Ziyosfera

Shayx Xasan ibn Usmon Magdumiy

Shayx Hasan ibn Usmon Magdumiy (1785–1866) (tamil: செய்கு ஹஸன் இப்னு உஸ்மான் அல்-மக்தூமி) Shri-Lankaning birinchi maʼlumotlari xronologik tarzda saqlangan murush (mavlono) avliyosidir[1]. Hasan mamlakatdagi mashhur valiylardan biri boʻlib, Shri-Lankadagi oʻz muridlari (shogirdlari) orasida Alim Sohib Appa nomi bilan tanilgan[2].

Shayx Hasan ibn Usmon Magdumi
செய்கு ஹஸன் இப்னு உஸ்மான் அல்-மக்தூமி

Shayx Hasan ibn Usmon Magdumi (RA) maqbarasi
Shaxsiy maʼlumotlar
Tavalludi milodiy 1785
(hijriy 1200)
Vafoti milodiy 1866
(hijriy 1283)
Darga Town, Shri-Lanka
Darga Town, Shri-Lanka
Dini Islom
Era 19-asr
Mazhab sunniy (tasavvuf)
Yurisprudensiya shofiiy
Imom ash’ariy
Asosiy qiziqish(lar)i fiqh, tasavvuf, tafsir, hadis
Tariqat Qodiriya

Hayoti

Hasan 1785-yilda (hijriy 1200-yil) Gall yaqinidagi Talapitiyada joylashgan Sholay qishlogʻida tugʻilgan. Otasi alutgamalik Farid ibnning oʻgʻli Usmon Magdumiy, onasi esa gallik, Qozixonaning shayxi Muhammadning yagona qizi Fotima Siddiqadir. Hasan toʻgʻridan-toʻgʻri Abu Bakr naslidan hisoblanadi[3]. Hasanning onasi uning tugʻilganidan toʻqqiz kun oʻtib vafot etgan va onasi vafotidan keyin uni xolasi tarbiyalagan.

Taʼlimi

Hasan dastlabki taʼlimni, jumladan, Qur’on tilovati va din asoslarini madrasada olgan. U keyinchalik taʼlimni davom ettirish uchun Hindistonning Kayalpattinam shahriga borgan va u yerda Shayxuna Lebbay Alim (vafoti hijriy 1240-yil/milodiy 1824-yil) qoʻl ostida tahsil olgan. U tafsir, hadis, fiqh va boshqa diniy fanlarni Shayxuna Lebbay Alim (Shayxuna Pulavar deb ham ataladi)dan oʻrgangan[4].

Faoliyati

Hasan oliy taʼlimini tugatgach Shri-Lankaga qaytgan. U Galle qal’asi masjidiga birinchi qozi etib tayinlangan[5]. U Gall shahrida 42 yil yashagan. Keyinchalik u oʻz hayotining qolgan qismini Hambantota, Trinkomali, Kandi, Ganetanne, Maggona va oxir-oqibat Alutgamada oʻtkazgan. Hasan Sayid Ahmad ibn Abdulloh Bafakiy Rahimahulloh orqali Sayid Shayx Ibmi Muhammadul Jifriy (Jifriy Tongal)ning xalifaligini qabul qilgan[6]. Hasanning yoshligida vafot etgan yagona oʻgʻli bor edi. U umrining katta qismini juda yaxshi koʻrgan ikki jiyani bilan oʻtkazgan. Ular – Muhammad Lebbe va Shayx Abdulqodir boʻlib, ular omma orasida Kaliy ar Faqin Lebbe va Shayx Hasan nomlari bilan mashhur boʻlishgan. Hasan xalifalik bilan bogʻliq barcha vakolatlarini unga (Shayx Abdulqodirga) bergan[7]. U juda yoshligida avliyolik maqomiga erishgan. U Qohiradagi Al-Azhar universitetida tahsil olib, ilohiyot boʻyicha nomdor olim boʻlgan.

Vafoti

Hasan 1866-yil 22-mayda (hijriy 1283-yil 7-muharram) 80 yoshida vafot etgan va Darga Townda, Alutgamada dafn etilgan[8].

Masheyk bayrami

Hasan 1862-yilda „Masheyk bayrami“ni (Masheyk Kanduri) boshlab bergan. Kanduri (bayram) aslida Muhammad va soʻfiy avliyolari haqidagi ommaviy diniy qiroatlar, shuningdek, taom ulashishni anglatadi[9]. Masheyk bayrami har yili oʻtkaziladi. Hasan vafotidan soʻng, Masheyk bayrami Shayx Hasanning maqbarasi yonida oʻtkazib kelinmoqda. 150 yillik anʼanaviy Masheyk bayrami 2012-yil 26-sentabrda boʻlib oʻtgan[10].

Manbalar

  1. ↑ Shuayb Alim, Dr.Tayka. Arabic, Arwi and Persian in Serandib and Tamil Nadu. Madras: Imamul Arus Trust, 1996 — 43-bet. 
  2. ↑ Mukthar, B.M.. „A monument to spiritual development of Muslims“. archives.dailynews.lk. The Associated Newspapers of Ceylon Ltd. Daily News (2009-yil 16-yanvar). Qaraldi: 2020-yil 3-iyun.
  3. ↑ Mukthar, B.M.. „இறைநேசர் மஹ்தூமி (ரலி)யின் 151வது வருட ஞாபகார்த்த மஜ்லிஸ் (151st Feast of Saint Osman Magdoomy Rahimahullah)“. Thinakaran. The Associated Newspapers of Ceylon Ltd (2013-yil 15-sentyabr). Qaraldi: 2020-yil 3-iyun.[sayt ishlamaydi]
  4. ↑ Mohamed, A. L. M.. Sheikh Hassan Bin Osmanul Magdoomy - Holy Saint Enshrined at Dharge Town. Dharga Town: Dharga House, 1998 — 3-bet. 
  5. ↑ Azeez, A. W. A.. „141st Anniversary of The Mashaik Feast - Dharga Town: long and cherished history“. archives.dailynews.lk. The Associated Newspapers of Ceylon Ltd. Daily News (2004-yil 1-yanvar). Qaraldi: 2020-yil 3-iyun.
  6. ↑ Mukthar, B.M.. „Grand feast of Darga Town“. archives.dailynews.lk. The Associated Newspapers of Ceylon Ltd. Daily News (2007-yil 16-noyabr). Qaraldi: 2020-yil 3-iyun.
  7. ↑ Azeez, A. W. A.. „The Masheik Feast in Dharga Town“. Daily News. The Associated Newspapers of Ceylon Ltd (2002-yil 23-yanvar). Qaraldi: 2020-yil 2-iyun.
  8. ↑ Mohamed, A. L. M.. Sheikh Hassan Bin Osmanul Magdoomy - Holy Saint Enshrined at Dharge Town. Dharga Town: Dharga House, 1998 — 53-bet. 
  9. ↑ Shuayb Alim, Dr.Tayka. Arabic, Arwi and Persian in Serandib and Tamil Nadu. Madras: Imamul Arus Trust, 1996 — 736-bet. 
  10. ↑ „150th Mashaik Feast at Dharga Town“. Daily Mirror (2012-yil 25-sentyabr). Qaraldi: 2020-yil 2-iyun. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Shayx_Xasan_ibn_Usmon_Magdumiy" dan olindi