Shams Pahlaviy: Versiyalar orasidagi farq
Avtomatik translit va nom yoʻnaltirishi: Shams Pahlaviy | Oʻzbekcha Vikipediyadan (UzWiki) 100% asl holatida import qilindi. | ||
# | |||
'''Shams Pahlaviy''' ({{lang-fa|شمس پهلوی}} ; {{Tugʻilgan sanasi|1917|10|28}} – [[29-fevral]] [[1996|1996-yil]]) — pahlaviylar sulolasining Eronning oxirgi [[Shoh|shohi]] [[Muhammad Rizo Pahlaviy|Muhammad Rizo Pahlaviyning]] katta singlisi. Akasi hukmronligi davrida u Qizil Arslon va Quyosh jamiyatining prezidenti boʻlgan<ref>{{veb manbasi|muallif=Mehdi Sharif|sarlavha=I cannot blame them|nashriyot=The Iranian|kirish sanasi=5-noyabr 2012-yil|url=http://www.iranian.com/Opinion/2002/June/Quake/index.html|sana=24-iyun 2002-yil}}</ref>. | |||
== Biografiya == | |||
Shams Pahlaviy 1917-yil 28-oktabrda Tehronda tugʻilgan<ref name="fou">{{veb manbasi|sarlavha=Shams Pahlavi|url=http://fouman.com/Y/English_Persian_History_Glossary-Shams%20Pahlavi.htm|nashriyot=Fouman|kirish sanasi=21-fevral 2013-yil|arxivsana=2013-12-16|arxivurl=https://web.archive.org/web/20131216182835/http://fouman.com/Y/English_Persian_History_Glossary-Shams%20Pahlavi.htm}}</ref>. U [[Rizoshoh Pahlaviy|Rizo shoh]] va uning turmush oʻrtogʻi Toj ol-Molukning katta qizi edi<ref name="fou" /> | |||
[[Fayl:Shams_Pahlavi_and_Mehrdad_Pahlbod.jpg|left|thumb| Malika Shams Pahlaviy va uning eri Mehrdod Pahlbod 1978-yil]] | |||
1932-yilda Tehronda Ikkinchi Sharq ayollari qurultoyi tashkil etilganda uning prezidenti Shams Pahlaviy, kotibi esa Sodiq Davlatobodiy boʻlgan. | |||
1936-yil 8-yanvarda u onasi va singlisi bilan Ashraf shohning ayollarni ijtimoiylashuvga jalb qilish harakatining bir qismi boʻlgan ''Kashf-e hijobda'' (pardaning bekor qilinishi) katta ramziy rol oʻynadi. Tehron oʻqituvchilar kollejining bitiruv marosimida ishtirok etishdi<ref>{{kitob manbasi|editor=Lois Beck|title=Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic|isbn=978-0-252-07189-8|chapterurl=https://books.google.com/books?id=tLRgXf_e_CEC&pg=PP16|year=2004|publisher=University of Illinois Press|page=16|chapter=Introduction|location=Urbana and Chicago, IL|last=Guity Nashat}}</ref>.. | |||
Shams Pahlaviy 1937-yilda otasining qat'iy buyrugʻi bilan Eronning oʻsha paytdagi bosh vaziri Mahmud Jomning oʻgʻli Feridun Jomga turmushga chiqdi, ammo bir-birida ko‘ngli bo‘lmagan er-xotin Rizo Shoh vafotidan soʻng darhol ajrashishdi<ref name="fou"/> | |||
1941-yilda Angliya — Sovet qoʻshinlarining Eronga bostirib kirishidan keyin Rizo shoh taxtdan tushurilganidan soʻng Shams va uning eri otasi bilan [[Port-lui|Port-Luis]] ([[Mavritsiya|Mavrikiy]]) va keyinroq Janubiy Afrikaning [[Yoxannesburg]] shahriga surgun qilingan<ref>{{jurnal manbasi|last=Shaul Bakhash|title='This is a Prison…A Death in Life': Reza Shah’s troubled exile on the Island of Mauritius|journal=Middle Eastern Studies|date=2019|volume=55|issue=1|page=128|doi=10.1080/00263206.2018.1501681|url=https://doi.org/10.1080/00263206.2018.1501681}}</ref>.. U ushbu surgunlar xotirasini 1948-yilda ''Ettela'at'' gazetasining oylik boʻlimlarda nashr etdi. | |||
