Ziyosfera

Shein yodgorligi

Шеин ёдгорлиги — бу рус давлат ва ҳарбий арбоби, яқин бояр (1695-йилдан), биринчи рус генералиссимуси (1696-йил) Алексей Семенович Шеиннинг Ростов вилояти, Азов шаҳридаги ҳайкалтарошлик қиёфаси. Алексей Шеин Қрим юришларида қатнашди ва подшоҳ буйруғи билан ўқотарлар қўзғолонини бостирди. Азов учун жангларда қўмондон энг юқори ҳарбий унвонга эга бўлди. Ёдгорлик 2009-йил 12-июнда очилган. Лойиҳа муаллифлари — Россияда хизмат кўрсатган рассом М. А. Лушников; Россияда хизмат кўрсатган рассом, Россия Бадиий академиясининг мухбир аъзоси В. П. Мокроусов бўлдилар.

Жойлашган манзил: Азов шаҳрининг тарихий маркази, Московская кўчадаги 23-уй яқинида.

Ёдгорлик

2009-йил 12-июнда Ростов вилоятининг Азов шаҳрида биринчи рус генералиссимуси, Буюк Пётрнинг қуролдоши, бояр Алексей Семенович Шеин (1652 — 1700-йиллар) ҳайкали очилди. Ҳарбий арбобнинг бронза фигураси музей қаршисидаги Азовнинг тарихий марказидаги пойдеворга ўрнатилди. А.Шейн бир қўлида қилич, бир оёғи қалъа тошида турган ҳолда тасвирланган. Пойдеворли ёдгорликнинг баландлиги 5 метрга яқин.

Пётрнинг Азов ёдгорлиги, Азов қал’аси ва ўлкашунослик музейи билан биргаликда у Азов ва Россия давлати йилномаси саҳифаларини эслатувчи тарихий мажмуани ташкил қилади. Ёдгорликдаги ёзув қуйидагича: Алексей Семенович Шеин, биринчи рус генералиссимуси (1652-1700).

Бронза фигураси Азовнинг тарихий марказидаги Ковалев уйи ва Савдо қаторларининг 2-биноси ўртасида ўрнатилган.

Тарихи

1695 ва 1696-йилларда Пётр И Азов юришларини — Усмонли империясига қарши рус ҳарбий юришларини бошлаган. 1696-йилдаги Азов юришида А. С. Шеин рус қўшинларини бошқарган.

Жанглар натижасида Азов гарнизони ва Доннинг шимолий қанотининг кириш қисмида жойлашган Лютих қал’аси рус қўшинларига таслим бўлди. Аскарбоши Шеин иккинчи Азов юришидаги хизматлари учун биринчи рус генералиссимуси унвонига эга бўлди.

Азовнинг қўлга олиниши ХВИИ-асрда Усмонли империяси билан урушларда Россия учун биринчи йирик ғалаба эди. Русларнинг бу катта стратегик муваффақияти 1700-йилда Константинопол шартномаси билан таъминланди. Азов Туркиянинг империя интилишларининг шимолий-шарқий таянчи бўлишни тўхтатди, Россиянинг жанубидаги Азов денгизига кириш очиқ бўлди. Юришлар натижасида Россия Азовга қўшни ҳудуд ва янги қурилган қал’алари (Таганрог, Павловск, Миус) билан эришди ва Қрим хонига йиллик ўлпон тўлашни тўхтатди.

Адабиётлар

  • Генералиссимус Шеин вернулся в Азов (памятник Шеину) //Азовская неделя. – 2009. - №24 (18 июня). – С.1

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Shein_yodgorligi" dan olindi