Shenjen
Шенжен (хитойча: 深圳, Шēнжèн, сўзма-сўз — „чуқур чегара“) — Хитойнинг жанубидаги Гуангдонг провинсиясида, Гонконг билан чегарадош шаҳар. 2000-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш натижаларига кўра аҳоли сони 7 008 831 киши,[1] 2010-йилдаги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра — 10 357 938 киши[1][2] (БМТ маълумотларига кўра, Шенжен аҳолининг ўсиши бўйича дунёдаги биринчи бешта шаҳарлардан бири ҳисобланади [3][4]). Кенг кўламли хорижий ва давлат инвестициялари туфайли, қисқа вақт ичида шаҳар Пеарл Ривер Делтасининг иқтисодий минтақасининг йирик саноат, молиявий ва транспорт марказига ва умуман бутун мамлакатга айланди. Бугунги кунда Шензҳен Хитойнинг энг тез ривожланаётган шаҳарларидан бири бўлиб, мамлакатнинг рақобатбардош тўртинчи шаҳри бўлиб, экспорт ҳажми бўйича Хитой шаҳарлари орасида энг катта ва инвестициялар, янги технологиялар ва бизнес юритиш маданиятини жалб қилиш учун эшик бўлиб хизмат қилади.
Шенжен хитойча: 深圳 | |
|---|---|
| Шаҳар | |
 | |
| 22°32′0″Н 114°8′0″Э / 22.53333°Н 114.13333°Э | |
| Мамлакат | Хитой Халқ Республикаси |
| вилоят | Гуандун |
| Ҳукумат | |
| • Мер | Чен Ру Гуй |
| Асос солинган | 5-март 1979-йил |
| Илк эслатилиши | 1410-йил |
| Аввалги номлари | Шенжен шаҳарчаси, Баўан округи, Синан округи |
| Қачондан бери шаҳар | 1340 |
| Майдон | 1,997.47 км2 (771.23 кв ми) |
| Маркази баландлиги | 12 м |
| Иқлим тури | Субтропик муссон |
| Расмий тил(лар)и | хитойча |
| Аҳолиси | 13 438 800 |
| Зичлиги | 6 728 киши/км2 |
| Миллий таркиб | хитойликлар |
| Конфессиявий таркиб | Христианлар, буддистлар |
| Вақт минтақаси | УТC+8 |
| Телефон коди | +86 755 |
| Почта индекс(лар)и | 518000 |
| Автомобил коди | 粤Б (кантон Б) |
|
| |
Аслида, шаҳар 1979-йилда Баўан округи ҳудудида „Шенжен“ деб қайта номланган жойда ташкил этилган, аммо шаҳар посёлкаси бу ҳудудда ИВ асрдан бери мавжуд бўлган. 2008-йилда Шенжен ЮНЕСКО томонидан Дизайннинг ижодий шаҳри сифатида танланди[5], 2011-йилда ХХВИ Жаҳон ёзги Универсиада бўлиб ўтди, бу туфайли унинг инфратузилмаси сезиларли даражада янгиланди ва кенгайтирилди. Шенжен биринчи навбатда ўзининг юқори қаватли архитектураси, тематик парклари, саноат кўргазмалари ва, шубҳасиз, электрон ва электротехника саноатининг энг йирик марказларидан бири сифатида машҳурдир (масалан, машҳур иПҳоне ва иПад-ларнинг аксарияти шу ерда ишлаб чиқарилган).
Теч Инсидер веб-сайтига (Бусинесс Инсидер бўлими) кўра, Шенжен дунёдаги энг технологик ривожланган шаҳарлардан бири ҳисобланади. 2019-йилга келиб, Шенжен бизнес қилиш учун энг яхши Хитой шаҳарлари орасида иккинчи ўринни эгаллади (Гуанчжоудан кейин).
Топоним
Жен номи ҳақида энг қадимги ёзувлар 1410-йилда, Минг сулоласи даврида қайд этилган[6]. Аҳоли гуруч далаларида оқадиган сувни „Жен“ деб аташган (хитойча: 圳; „ариқ, сув оқими“). Шенженга ушбу ҳудудда жойлашган (хитойча: 深; „чуқур“) дренаж номи берилган[7].
