Shida Kartli
Шида Картли (грузинча: შიდა ქართლი, маъноси „ички Картли“; Юқори Карталиния[1][2]) — ўлка (мхаре), Грузиядаги маъмурий-ҳудудий бирлик, Картли тарихий вилояти таркибига киради. Грузиянинг марказий қисмида жойлашган ва Имерети, Мцхета-Мтианети, Самцхе-Жавахети, Квемо-Картли мхареларига, шунингдек, Тбилисининг алоҳида маъмурий бирлигига туташган. Айни пайтда минтақанинг катта қисми қисман давлат сифатида тан олинган Жанубий Осетия томонидан назорат қилинади.
|
| ||
| Ўлка | ||
|---|---|---|
| Йирик шаҳарлари |
| |
| Аҳоли (2018) | 2 259 251 | |
| Миллатлар таркиби | грузинлар (94,7 %), озарбайжонлар (2,1 %), осетинлар (1,8 %), арманлар (0,8 %) | |
| Динлар таркиби |
православлар 95,87 % мусулмонлар 2,15 % | |
| Майдони | 5696,44 км² | |
| Код ИСО 3166-2 | ГЕ-СК | |
| Харитада | ||
Маъмурий маркази — Гори шаҳри.
Маъмурий-ҳудудий бўлиниши
Маъмурий жиҳатдан, минтақа тўртта муниципалитетдан иборат (2006-йилгача — туманлар):
| Муниципалитет | майдон,км² | 2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[3] | 2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[4] | 2019-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[5] | маркази |
|---|---|---|---|---|---|
| Гори | 1352 | 148 686 | 125 692 | 123 233 | Гори ш. |
| Жава (Ҳудудининг 100 % қисми Жанубий Осетия де-фактоси остида) | 1503 | 8 870 | 6 600 | 7 650 | Жава ш. т. пос. |
| Карели | 688 | 50 422 | 41 316 | 41 145 | Карели ш. |
| Каспи | 803 | 52 217 | 43 771 | 42 753 | Каспи ш. |
| Хашури | 585 | 62 714 | 52 603 | 52 120 | Хашури ш. |
| ўлка, умумий | 314 039 | 263 382 | 259 251 | Гори ш. |
Грузия қонунчилигига кўра, Шида Картли минтақаси, шунингдек, қисман тан олинган Жанубий Осетия Республикасининг Жава туманининг бир қисмида жойлашган 5- Ява муниципалитетини (маркази Ява қишлоғида) ҳам ўз ичига олади. Грузия ҳукумати томонидан назорат қилинмайди. Гори муниципалитети Цхинвали шаҳри тўлиқ Жанубий Осетия Республикаси ҳукумати томонидан назорат қилинади ва республиканинг пойтахти ҳисобланади.
- Аҳоли пунктлари
Шаҳарлар: Гори (48 143 киши, 2014-йил аҳолини рўйхатга олиш бўйича), Хашури (26 135 киши), Каспи (13 423 киши), Карели (6654 киши).
Шаҳар типидаги аҳоли пунктлари : Хашури муниципалитетидаги Сурами (7492 киши, 2014-йилги аҳоли рўйхати); Карели муниципалитетидаги Агара (3364 киши).
Аҳолиси
2018-йил 1-январ ҳолатига минтақа аҳолиси 259 251 кишини[6], 2014-йил 1-январ ҳолатига кўра эса — 313 800 кишини[7] (Жанубий Осетиянинг Цхинвали туманидан ташқари) ташкил этди.
2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, минтақанинг назорат остидаги қисмида 314 039 аҳолининг кўпчилиги грузинлар эди (91,8% ёки 288 382 киши). Осетинлар — 4,3% (13383 киши), озарбайжонлар — 1,8% (5768 киши), арманлар — 1,1% (3521 киши), руслар — 0,6% (1946 киши) ни ташкил этади[8].
