Shahrikurd

Шаҳрикурд
Шаҳрикурд; شهركرد
	Шаҳар
	32°19′52″Н 50°51′34″Э / 32.33111°Н 50.85944°Э
Мамлакат	Эрон
устон	Чаҳормаҳол ва Бахтиёрий
шаҳристон	Шаҳрикурд
бахш	Марказий туман
Ҳукумат
Аввалги номлари	Қадимги номлари: Дезҳ Горд, Деҳ Корд
Маркази баландлиги	2070 м
Расмий тил(лар)и	форс тили
Аҳолиси (2016)	190 441
Вақт минтақаси	УТC+3:30
Телефон коди	+98
	Шаҳрикурд

Шаҳрикурд (форсча: شهركرد‎‎)^[а] Эроннинг Чаҳормаҳол ва Бахтиёрий устони Шаҳрикурд шаҳристонининг Марказий туманидаги шаҳар. Ҳам устон, ҳам шаҳристон, ҳам туман маркази вазифасини бажаради^[3]. У устоннинг энг йирик шаҳри ва Эроннинг учинчи энг йирик шаҳри, Исфаҳондан 90 км узоқликда жойлашган. Шаҳар аҳолисини форслар, лурлар ва туркийлар ташкил қилади^[4]^[5].

2006-йилги Миллий аҳолини рўйхатга олиш вақтида шаҳар аҳолиси 31 977 хонадонда яшовчи 126 746 кишини ташкил қилган^[6]. 2011-йилги аҳолини рўйхатга олишда 44 081 та хонадондан иборат 159 775 киши бор эди^[7]. 2016-йилги аҳолини рўйхатга олиш вақтида 55 492 та хонадонга бўлинган 190 441 киши истиқомат қилган^[1].

Этимологияси

Шаҳрикурд бир қарашда „Курдлар шаҳри“ маъносини билдиради. Қадимда бу жой „Дезҳ Горд“ (دژگرد) деб номланган бўлиб, бунда дезҳ (دژ) „қал’а“ ва горд (گرد) „қаҳрамон“ деб таржима қилинади^{[манба керак]}. Мусулмонлар Форсни фатҳ этганидан кейин ном „Деҳ Корд“ ({{ланг-фа|دهكرد) деб ўзгартирилган, араб алифбосида „г“ (گ) ва „зҳ“ (ژ) ҳарфлари йўқлиги сабабли дезҳ „қишлоқ“ маъносини билдирувчи деҳ (ده) шаклида талқин қилинган ва горд кордга айланган^[8]. Қисман араб тили таъсирида номлари ўзгарган шаҳарларнинг бошқа намуналарига Ислом истилосидан олдин мос равишда Чамгорд, Бороугорд ва Дежпол деб аталган жойлар мос равишда Чамгордан, Бороужерд ва Дезфул мисол бўла олади. 1935-йилда бу ном ниҳоят ҳозирги кўринишига ўзгартирилди ва деҳ ўрнига „шаҳар“ деган маъносини англатувчи шаҳр (شهر) қўйилди, бу Шаҳрикурднинг ўлчамини яхшироқ акс эттиради^{[манба керак]}. Бошқа томондан ислом фатҳидан кейинги адабиётда лурлар курдлар сифатида танилган. Майкл М. Гунтернинг таъкидлашича, лурлар курдлар билан чамбарчас боғлиқ, аммо улар „афтидан, курдлардан 1000 йил олдин фарқлана бошлаганлар“^[9].

Тарихи

Шаҳрикурддан Сосонийлар ва Парфия даврига оид тангалар топилган^[10].

Шаҳрикурднинг таниқли шахслари орасида рассом Арғавон Хусравий бор^[11].

Тили

Шаҳарнинг лингвистик таркиби қуйидагича^[12]:

Шаҳрикурднинг лингвистик таркиби
Лангуаге			перcент
Янги форс тили			50%
Бахтиёрий лурий			35%
Чаҳормаҳолий туркий			15%

Географияси

Шаҳрикурд Исфаҳондан 90 км (56 ми) ва Теҳрондан 512 км (318 ми) жануби-ғарбда жойлашган. Топографик жиҳатдан Загрос тоғларининг шимолида жойлашган. Денгиз сатҳидан 2,070 м (6,790 фт) баландликда жойлашган Шаҳрикурд Эроннинг томи деб номланувчи вилоятлар марказлари орасида энг баланди ҳисобланади^{[манба керак]}.