Ikkinchi marta Mehrdod Pahlbodga turmushga chiqqanidan soʻng qisqa muddatga martaba va unvonlaridan mahrum boʻlgan va 1945-yildan 1947-yilgacha Qoʻshma Shtatlarda yashagan. Keyinchalik sud bilan yarashuvga erishildi va er-xotin Tehronga faqat Abadan inqirozi paytida yana ketish uchun qaytib kelishdi. U 1940-yillarda [[Katolik cherkovi|katoliklikni]] qabul qilgan<ref>{{kitob manbasi|last=Fakhreddin Azimi|title=Quest for Democracy in Iran: A century of struggle against authoritarian rule|url=https://books.google.com/books?id=Gt-Gwo1w_AkC&pg=PA237|date=2009|publisher=Harvard University Press|isbn=978-0-674-02036-8|page=237|location=Cambridge, MA}}</ref>. Malika Shamsni shohning eng yaqin doʻsti Ernest Perron diniga qaytishga koʻndirgan<ref>Abbas Milani. (2011). </ref>. Uning eri va bolalari undan keyin katoliklikni qabul qildilar. | |||
Akasi hukmronligini tiklagan 1953-yilgi toʻntarishdan soʻng Eronga qaytganidan soʻng, u singlisi malika Ashraf Pahlaviynikidan farqli oʻlaroq, jamoatchilik orasida past obroʻni saqlab qoldi va oʻz faoliyatini otasidan meros qolgan ulkan boylikni boshqarish bilan cheklab qoʻydi. | |||
1960-yillarning oxirida u Frank Lloyd Rayt fondi meʼmorlariga [[Karaj]] yaqinidagi Mehrshahrda Morvarid saroyi va [[Mozandaron ustoni|Mozandaronning]] Chalous shahridagi Villa Mehrafarin saroyini qurishni topshirdi. | |||
U Islom inqilobidan keyin Eronni tark etgan va 1996-yilda [[Santa Barbara (California)|Santa-Barbaradagi]] mulkida saraton kasalligidan vafot etgan. | |||
[[Fayl:SBEstate.jpg|right|thumb|220x220px| Santa Barbara mulki, 1981-yil, Kaliforniya.]] | |||
== Manbalar == | |||
{{Manbalar}} | |||
{{DEFAULTSORT:Pahlavi, Shams}} | |||
[[Turkum:1996-yilda vafot etganlar]] | |||
[[Turkum:1917-yilda tugʻilganlar]] | |||
[[Turkum:Pages with unreviewed translations]] | |||
$2, $3 dagi (joriy) koʻrinishi
Shams Pahlaviy (forscha: شمس پهلوی ; 28-oktyabr 1917-yil – 29-fevral 1996-yil) — pahlaviylar sulolasining Eronning oxirgi shohi Muhammad Rizo Pahlaviyning katta singlisi. Akasi hukmronligi davrida u Qizil Arslon va Quyosh jamiyatining prezidenti boʻlgan[1].
Biografiya
[tahrir | manbasini tahrirlash]Shams Pahlaviy 1917-yil 28-oktabrda Tehronda tugʻilgan[2]. U Rizo shoh va uning turmush oʻrtogʻi Toj ol-Molukning katta qizi edi[2]

1932-yilda Tehronda Ikkinchi Sharq ayollari qurultoyi tashkil etilganda uning prezidenti Shams Pahlaviy, kotibi esa Sodiq Davlatobodiy boʻlgan.
