Shahzoda Qosim
Shahzoda Qosim (Usmoniy turk tili: شهزاده قاسم; 1614-yilda tugʻilgan — 1638-yil 17-fevralda vafot etgan) — Usmoniylar shahzodasi, sulton Ahmad I va uning rafiqasi Kösem Sultonning oʻgʻli[1][2]. Sulton Usmon II ning ota bir, ona boshqa ukasi, sulton Murod IV ning tugʻishgan ukasi, sulton Ibrohim I ning tugʻishgan akasi.
| Shahzoda Qosim | |||||
|---|---|---|---|---|---|
 Shahzoda Qosim qabri Istanbuldagi Aya Sofiya ichidagi Murod III maqbarasida joylashgan | |||||
| Tugʻilishi |
1614 Topkapı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi | ||||
| Vafoti |
1638-yil 17-fevral Topkapı saroyi, Konstantinopol, Usmoniylar imperiyasi | ||||
| Dafn etilgan joy |
Murod III maqbarasi, Ayo Sofiya, Konstantinopol | ||||
| |||||
| Sulola | Usmoniylar | ||||
| Otasi | Ahmad I | ||||
| Onasi | Kösem Sulton | ||||
| Dini | Islom, sunniylik | ||||
Hayoti
Shahzoda Qosim 1614-yilda Topkapı saroyida tugʻilgan. Uning otasi Usmoniylar imperiyasi sultoni Ahmad I, onasi esa Kösem Sulton boʻlgan. Otasi 1617-yilda erta vafot etgach, u onasi va aka-ukalari bilan birga Eski saroyga surgun qilingan.
Sulton Murod IV 1623-yilda taxtga chiqqach, Qosim Kafesga qamab qoʻyilgan. Bu joy imperiya haramining bir qismi boʻlib, taxtning ehtimoliy vorislari shu yerda uy qamogʻida, saroy ogʻalari tomonidan doimiy kuzatuv ostida saqlanar edi[3][4].
Ibrohimni qatl etilishdan saqlab qolish harakatlari
Turk tarixchisi Necdet Sakaoğluning yozishicha, Murod IV ning notinch hukmronligi davrida Qosim ukasi Ibrohim I ni aybsiz va layoqatsiz qilib koʻrsatish orqali saroyning yashirin joylarida berkitib, uni himoya qilgan[5].
Oʻlimi
1635-yilda Yerevanda Usmoniylar gʻalabasi nishonlanishi chogʻida uning aka-ukalari Shahzoda Boyazid, Salim va Shahzoda Sulaymon qatl etilgan va natijada, Qosim Usmoniylar taxtining vorisiga aylangan.
Qosim Usmoniylar taxtiga daʼvosi borligi haqida biror shubha uygʻotishdan qattiq qoʻrqardi. Shu bois u 1638-yil 17-fevralda Murod IV huzuriga hurmat bajo keltirish va Bagʻdodni qayta zabt etish yurishida unga muvaffaqiyat tilash uchun borganida oʻzini nihoyatda kamtarona tutgan[6]. Murod IV Qosimning tilaklarini qabul qilgan, biroq aynan oʻsha kuni Murod IV uni qatl etishni buyurgan[2].
Shahzoda Qosim Ayo Sofiya masjididagi sulton Murod III maqbarasiga dafn qilingan.
Qosimning qatl etilishi Usmoniylar sulolasida birodarlarini qatl ettirishning soʻnggi holati boʻlib qoldi. Shundan soʻng birodarlarini qatl etish qonuni amaldan chiqib bordi va sulola merosxoʻrligi faqat erkak qarindoshlar orasida agnatik katta avlod tartibi asosida tartibga solindi.
Manbalar
- ↑ Singh, Nagendra Kr. International encyclopaedia of Islamic dynasties (reproduction of the article by M. Cavid Baysun "Kösem Walide or Kösem Sultan" in The Encyclopaedia of Islam vol V). Anmol Publications PVT, 2000 — 423–424-bet. ISBN 81-261-0403-1. „Through her beauty and intelligence, Kösem Walide was especially attractive to Ahmed I, and drew ahead of more senior wives in the palace. She bore the sultan four sons – Murad, Süleyman, Ibrahim and Kasim – and three daughters – 'Ayşe, Fatma and Djawharkhan. These daughters she subsequently used to consolidate her political influence by strategic marriages to different viziers.“
- ↑ 2,0 2,1 Peirce, Leslie. The Imperial Harem: Women and Sovereignty in the Ottoman Empire. Oxford University Press, 1993 — 259]-bet. ISBN 0-19-508677-5.
- ↑ Klaus Kreiser: Der osmanische Staat 1300–1922. München 2001, S. 1.
- ↑ John Freely: Inside the Seraglio: Private Lives of Sultans in Istanbul (Tauris Parke Paperbacks) Paperback — December 30, 2016.
- ↑ Sakaoglu, Necdet. Bu Mulkun Kadin Sultanlari. Oglak, 2008 — 315–316-bet. ISBN 978-9753297172.
- ↑ Freely, John. Inside the Seraglio: Private Lives of the Sultans in Istanbul. Tauris Parke Paperbacks, 2001 — 141-bet. ISBN 978-1784535353.