Shayx Hamid Lodiy
Шайх Ҳамид Лодий (Ҳамид Лавий) – Мултоннинг Лодийлар сулоласининг асосчиси эди. 985-йилдан 997-йилгача Мултон амирлигини бошқарган[1][2].
Таржимаи ҳол
Ҳамиднинг келиб чиқиши баҳсли. Баъзи олимларнинг фикрича, Ҳамид Лодий гўёки Ғолиб Лавийнинг ўғли Сама (ёки Усома) Лавий авлодидан бўлган[3][4]. Бошқа манбаларга кўра, у Лодий қабиласига мансуб пуштунлардан бўлган[5][6][7]. Самуэл Миклос Стернга кўра, Лодийлар сулоласининг ўзи ҳам эҳтимол тўқима бўлиб, у ҳақда илк қайдлар фақат кейинги тарихчилар, масалан, Фиришта асарларида учрайди[8].
Фиришта ёзишича, Алптегин ҳукмронлиги даврида Сабуктегиннинг юришларига қарши у ва Бҳеранинг мусулмон амири билан иттифоқ тузгач, Ҳиндушоҳийлар подшоҳи Жаяпала Мўлтон ва Ламғон вилоятларини Ҳамидга топширган. Ғазнада амир бўлгач, Собуқтегин дипломатик йўл билан бу иттифоқни парчалаб, Ҳамид Лодийдан ўз ҳукмронлигини тан олдирди[9].
У тахминан 985-йилда Фотимийлар даъийси Жалом ибн Шабон вафотидан сўнг Мултон амирлигини бошқарган. Тахтга унинг набираси, Фотиҳ Довуд Лодий ўтирган[10].
Манбалар
- ↑ Сингҳ, Фаужа. Ҳисторй оф тҳе Пунжаб: А.Д. 1000-1526. Эдитор: Фаужа Сингҳ (эн). Департмент оф Пунжаб Ҳисториcал Студиэс, Пунжаби Университй, 1972 — 45-бет.
- ↑ Аҳмад, Зулфиқар. Нотес он Пунжаб анд Мугҳал Индиа: Селеcтионс фром Жоурнал оф тҳе Пунжаб Ҳисториcал Соcиэтй (эн). Санг-э-Меэл Публиcатионс, 1988 — 536-бет.
- ↑ МаcЛеан, Деррйл Н.. Религион анд Соcиэтй ин Араб Синд (эн). БРИЛЛ, 2023-10-20 — 533-бет. ИСБН 978-90-04-66929-1.
- ↑ Сейфейдинович, Асимов, Муҳаммад; Эдмунд, Босwортҳ, Cлиффорд; УНЕСCО. Ҳисторй оф cивилизатионс оф Cентрал Асиа: Тҳе Аге оф Ачиэвемент: А.Д. 750 то тҳе Энд оф тҳе Фифтеэнтҳ Cентурй (эн). УНЕСCО Публишинг, 1998-12-31 — 302-303-бет. ИСБН 978-92-3-103467-1.
- ↑ (эн) Лōдīс. дои:10.1163/1573-3912_ислам_CОМ_0584. ҳттпс://референcеwоркс.брилл.cом/дисплай/энтриэс/ЭИЭО/CОМ-0584.хмл. Қаралди: 2024-05-22. ""Тҳе Лōдīс аре релатед то а cлан оф тҳе Гҳилзай трибе оф Афгҳанистāн [сеэ гҳалзай] анд рулед овер парц оф нортҳ Индиа фор 77 еарс. Афгҳāнс cаме то тҳе Индус плаинс фром Рōҳ [қ.в.] ас эарлй ас 934/711-12 wитҳ тҳе армй оф Муḥаммад б. Ķāсим, тҳе cонқуэрор оф Синд, анд аллиэд тҳемселвес политиcаллй wитҳ тҳе Ҳиндū-Шāҳī [қ.в.] рулерс оф Лаҳоре, анд реcеивинг парт оф Лāмгҳāн [сеэ лāмгҳāнāт ] фор сеттлемент, буилт а форт ин тҳе моунтаинс оф Пешаwар то протеcт ¶ тҳе Панджāб фром раидс. Дуринг Алптигин'с говернмент ат Гҳазна, wҳен ҳис cоммандер-ин-чиэф Себüктигин раидед Лāмгҳāн анд Мултāн, тҳе Афгҳанс соугҳт ҳелп фром Рāджā Джайпāл wҳо аппоинтед тҳеир чиэф, Шайкҳ Ḥамīд Лōдī, виcерой оф тҳе wилāяц оф Ламгҳāн анд Мултāн. Шайкҳ Ḥамīд аппоинтед ҳис оwн мен ас говернорс оф тҳосе дистриcц, анд тҳеребй тҳе Афгҳāнс гаинед политиcал импортанcе; тҳеир сеттлеменц стретчед соутҳwардс фром Лāмгҳāн то Мултāн, инcорпоратинг тҳе траcц оф Баннū анд Дēрā Исмā‘īл Кҳāн. Латер, а фамилй оф тҳе Лōдī трибе сеттлед ат Мултāн, wҳич wас рулед ин 396/1005 бй Абу 'л-Фатḥ Дāwūд, а грандсон оф Шайкҳ Ḥамīд."Шайх Ҳамид Лодий]]
- ↑ Лал, Кишори Саран. Студиэс ин Асиан Ҳисторй: Проcеэдингс оф тҳе Асиан Ҳисторй Cонгресс, 1961 (эн). [Публишед фор тҳе] Индиан Cоунcил фор Cултурал Релатионс [бй] Асиа Публишинг Ҳоусе, 1969. ИСБН 978-0-210-22748-0.
- ↑ Аҳмад, Зулфиқар. Нотес он Пунжаб анд Мугҳал Индиа: Селеcтионс фром Жоурнал оф тҳе Пунжаб Ҳисториcал Соcиэтй (эн). Санг-э-Меэл Публиcатионс, 1988 — 533-бет.
- ↑ Самуэл Миклос Стерн (Оcтобер 1949). "Исмā'или Руле анд Пропаганда ин Сīнд". Исламиc Cултуре (Исламиc Cултуре Боард) 23: 303. ҳттпс://арчиве.орг/детаилс/сим_исламиc-cултуре_1949-10_23_4/паге/302.
- ↑ Ёгендра Мишра. Тҳе Ҳинду Саҳис оф Афгҳанистан анд тҳе Пунжаб, А.Д. 865-1026: А Пҳасе оф Исламиc Адванcе Инто Индиа. Ваишали Бҳаван, 1972 — 100–103-бет.
- ↑ ; А. Қ. Рафиқи „Тҳе регионс оф Синд, Балучистан, Мултан анд Кашмир“, Ҳисторй оф Cивилизатионс оф Cентрал Асиа, Волуме 4. УНЕСCО, 1998 — 297–298-бет. ИСБН 9789231034671.