Shafshavan katta masjidi
Шафшаван катта масжиди (арабча: المسجد الأعظم[1]; ёки ал-жама ʿал-кабир арабча: الجامع الكبير ёки ал-жамаʿ ал-ʾакбар арабча: الجامع الأكبر[2]) Шафшаван шаҳридаги энг қадимги масжид ва асосий тарихий жума масжиди ҳисобланади, у Марокашда жойлашган. У шаҳар марказидаги Плаcе Оута Ҳаммам майдонида, шаҳар тарихий касбаси яқинида жойлашган.
| Масжид | |
| Мамлакат | |
| Шаҳар | Шафшаван |
| Координаталар | 35°10′6.35″Н 5°15′44.4″W / 35.1684306°Н 5.262333°W |
| Йўналиши | сунний |
| Масжид тури | Жомеъ-Масжид |
| Меъморий услуб | Марокаш меъморчилиги |
| Асосий сана: 15-аср охири 16-аср боши
| |
| Умумий майдони | 130 сқуаре метре (1,400 кв фт) |
| Ҳолати | амалдаги |
| Таровиҳ | |
| Саҳарлик ва ифторлик | |
| Мадраса | |
Тарихи

Масжид шаҳар асос солинганидан кейинги энг дастлабки даврга, яъни уни Мавлавий Али ибн Рашид ал-Аламий барпо этган даврга тааллуқли, бироқ манбалар унинг аниқ қурилиш санасини кўрсатишда турлича (баъзан бир-бирига зид) маълумот беради: айрим манбаларда у 1471-йилда (шаҳар асос солинган сана)[1][3] қурилгани айтилади, бошқа бир манбада 1475–1476-йиллар (ҳижрий йил 880-йил)[4] эканлиги кўрсатилади, яна бошқалар эса уни ХВИ асрга[5][6] хусусан, Мавлавий Алининг ўғли Муҳаммад даврига оид деб ҳисоблайди[7]. Унинг минораси саккиз қиррали шафти ва услуб жиҳатидан султон Мавлавий Исмоил даврида Танжер ҳокими бўлган Али ибн Абдуллоҳ Эррифий қурган минораларга (масалан, Танжер қал’а масжиди ёки Асила катта масжиди минораларига) ўхшашлиги боис ХВИИ аср охирига оид деб ҳисобланади[7].
Масжид таркибида, тарихан фиқҳ (ислом ҳуқуқшунослиги) каби диний фанлар ўқитилган ва талабалар учун ётоқхона билан бирга фаолият кўрсатган мадраса ҳам мавжуд эди[1][7]. Шаҳар бош жума масжиди сифатида у ерда Шафшаван маҳаллий ҳукмдорлари ёки ҳокимлари Марокаш султонига садоқат қасамёдини қилган ва султон фармонлари омма олдида ўқиб эшиттирилган[1]. Масжид ХИХ асрда, сўнгра ХХ асрда (ҳозирги бош кириш портали айнан ўшанда қурилган) таъмирланган[7]. Энг сўнгги таъмир 2006-йилда амалга оширилган[1].
Архитектура
Масжид тахминан 130 сқуаре метре (1,400 кв фт) майдонни эгаллайди[7]. У саҳн, ички ибодат зали, минора, фаввора, таҳорат хонаси ва мадрасадан иборат. Ибодат зали энг йирик қисм бўлиб, саккизта „неф“ ёки йўлакдан иборат гипостил зал бўлиб, улар жануби-ғарб томондаги қибла деворига параллел равишда жойлашган подкова шаклли камарлар қаторлари билан бўлинган[7]. Ҳар бир неф кенглиги олти камарга тенг. Ички қисми, шаҳардаги бошқа масжидларда бўлгани каби, асосан безаксиз. Зал қизил черепица билан ёпилган бўлиб, бу томлари кўпинча яшил плиткалар билан қопланган кўплаб марокаш масжидларидан фарқ қилади[7].
Масжиднинг фақат ташқи кириш қисми ва минораси безатилган. Саккиз қиррали шафтга эга минора учта қатлам ёки регистр билан безатилган бўлиб, уларнинг ҳар бирида оддий думалоқ, мултифоил камар ёки ламбрекен шаклли кўр (соқов) камарлардан бири мавжуд. Энг юқори қатламда эса зеллиж кошинлари билан тўлдирилган квадрат панеллар жойлашган. Қўшимча декоратив тафсилотларда қизил очер ранг қўлланади, минора тепа қисми эса оқ оҳак билан сувалган[7].
Яна қаранг
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 1,4 Ҳамоуда „Ла Гранде Мосқуéэ де чефчаоуэн“ (фр-фр). ҳабоус.гов.ма. 2020-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-апрел.
- ↑ „Жама' ал-Кебир“. Арчнет. 2020-йил 12-апрелда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-апрел.
- ↑ Роверо, Л.; Фратини, Ф. (2013). "Тҳе Медина оф Чефчаоуэн (Мороccо): А сурвей он морпҳологиcал анд мечаниcал феатурес оф тҳе масонриэс". Cонструcтион анд Буилдинг Материалс 47: 465–479. дои:10.1016/ж.cонбуилдмат.2013.05.025. ҳттпс://дои.орг/10.1016/ж.cонбуилдмат.2013.05.025.
- ↑ Гаудио, Аттилио. Мароc ду норд: cитéс андалоусес эт монтагнес бербèрес. Парис: Ноувеллес Éдитионс Латинес, 1981 — 92–94-бет.
- ↑ „БCмед“. www.бcмедитерранеа.орг. 2022-йил 27-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 12-апрел.
- ↑ Ябилади.cом „Ҳистоире : Лорсқуэ лес Насридес андалоус фирент де Чефчаоуэн леур фортерессе“ (фр). www.ябилади.cом. Қаралди: 2020-йил 12-апрел.
- ↑ 7,0 7,1 7,2 7,3 7,4 7,5 7,6 7,7 Тоури, Абделазиз; Бенабоуд, Мҳаммад; Боужибар Эл-Кҳатиб, Наïма; Лакҳдар, Камал; Меззине, Моҳамед „В.1.c Гранде Мосқуéэ“, . Ле Мароc андалоу : à ла дécоуверте д'ун арт де вивре, 2, Министèре дес Аффаирес Cултуреллес ду Рояуме ду Мароc & Мусеум Wитҳ Но Фронтиэрс, 2010. ИСБН 978-3902782311.
Ҳаволалар
Викиомборда „Шафшаван катта масжиди“ мавзуси бўйича медиафайллар бор.
| Масжид ҳақидаги уşбу мақола çаладир. Сиз уни бойитиб, ЗиёСферага ёрдам бериşингиз мумкин. |