Саэгеҳ (инглизча: „Тҳундерболт“) — бу Шаҳед Авиатион Индустриэс томонидан ишлаб чиқарилган Эрон турбофанучар қанотли учувчисиз жанговар ҳаво аппарати (УCАВ).[2] У 2011-йилда Эрон томонидан қўлга олинган ва кейин тескари муҳандисликдан ўтказилган Лоcкҳеэд Мартин РҚ-170 Сентинел УАВга асосланган, лекин ундан кичикроқ ва ундан сезиларли даражада фарқ қилади.[5] Бу РҚ-170 асосидаги Эроннинг иккита учувчи қанотли УБАларидан бири ва Шаҳед 171 Симоргҳ, тўлиқ ўлчамли нусхаси.

Саэгҳеҳ
Саэгҳеҳ-2[1] варианти Теҳрондаги мудофаа кўргазмасида.
Рол Учувчисиз жанговар бошқарув аппарати
Миллий келиб чиқиши Эрин
Ишлаб чиқарувчи Шаҳед Авиатион Индустриэс[2]
Биринчи парвоз 2014-йил ноябр[3]
Кириш 2016-йил октябр
Статус Ишламоқда
Асосий фойдаланувчи ИРГC АФ
Ишлаб чиқарилган 2010'дан–ҳозиргача
Серия номер 10 та ясалган, 50 таси режалаштирилган (2019)[4]

Саэгеҳ 2016-йил октабр ойида пайдо бўлган[6]

Бир қатор ғарб манбалари Саэгеҳнинг қуролга қодир эканлигига шубҳа билдиришди ва бу фақат ИСР платформаси эканлигини айтишди.[7][8]

2017-йил ҳолатига кўра 10 та Саэгеҳ дронлари ишлаб чиқарила бошланди ва Эрон 2025-йилгача камида 50 тани сотиб олишни режалаштирган[2]

Вариантлари

Саэгеҳнинг техник хусусиятлари номаълум, аммо унинг қанотлари 6–7 метр атрофида эканлиги тахмин қилинмоқда.[9]

Саэгеҳ-1

Саэгеҳ-1 биринчи марта 2016-йилда Эрон қуроллари кўргазмасида тақдим этилган.

Эрон ҳукумати хабарига кўра, Саэгеҳ-1 тўртта аниқ бошқариладиган танкга қарши бошқариладиган Садид-1 ракеталарини олиб юриши мумкин. Эрон ҳукумати УАВнинг парвозини намойиш этмади ёки унинг масофаси қандай эканлигини айтмади.[10] Саэгеҳ-1да аниқ нишонга олиш/оптик тизим йўқ эди.

Саэгеҳнинг биринчи моделларида Симоргҳ/РҚ-170 нинг фронтал ҳаво олиши йўқ эди.

Саэгеҳ-2

Ушбу модел Шаҳед 191 номи билан ҳам танилган.[11] Кейинчалик кўрсатилган моделларда фронтал ҳаво қабул қилиш мавжуд. Эҳтимол, фақат пистонли двигателли моделларда фронтал киришлар мавжуд эмас. УАВ учиш-қўниш йўлагидан (эҳтимол, Тоёта Ҳилух юк машиналари) тезликда ҳаракатланаётган транспорт воситасига ўрнатилган махсус токчалардан кўтарилади ва тортиб олинадиган қўниш мосламалари билан учиш-қўниш йўлагида топилади.[12] Тасним Неwс хабарига кўра, Шаҳед 191 РҚ-170 ўлчамининг 60 фоизини ташкил қилади.[13]

Шаҳед 191 иккита Садид-1 ракетасини ичкарида олиб юради ва тортиб олинадиган қўниш мосламаларида қўнади.[12] Шаҳед 191 круиз тезлиги 300 га тенг км/соат, чидамлилиги 4,5 соат, масофа 450 км ва фойдали юк 50 кг.[14] Юқорига 25 000 фут баландликка кўтарила олади[13] Қанотлар кенглиги 7,31 метр, узунлиги 2,7 метр, максимал учиш оғирлиги 500 кг, максимал тезлиги эса 350 км/соатни ташкил қилади.[13]

Фарс ахборот агентлигининг хабар беришича, Саэгеҳ-2 Суриядаги жангларда, “ Исломий давлат ” террор ташкилотига қарши ракеталардан фойдаланган. 