Тарихи
Дастлаб, бу эрларда балиқчилик билан шуғулланган Баюэ (百越) қабиласи яшаган. Милоддан аввалги ИИИ асрдан бошлаб бу эрга Хитой мустамлакачилари кела бошлади. Хан сулоласи даврида замонавий Шенжен ҳудуди давлат туз монополиясининг маркази бўлган ва империя ҳимояси остида бўлган (туз қазиб олиш ҳали ҳам Пеарл дарёси яқинида, шаҳар ғарбида жойлашган ва Янтиан (盐田) номи „туз конларини“ англатади). Хан сулоласи ва Уч қироллик даврида Баўан ва Донггуаннинг маҳаллий туманлари ягона Боло округи таркибига кирган (Булу ёки 博羅). ИВ асрда Шарқий Жин сулоласи даврида Донггуан провинсиясининг (Динггуан, Тунг Квун ёки 東 官) таркибига кирган алоҳида Шенжен ва Донггуан шаҳарлари ҳудудини ўз ичига олган алоҳида Баоан графлиги тузилди. Замонавий Наншан тумани ўрнида жойлашган Нантоу Сити (Нантоуу, на тҳис) ушбу вилоятнинг маркази эди, кейинчалик у Баўан (По Он, 寶安), Дюнмен (Туэн Мун, 屯門) ва Хинъан (Сан Он, 新安) номи билан танилган.). ВИИИ асрнинг-йилномаларига кўра, Кантонга кетаётган чет эл кемалари Нантуда тўхтарди, маҳаллий гарнизон эса Пеарл дарёси делтасининг жанубий томонини қўриқлаган. 757-йилда, Танг сулоласи даврида Динггуан (東 官) провинсияси Данггу (東莞) деб қайта номланди.
Географик хусусият
Географик жойлашув
Шенжен Марварид дарёси делтасида жойлашган бўлиб; жанубда Гонконг, шимоли-ғарбда Донггуан шаҳри билан (иккала шаҳарнинг марказий қисмлари орасидаги масофа тахминан 60 км), шимолий-шарқда Хойжоу шаҳри билан чегарадош. Донггуан Шенженни Гуангдонг вилояти пойтахти Гуангжоу билан ажратиб туради (Шенжен марказидан Гуангжоу марказигача бўлган масофа тахминан 100 км). Марварид дарёсининг қарама-қарши соҳилида, Шенжендан жануби-ғарбда 60 км масофада Жухай ва Макао шаҳарлари жойлашган.<[8] Шенжен билан Гонконг чегараси (Шамчун, хитойча: 深圳 深圳) ва Шатужиао (Шатаукок, хитойча: 沙頭角 沙頭角) дарёлари бўйлаб ўтади. Шенжен шаҳрининг суб-провинсиясиял қисмининг майдони — 1989 км² (бошқа манбаларга кўра — 1953 ва 2050 км²)
Релефи
Дастлаб Шенжен ҳудуди унумдор ерларга эга тепаликлардан ташкил топган эди, аммо шаҳар махсус иқтисодий зона деб эълон қилингач, маҳаллий манзара жиддий ўзгаришларга учради. Турар-жой ва ишлаб чиқариш бинолари эгаллаган майдоннинг доимий равишда кенгайиши тепаликлар ва ўрмонларнинг йўқ қилинишига олиб келди. Ҳозир учта муҳим тепаликлар сақланиб қолган бўлиб, булар:
- Утуншан (шаҳарнинг энг баланд чўққиси 944 м);
- Лианҳуашан;
- Бижиашан.
Шенженда Жусзян ва Дунсзян дарёлари билан боғланган 300 дан ортиқ дарё ва оқимлар мавжуд. Соҳилнинг умумий узунлиги 230 кмни ташкил қилади.
Манбалар
- ↑ 1,0 1,1 „Хитой Халқ Республикаси - Гуангдонг ма'мурий бирликлари“ (эн). 2014-йил 14-мартда асл нусхадан архивланган.
- ↑ „БМТ энг тез ривожланаётган шаҳарлар номини э'лон қилди“ (ру) (деадлинк). "Экономика" нашриёти (26 октябр 2012). 2013-йил 15-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 3-ноябр. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-02-15 санасида архивланган)
- ↑ „Овервиэw“ (деадлинк). 2012-йил 23-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 16-феврал.
- ↑ „Cивиc Эcономиc Стренгтҳ“ (деадлинк). 2013-йил 3-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-март. (Wайбаcк Мачине сайтида 2013-02-03 санасида архивланган)
- ↑ „Шензҳен десигнатед ас УНЕСCО Cреативе Cитиэс“ (деадлинк). 2012-йил 21-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 27-феврал.
- ↑ 深圳地名网. „зҳ:深圳地名“. Шензҳен Пеопле'с Говернмент (27-май 2010-йил). 4-октабр 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 14-ноябр 2011-йил.(Wайбаcк Мачине сайтида 2012-05-11 санасида архивланган)
- ↑ „зҳ:深圳概貌“. Шензҳен Пеопле'с Говернмент (12-июл 2011-йил). 4-ноябр 2011-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 25-октабр 2011-йил.
- ↑ „Ҳоw тҳе У.С. Лост Оут он иПҳоне Wорк“ (деадлинк). 2012-йил 22-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 14-март.