1936-yil 8-yanvarda u onasi va singlisi bilan Ashraf shohning ayollarni ijtimoiylashuvga jalb qilish harakatining bir qismi boʻlgan Kashf-e hijobda (pardaning bekor qilinishi) katta ramziy rol oʻynadi. Tehron oʻqituvchilar kollejining bitiruv marosimida ishtirok etishdi[3]..
Shams Pahlaviy 1937-yilda otasining qat'iy buyrugʻi bilan Eronning oʻsha paytdagi bosh vaziri Mahmud Jomning oʻgʻli Feridun Jomga turmushga chiqdi, ammo bir-birida ko‘ngli bo‘lmagan er-xotin Rizo Shoh vafotidan soʻng darhol ajrashishdi[2]
1941-yilda Angliya — Sovet qoʻshinlarining Eronga bostirib kirishidan keyin Rizo shoh taxtdan tushurilganidan soʻng Shams va uning eri otasi bilan Port-Luis (Mavrikiy) va keyinroq Janubiy Afrikaning Yoxannesburg shahriga surgun qilingan[4].. U ushbu surgunlar xotirasini 1948-yilda Ettela'at gazetasining oylik boʻlimlarda nashr etdi.
Ikkinchi marta Mehrdod Pahlbodga turmushga chiqqanidan soʻng qisqa muddatga martaba va unvonlaridan mahrum boʻlgan va 1945-yildan 1947-yilgacha Qoʻshma Shtatlarda yashagan. Keyinchalik sud bilan yarashuvga erishildi va er-xotin Tehronga faqat Abadan inqirozi paytida yana ketish uchun qaytib kelishdi. U 1940-yillarda katoliklikni qabul qilgan[5]. Malika Shamsni shohning eng yaqin doʻsti Ernest Perron diniga qaytishga koʻndirgan[6]. Uning eri va bolalari undan keyin katoliklikni qabul qildilar.
Akasi hukmronligini tiklagan 1953-yilgi toʻntarishdan soʻng Eronga qaytganidan soʻng, u singlisi malika Ashraf Pahlaviynikidan farqli oʻlaroq, jamoatchilik orasida past obroʻni saqlab qoldi va oʻz faoliyatini otasidan meros qolgan ulkan boylikni boshqarish bilan cheklab qoʻydi.
1960-yillarning oxirida u Frank Lloyd Rayt fondi meʼmorlariga Karaj yaqinidagi Mehrshahrda Morvarid saroyi va Mozandaronning Chalous shahridagi Villa Mehrafarin saroyini qurishni topshirdi.
U Islom inqilobidan keyin Eronni tark etgan va 1996-yilda Santa-Barbaradagi mulkida saraton kasalligidan vafot etgan.
Manbalar
[tahrir | manbasini tahrirlash]- ↑ Mehdi Sharif. „I cannot blame them“. The Iranian (24-iyun 2002-yil). Qaraldi: 5-noyabr 2012-yil.
- ↑ 2,0 2,1 2,2 „Shams Pahlavi“. Fouman. 2013-yil 16-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 21-fevral 2013-yil.
- ↑ Guity Nashat „Introduction“, . Women in Iran from 1800 to the Islamic Republic Lois Beck: . Urbana and Chicago, IL: University of Illinois Press, 2004 — 16-bet. ISBN 978-0-252-07189-8.
- ↑ Shaul Bakhash (2019). „'This is a Prison…A Death in Life': Reza Shah's troubled exile on the Island of Mauritius“. Middle Eastern Studies. 55-jild, № 1. 128-bet. doi:10.1080/00263206.2018.1501681.
- ↑ Fakhreddin Azimi. Quest for Democracy in Iran: A century of struggle against authoritarian rule. Cambridge, MA: Harvard University Press, 2009 — 237-bet. ISBN 978-0-674-02036-8.
- ↑ Abbas Milani. (2011).