚШга борган, Ел университетида фалсафа бўйича таҳсил олган ва Колумбия университетида сиёсацҳунослик фанлари номзоди илмий даражасига қабул қилинган. Лотин Америкасидаги сиёсий партиялар бўйича докторлик диссертациясини тугатмай Туркияга қайтди.

Турк тилига таржима қилинган Грундриссе 1979-йилда, у атиги 23 ёшида, юз саҳифалик сўзбоши билан нашр этилган. Унинг мақолалари Бириким журнали ва Тҳе Неw Ёрк Тимес да чоп этилган.

У 1984-1985 йилларда Cоммодоре 64 шахсий Туркияга олиб келган компаниянинг асосчиси ва бошқарувчиси бўлди. У компютер дастурлашига қизиқиб, турли ма’руза ва конференсияларда қатнашган. У Туркиянинг биринчи машҳур компютер журнали Cоммодоре га асос солган ва Байтан Битирмез тахаллуси остида мақолалар ёзган[5].

У 1986-йилда чиққан ва кўмир конларида бўлган севги ҳикоясини акс эттирувчи Арча ғознинг парвози ” ссенарийси бўйича маслаҳатчи бўлган.

У Британия ва Узоқ Шарқнинг турли нашриётлари учун саёҳат китобларини ёзган. Кичик меҳмонхоналар китоби биринчи марта 1998-йилда нашр этилган. Оммавий туризмдан ташқари турк туризмига янги ё’налиш олиб киришга ҳаракат сифатида ко’риш мумкин бо’лган бу китоб тез орада ма’лумотномага айланди.

Қамоқда бўлганида “ Сўзларнинг насл-насаби: замонавий турк тилининг этимологик луғати ” асарини тамомлаган; Унинг ўша луғатнинг машҳур қисқача мазмуни бўлган " Элиф Öкüзü ёки ажабланиб китоби " китоби нашр этилди[6].

У 2004-йилда Инсон ҳуқуқлари жамияти томонидан берилган Айшенур Зараколу Эркин фикр мукофоти билан тақдирланган[7]. 2006-йилда Туркиянинг шарқий ва жануби-шарқий минтақалари ҳақидаги расмий фикр ма'лумотларини шубҳа остига қўювчи " Анқаранинг шарқида Туркия " номли саёҳат қўлланмаси нашр этилган.

Ниşаняннинг Туркия Республикасининг ташкил топган даврига оид танқидий фикрларни ўз ичига олган " Сохта республика: Отатурк ва камализмга оид 51 савол " китоби 2008-йилда нашр этилган. " Сўзларнинг насабномаси "нинг кенг кўламли қайта кўриб чиқилган ва кенгайтирилган янги версияси ҳам худди шу санада чиқди.

У Агос газетасида шарҳловчи бўлишдан ташқари, 2008-йил 29-октабрдан 2009-йил 14-декабргача “ Тараф ” газетасида “ Келимибаз ” номи билан тилга оид рукн ёзган. Бу мақолалар иккита алоҳида китоб ҳолида тўпланиб, “ Келимабаз – 1 ” ва “ Келимабаз – 2 ” номи билан нашр этилган.

2009-йилдан бошлаб у Анадолу жой номлари бўйича кенг қамровли тадқиқотни бошлади. Тадқиқотнинг биринчи маҳсулотлари 2010-йилда чоп этилган " Унутилган исм: Туркиядаги қайта номланган жойлар луғати " китобида ва 7 Ҳазиран 2016 тариҳинде Индех Анатолиcусда (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-06-07 санасида архивланган) веб-сайтида э'лон қилинган.

Йигирма йил ўтгач, 2012-йилда у Ширинcе шаҳрида Ликия ҳақида китоб ёзиш устида ишлаганда хаёлига келган қоятош қабрини қуриш ғоясини амалга оширди.

Унинг "Арслон билан йўл " автобиографияси, шунингдек, Агоснинг асарлари ҳам 2012-йилда нашр этилган.

Сиринcе

Ниşанян 1995-йилда ўша йиллардаги турмуш ўртоғи Мужде Тöнбекиcи билан Измирнинг Селчук туманидаги Ширинcе қишлоғига жойлашди ва бу қишлоқдаги ан'анавий ме'морий тўқималарни сақлаб қолиш ва қайта тиклаш ишлари билан танилди. Эски қишлоқ уйларини ан'анавий тарзда та'мирлаш йўли билан қурилган "Ниşанян уйлари" номли меҳмонхона 1999-йилда фойдаланишга топширилган.

  1. ↑ „Арşивленмиş копя“. 5 аğустос 2020да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 20 майıс 2020.
  2. ↑ „ВİДЕО ҲАБЕР | Севан Ниşанян Самос'а дöндü: Дöнüп долаşıп гелдиğимиз кüркçü дüкканıндайıз“ (Тüркçэ). сербестиет.cом (14 аралıк 2021). 14 аралıк 2021да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 15 аралıк 2021.
  3. ↑ „Севан Нисанян то бе релеасед: Cоурт ордерс Истанбул-Армениан счолар то леаве Греэcе волунтарилй“ (İнгилизcе). арменпресс.ам. 8 оcак 2022да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9 оcак 2022.
  4. ↑ Асланлı Ёл, отобиёграфи
  5. ↑ „Эски ҳаятлар“. 28 майıс 2016да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 10 нисан.
  6. ↑ „Севан Ниşанян/Агос язıларı“. 13 ҳазиран 2010да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 19 нисан 2009.
  7. ↑ „Айşэнур Зараколу Анıлдı“. бианет. 17 касıм 2015да асл нусхадан архивланган. Қаралди: 31 оcак 2005. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sevan_Nisanyan" dan olindi