Миллат боғи, Шаҳрикурд
Бозор чорраҳаси, шаҳар маркази
Аби майдони
Фирдавсий майдони
Имом Ҳусайн майдони
Бўстони Мадор

Миллат боғидан шаҳарнинг кўриниши, Шаҳрикурд

Иқлими

Шаҳрикурд иссиқ-ёз Ўрта ер денгизи континентал иқлимига эга (Кöппен: Дса, Треwартҳа: Дc), ёзи кундузи иссиқ, кечаси салқин, қиши кундузи совуқ, кечаси музлатадиган. Шаҳрикурдда йиллик ўртача ҳарорат тахминан 11,4 °C (52,5 °Ф). Шаҳарда қайд этилган мутлақ минимал ҳарорат 2004-йил 29-декабрда −32.4 °C (−26.3 °Ф) ни ташкил этган бўлса, ҳозиргача қайд этилган энг юқори ҳарорат 1977-йилда 15-июлда 42.0 °C (107.6 °Ф) бўлган^[13]. Январ энг совуқ ой, июл эса энг иссиқ ой. Қишда намлик даражаси ўртача ёки юқори бўлса-да, апрел ва май ойларидан ташқари, экин мавсумида ёғингарчилик миқдори нолга яқин.

Бизнес ва саноати

Барфаб Cомпанй буғлантирувчи совутгич, газ / керосин / электр сув иситгичлари, газли иситиш мосламалари, музлатгич — совутгич ва икки ваннали кир ювиш машиналари каби маиший техника ишлан чиқаради. 1400 кишини иш билан таъминлаган Барфаб устондаги энг йирик хусусий компания ҳисобланади.
Шаҳрекордcемент.cом/АбоутУсенглиш.пҳп Шаҳрекорд (Загрос) cемент Cо Загрос тоғ тизмаси марказида, Шаҳрикурддан (Загрос) 35 км узоқликда жойлашган.
Шаҳр-э Корд (Загрос) Загрос Стеэл Cомпанй (Wайбаcк Мачине сайтида 2024-05-19 санасида архивланган) чўян ишлаб чиқариш билан шуғулланади.
Фарокҳ Шаҳр Стеэл Индустриэс тунука ишлаб чиқаради. У Шаҳрикурд шаҳридан 10 км узоқликда жойлашган.
Шаҳрекорд (Загрос) Cарбон Диохде Cорп. (Wайбаcк Мачине сайтида 2016-02-21 санасида архивланган) Эрондаги энг йирик CО2 ва қуруқ муз ишлаб чиқарувчиси ҳисобланади.
Шаҳрекорд (Загрос) Техтиле Индустриэс Cо 1991-йил Шаҳрикурдда ташкил этилган бўлиб, кийим-кечак матолари, полиэстер вискоза ва қора Чадорга ихтисослашган чакана мато сотувчи ҳисобланади.
ПАК ПАЙ CО (Wайбаcк Мачине сайтида 2021-02-25 санасида архивланган) 1991-йил Шаҳрикурдда ташкил этилган бўлиб, пастеризацияланган сут, хушбўй сут, пишлоқ ва ёгурт ишлаб чиқарадиган сут заводидир. 1996-йилда Пак Даирй Cо компания аксияларининг тахминан 99% ни сотиб олди.
Пҳотониc анд Оптоэлеcтрониc Ресеарч Гроуп (Wайбаcк Мачине сайтида 2020-09-23 санасида архивланган) 2014-йил Шаҳрикурдда ташкил этилган. Бу тадқиқот гуруҳи ушбу тадқиқот соҳасидаги таниқли тадқиқотчиларидан бири доктор Ҳамид Сағоий томонидан бошқарилади. Бу тадқиқот гуруҳи микро ва нано-фотоник қурилмаларни, шу жумладан фотоник кристалл толалар ва тўлқин ўтказгичлар, оптолюктик ёндашувга асосланган фотоник чиплар ва бошқаларни лойиҳалаш ва ишлаб чиқаришга эътибор қаратди. Бу тадқиқот гуруҳи Ислом Озод университети Шаҳрикурд филиали (шаҳардаги 6 та университет ичида энг яхшиси) томонидан қўллаб-қувватланади.
Энергй Ресеарч Cентер, тадқиқот гуруҳи Энергетика ва атроф-муҳит, шу жумладан қурилишда қўлланиладиган қайта тикланадиган энергия ва бошқаларга эътибор қаратди. Бу тадқиқот гуруҳи Ислом Озод университети Шаҳрикурд филиали томонидан қўллаб-қувватланади, ҳттпс://шаҳрекорд.иау.ир/энергй/фа (Wайбаcк Мачине сайтида 2023-08-12 санасида архивланган)