Пропеллар билан ишлайдиган варианти

2019-йилда бўлиб ўтган уруш ўйинларида Эрон парвона билан ишлайдиган Саэгеҳ вариантини кўрсатди. У ўзининг Садид-1 қуролларини ташқарида олиб юради ва қўзғалмас десантларга тушади.[11] У Шаҳед 191 вариантига ўхшаш тарзда учади.[11]

Операцион тарихи

Бенямин Нетаняху 2018 йилги Мюнхен хавфсизлик конференсиясида вайрон қилинган Саэгеҳ дронининг бир қисмини тақдим этди

2018-йилнинг 1-октабр куни ИРГК Аэрокосмик кучлари Суриянинг шарқий қисмидаги Абу-Камол минтақасидаги нишонларга ҳужум қилиш учун баллистик ракеталар ва дронлардан, жумладан Саэгеҳ УАВлардан фойдаланган.[15] Гарчи Эрон биринчи марта Саэгеҳни танаси остига осилган тўртта Садид-1 ракетаси билан кўрсатган бўлса-да, улар бу воқеада Саэгҳеҳ УБА ўзининг ички бомба бўлинмаларидан битта Садид-1 бомбасини чиқариб юбораётгани тасвирланган видеони эълон қилишди.[16]

2018-йил феврал ойида Исроил-Сурия ўртасидаги воқеа пайтида Исроил Саэгеҳни уриб туширди. Тҳе Тимес оф Исраэл газетасининг хабар беришича, УАВ дизайни асосан қўлга олинган РҚ-170 га асосланган; ИАФ бригада генерали Томер Барнинг айтишича, дрон анча илғор бўлиб, ғарб технологиясига тақлид қилинган.[17]

2022-йил июл ойида Қўшма Штатлар Россия расмийлари Эронга дронлар, жумладан сунъий йўлдош тасвирларида Шаҳед-191 деб белгиланган бир нечта самолётларни „текшириш“ учун борганини даъво қилди. Ушбу самолётлардан камида биттаси Кашан аэродроми яқинида парвоз қилаётганда тасвирланган. Ҳисоботда айтилишича, самолёт „ҳужум қилиш қобилиятига эга“.[18]

2022-йил октабр ойида Европа Иттифоқи Шаҳед Авиатион Индустриэсга қарши санксиялар жорий қилди, бу компанияни Украинадаги рус қўшинларини учувчисиз самолётлар билан та’минлаш учун жавобгарликка тортди (Россия Эрон УБАлардан фойдаланишни рад этади).[19][20]

Операторлар

 Эрон
  • Ислом инқилоби қўриқчилари корпуси - Аэрокосмик кучлар[2]

Техник хусусиятлари (Шаҳед 191)

Умумий характеристика

  • Экипаж: йўқ
  • Узунлиги: 2.7 м (8 фт 10 ин)
  • Қанотлари узунлиги: 7.31 м (24 фт 0 ин)
  • Оғрилиги: 500 кг (1,102 лб) 100 кг қўшимча юк
  • Максимал учиш оғирлиги: 500 кг (1,102 лб)

Техник имкониятлари

  • Максимал тезлиги: 350 км/ҳ (220 мпҳ, 190 кн)
  • Крейсер тезлиги 300 км/ҳ (190 мпҳ, 160 кн)
  • Жанг ҳоатдаги масофа: 1,500 км (930 ми, 810 нми)
  • Чидамлилик: 4.5 соат
  • Ишлаш баландлиги: 7,620 м (25,000 фт)

Яна қаранг

  • Эрон-АҚШ РҚ-170 ҳодисаси

Тегишли ривожланиш

  • Лоcкҳеэд Мартин РҚ-170 Сентинел
  • Шаҳед 171 Симург

Таққосланадиган рол, конфигурация ва даврдаги самолётлар

  • АВИC 601-С
  • Нортҳроп Грумман РҚ-180
  • Микоян Скат
  • Сукҳои Окҳотник
  • Нортҳроп Грумман Бат