2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, минтақанинг назорат остидаги қисмида 263 382 аҳолининг кўпчилиги грузинлар эди (94,72% ёки 249 479 киши). Озарбайжонлар 2,09%, осетинлар атиги 1,77%, арманлар — 0,79%, руслар — 0,29% ни ташкил этди[9].
| Аҳоли сони | % | |
|---|---|---|
| Жами | 263 382 | 100.00% |
| грузинлар | 249 479 | 94,72% |
| озарбайжонлар | 5501 | 2.09% |
| осетинлар (де-факто Жанубий Осетия ҳудудидан ташқарида) | 4668 | 1.97% |
| арманлар | 2072 | 0,79% |
| руслар | 758 | 0,29% |
| украинлар | 208 | 0,08% |
| юнонлар | 163 | 0,06% |
| яҳудийлар | 122 | 0,05% |
| оссурияликлар | 34 | 0,01% |
| бошқа | 377 | 0,14% |
Осетинлар Шида-Картли жанубида, хусусан, Гори (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра 1736 киши ёки 1,38%) ва Карели муниципалитетларида (2014 йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра 931 киши ёки 2,25%) — шу жумладан Триалети тизмасининг этакларида, яна Каспи (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича 1745 киши ёки 3,99%) ва Хашури муниципалитетларида (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича 256 киши ёки 0,49%) яшайди[10].
Шида-Картли муниципалитетларининг этник таркиби (2014-йил аҳоли рўйхатга олиш бўйича)[11] (Жанубий Осетия томонидан назорат қилинадиган ҳудудлар бундан мустасно)
| муниципалитет | Жами | грузинлар | % | озарбайжонлар | % | осетинлар | % | арманлар | % | руслар | % | украинлар | % | греклар | % | яҳудийлар | % | бошқалар | % |
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Гори | 125 692 | 121 204 | 96.43% | 525 | 0,42% | 1736 | 1.38% | 1321 | 1.05% | 438 | 0,35% | 126 | 0,10% | 85 | 0,07% | 100 | 0,08% | 157 | 0,12% |
| Карели | 41 316 | 38 684 | 93.63% | 1124 | 2.72% | 931 | 2.25% | 311 | 0,75% | 81 | 0,20% | 25 | 0,06% | 28 | 0,07% | 7 | 0,02% | 125 | 0,30% |
| Каспи | 43 771 | 37 877 | 86.53% | 3846 | 8.79% | 1745 | 3.99% | 104 | 0,24% | 101 | 0,23% | 39 | 0,09% | 19 | 0,04% | 0 | 0,00% | 40 | 0,09% |
| Хашури | 52 603 | 51 714 | 98.31% | 6 | 0,01% | 256 | 0,49% | 336 | 0,64% | 138 | 0,26% | 18 | 0,03% | 31 | 0,06% | 15 | 0,03% | 89 | 0,17% |
| Шида-Картли, жами | 263 382 | 249 479 | 94,72% | 5501 | 2.09% | 4668 | 1.77% | 2072 | 0,79% | 758 | 0,29% | 208 | 0,08% | 163 | 0,06% | 122 | 0,05% | 411 | 0,16% |
Динлари
Минтақа аҳолисининг асосий қисми (Грузия назорати остидаги қисми) православлар (96,3%), озчилик мусулмонлар (1,8%) ва бошқалар.
Манбалар
- ↑ „Грузия“, Энциклопедия Кольера. Открытое общество, 2000.
- ↑ Грузия // Энсиклопедия „Вокруг света“
- ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)
- ↑ „Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 Генерал Популатион Cенсус Маин Ресулц Генерал Информатион)“. 2014 ГЕНЕРАЛ ПОПУЛАТИОН CЕНСУС РЕСУЛТС (эн) (деадлинк). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-апрел.
- ↑ „Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг.“ (эн) (деадлинк). Национальная статистическая служба Грузии. 2018-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
- ↑ „Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг.“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2018-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
- ↑ „Оценка населения Грузии на 2004—2014 гг. по муниципалитетам по данным Департамента статистики Грузии“ (эн). 2014-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган.
- ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)
- ↑ „Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 Генерал Популатион Cенсус Маин Ресулц Генерал Информатион)“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-апрел.
- ↑ „Национальный состав по краям Грузии (Тотал популатион бй регионс анд этҳниcитй)“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-октябр.
- ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)
Ҳаволалар
| Викиомборда „Шида Картли“ мавзуси бўйича медиафайллар бор. |