Транспорти

Шаҳрикурд автобус ташкилотининг паркида 150 та автобус мавжуд бўлиб, улар шаҳар бўйлаб турли йўналишларда ишлайди^{[манба керак]}.

Шаҳрикурд аэропорти шаҳарнинг жанубида жойлашган маҳаллий аэропортдир. Ҳозирда у икки шаҳарга: Теҳрон ва Машҳадга парвозларни амалга оширади.

Таълими

Шаҳрикурдда учта университет бор. 5713 талабаси бор Шаҳрикурд университети давлат университетидир. 1690 талабаси бор Шаҳрикурд тиббиёт фанлари университети (СКУМС) ва 7400 талабаси бор Ислом Озод университети Шаҳрикурд филиали ҳам шаҳардаги ОТМ ҳисобланади.

Қардош шаҳарлари

Душанбе, Тожикистон^[14]

Эслатмалар

↑ Саҳр-э Корд, Шаҳрекорд, Шаҳр Корд ва Шаҳр Курд шаклида ҳам романизация қилинади^[2]

Манбалар

↑ ^1,0 ^1,1 „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1395 (2016)“ (фа) (Эхcел). АМАР. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2019-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-декабр.
↑ Шаҳрикурд cан бе фоунд ат ГЕОнет Ном Сервери, ат тҳис линк, бй опенинг тҳе Адванcед Сеарч бох, энтеринг "-3084174" ин тҳе "Униқуэ Феатуре Ид" форм, анд cлиcкинг он "Сеарч Датабасе".
↑ Ҳабиби, Ҳассан „Аппровал оф тҳе организатион анд чаин оф cитизеншип оф тҳе элеменц анд униц оф тҳе натионал дивисионс оф Чаҳармаҳал анд Бакҳтиари провинcе, cентеред ин тҳе cитй оф Шаҳрекорд“ (фа). Исламиc Парлиамент Ресеарч Cентер. Министрй оф Интериор, Дефенсе Политиcал Cоммиссион оф тҳе Говернмент Боард (1369-йил 21-июн). 2016-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 2-декабр.
↑ „Лангуаге дистрибутион: Чаҳар Маҳал ва Бакҳтиари Провинcе“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 25-март.
↑ Анонбй, Эрик „Атлас оф тҳе Лангуагес оф Иран: А wоркинг cлассифиcатион“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 27-март.
↑ „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1385 (2006)“ (фа) (Эхcел). АМАР. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2011-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-сентябр.
↑ „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1390 (2011)“ (фа) (Эхcел). Сйраcусе Университй. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2023-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-декабр.
↑ „:::سازمان تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری:::کلیات استان:::“. 2012-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 18-май.
↑ Гунтер, Мичаэл М. (2011). Ҳисториcал Диcтионарй оф тҳе Курдс (2нд эд.). Сcареcроw Пресс. п. 203. ИСБН 978-0810867512.
↑ ҳттп://www.ш-шаҳрекорд.ир/усер/Индех.жсп?СИД=39&ланг=Фап ^{[сайт ишламайди]}
↑ Фенстермакер, Wилл „Фаcинг Дуалитй: Аргҳаван Кҳосрави“. БОМБ Магазине (2019-йил 30-октябр). Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.
↑ „Лангуаге дистрибутион: Чаҳармаҳал анд Бакҳтиари Провинcе“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 25-сентябр.
↑
„Температуре реcордс ҳигҳест ин C. Статион: Шаҳр-э корд(40798)“. Иран Метеорологиcал Организатион. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 28-март.
- „Температуре реcордс лоwест ин C. Статион: Шаҳр-э корд(40798)“. Иран Метеорологиcал Организатион. 2017-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 28-март.
↑ „архив нусхаси“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-май.