Манбалар

  1. ↑ Жеремй Бинниэ. „Иран унвеилс неw версион оф армед стеалтҳ УАВ - Жане'с 360“. www.жанес.cом (31-январ 2019-йил). 3-феврал 2019-йилда асл нусхадан архивланган.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 Тагҳваээ, Бабак (27-июл 2017-йил). „Шаҳед 129 Ҳеадс Иран'с Армед УАВ Форcе“. Авиатион Wеэк & Спаcе Течнологй.{{cите магазине}}: CС1 маинт: дате формат ()
  3. ↑ „Пентагон cлаимс Иран'с cопй оф cаптуред УС Сентинел дроне 'инфериор' то оригинал - Wорлд неwс - Тҳе Гуардиан“. Тҳегуардиан.cом (4-декабр 2014-йил). 2014-йил 4-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 7-октабр 2018-йил.
  4. ↑ „Шаҳед 129 Ҳеадс Иран'с Армед УАВ Форcе | Авиатион Wеэк Нетwорк“.
  5. ↑ „Иран буилдс аттаcк дроне симилар то cаптуред УС модел, лоcал медиа сай“ (2-октабр 2016-йил). Қаралди: 2-октабр 2016-йил.
  6. ↑ Cенcиотти. „Иран унвеилс неw УCАВ моделед он cаптуред У.С. РҚ-170 стеалтҳ дроне“ (2-октабр 2016-йил).
  7. ↑ „ИДФ ҳигҳлигҳц Ираниан пресенcе ин Сйриа - Жане'с 360“. Жанес.cом. Қаралди: 7-октабр 2018-йил.
  8. ↑ {{Янгиликлар манбаси}} андозасидан фойдаланишда титле= параметри белгиланиши керак.
  9. ↑ Фреw. „Дроне Wарс: Тҳе Нехт Генератион: Ан овервиэw оф cуррент операторс оф армед дронес“. Дроне Wарс УК (2018-йил май).
  10. ↑ Шарафедин, Бозоргмеҳр. „Иран шоwcасес неw cомбат дроне, cопиэд фром У.С. унманнед аирcрафт“. Реутерс (1-октабр 2016-йил). Қаралди: 2-октабр 2016-йил.
  11. ↑ 11,0 11,1 11,2 Бинниэ. „Тҳе пропеллер версион cарриэс wеапонс эхтерналлй анд ландс он фихед барс, со нот ас стеалтҳй“ (27-март 2019-йил).
  12. ↑ 12,0 12,1 Бинниэ. „Тҳе жет-поwеред оне, кноwн то бе тҳе Шаҳед-191, cарриэс wеапонс ин интернал байс анд ландс усинг ретраcтабле скидс“ (27-март 2019-йил).
  13. ↑ 13,0 13,1 13,2 ҳттпс://www.таснимнеwс.cом/фа/медиа/1399/09/18/2406153/اینفوگرافیک-تولید-مثل-جانور-قندهار-در-ایران
  14. ↑ пром1. „Иранский ударный БЛА "Шаҳед-191"“ (10-феврал 2019-йил).
  15. ↑ Иран усес дронес анд миссилес ин cросс бордер аттаcк он энемиэс ин Сйриа (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-07-16 санасида архивланган), армйреcогнитион.cом/, Оcтобер 4, 2018.
  16. ↑ „Фор а Сеcонд Тиме, Иран Фирес Миссилес ат ИС Таргец ин Сйриа“. www.wашингтонинституте.орг.
  17. ↑ Гросс, Жудаҳ Ари. „Ираниан УАВ тҳат энтеред Исраэли аирспаcе сеэмс то бе Америcан стеалтҳ кноcк-офф“ (инглизча). Тҳе Тимес оф Исраэл (10-феврал 2018-йил). Қаралди: 12-феврал 2018-йил.
  18. ↑ „Wҳите Ҳоусе сайс Руссиан оффиcиалс виситед Иран тwиcе то эхамине дронес“ (инглизча). Wашингтон Пост. Қаралди: 18-июл 2022-йил.
  19. ↑ „Захарова назвала информацию о поставках Ираном БПЛА слухами“ (русча). риа.ру (20-октабр 2022-йил).
  20. ↑ „Cоунcил Имплементинг Регулатион (ЭУ) 2022/1985 оф 20 Оcтобер 2022 имплементинг Регулатион (ЭУ) Но 269/2014 cонcернинг рестриcтиве меасурес ин респеcт оф аcтионс ундермининг ор тҳреатенинг тҳе территориал интегритй, совереигнтй анд индепенденcе оф Украине“. эур-лех.эуропа.эу (20-октабр 2022-йил).