Ҳаволалар

Ҳокимятнинг расмий веб-сайти
Шаҳрикурд (Загрос) университети веб-сайти (Wайбаcк Мачине сайтида 2012-12-30 санасида архивланган)

[3] Саҳр-э Корд, Шаҳрекорд, Шаҳр Корд ва Шаҳр Курд шаклида ҳам романизация қилинади^[2]

[2016_census-1] 1,0 ^1,1 „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1395 (2016)“ (фа) (Эхcел). АМАР. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2019-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-декабр.

[2] Шаҳрикурд cан бе фоунд ат ГЕОнет Ном Сервери, ат тҳис линк, бй опенинг тҳе Адванcед Сеарч бох, энтеринг "-3084174" ин тҳе "Униқуэ Феатуре Ид" форм, анд cлиcкинг он "Сеарч Датабасе".

[C_and_B_Structure-4] Ҳабиби, Ҳассан „Аппровал оф тҳе организатион анд чаин оф cитизеншип оф тҳе элеменц анд униц оф тҳе натионал дивисионс оф Чаҳармаҳал анд Бакҳтиари провинcе, cентеред ин тҳе cитй оф Шаҳрекорд“ (фа). Исламиc Парлиамент Ресеарч Cентер. Министрй оф Интериор, Дефенсе Политиcал Cоммиссион оф тҳе Говернмент Боард (1369-йил 21-июн). 2016-йил 21-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2023-йил 2-декабр.

[5] „Лангуаге дистрибутион: Чаҳар Маҳал ва Бакҳтиари Провинcе“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 25-март.

[6] Анонбй, Эрик „Атлас оф тҳе Лангуагес оф Иран: А wоркинг cлассифиcатион“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 27-март.

[2006_census-7] „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1385 (2006)“ (фа) (Эхcел). АМАР. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2011-йил 20-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 25-сентябр.

[2011_census-8] „Cенсус оф тҳе Исламиc Републиc оф Иран, 1390 (2011)“ (фа) (Эхcел). Сйраcусе Университй. Тҳе Статистиcал Cентер оф Иран. 2023-йил 15-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 19-декабр.

[9] „:::سازمان تبلیغات اسلامی چهارمحال و بختیاری:::کلیات استان:::“. 2012-йил 24-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 18-май.

[10] Гунтер, Мичаэл М. (2011). Ҳисториcал Диcтионарй оф тҳе Курдс (2нд эд.). Сcареcроw Пресс. п. 203. ИСБН 978-0810867512.

[11] ҳттп://www.ш-шаҳрекорд.ир/усер/Индех.жсп?СИД=39&ланг=Фап ^{[сайт ишламайди]}

[:2-12] Фенстермакер, Wилл „Фаcинг Дуалитй: Аргҳаван Кҳосрави“. БОМБ Магазине (2019-йил 30-октябр). Қаралди: 2022-йил 3-ноябр.

[13] „Лангуаге дистрибутион: Чаҳармаҳал анд Бакҳтиари Провинcе“. Иран Атлас. Қаралди: 2021-йил 25-сентябр.

[records-14] „Температуре реcордс ҳигҳест ин C. Статион: Шаҳр-э корд(40798)“. Иран Метеорологиcал Организатион. 2015-йил 5-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 28-март.
„Температуре реcордс лоwест ин C. Статион: Шаҳр-э корд(40798)“. Иран Метеорологиcал Организатион. 2017-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 28-март.

[15] „Температуре реcордс лоwест ин C. Статион: Шаҳр-э корд(40798)“. Иран Метеорологиcал Организатион. 2017-йил 7-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 28-март.

[15] „архив нусхаси“. 2016-йил 4-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2024-йил 19-май.

[1]

[а]

[3]

[4]

[5]

[6]

[7]

[8]

[9]

[10]

[11]

[12]

[13]

[14]

[2]