Шида Картли (грузинча: შიდა ქართლი, маъноси „ички Картли“; Юқори Карталиния[1][2]) — ўлка (мхаре), Грузиядаги маъмурий-ҳудудий бирлик, Картли тарихий вилояти таркибига киради. Грузиянинг марказий қисмида жойлашган ва Имерети, Мцхета-Мтианети, Самцхе-Жавахети, Квемо-Картли мхареларига, шунингдек, Тбилисининг алоҳида маъмурий бирлигига туташган. Айни пайтда минтақанинг катта қисми қисман давлат сифатида тан олинган Жанубий Осетия томонидан назорат қилинади.

Шида-Картли грузинча: შიდა ქართლი



Ўлка
Йирик шаҳарлари
  • Гори (48 143 к.)
  • Хашури (26 135 к.)
  • Каспи (13 423 к.)
  • Карели (6654 к.)
Аҳоли (2018) 2 259 251
Миллатлар таркиби грузинлар (94,7 %), озарбайжонлар (2,1 %), осетинлар (1,8 %), арманлар (0,8 %)
Динлар таркиби православлар 95,87 %
мусулмонлар 2,15 %
Майдони 5696,44 км²
Код ИСО 3166-2 ГЕ-СК
Харитада

Маъмурий маркази — Гори шаҳри.

Маъмурий-ҳудудий бўлиниши

Маъмурий жиҳатдан, минтақа тўртта муниципалитетдан иборат (2006-йилгача — туманлар):

Муниципалитет майдон,км² 2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[3] 2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[4] 2019-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича[5] маркази
Гори 1352 148 686 125 692 123 233 Гори ш.
Жава (Ҳудудининг 100 % қисми Жанубий Осетия де-фактоси остида) 1503 8 870 6 600 7 650 Жава ш. т. пос.
Карели 688 50 422 41 316 41 145 Карели ш.
Каспи 803 52 217 43 771 42 753 Каспи ш.
Хашури 585 62 714 52 603 52 120 Хашури ш.
ўлка, умумий 314 039 263 382 259 251 Гори ш.

Грузия қонунчилигига кўра, Шида Картли минтақаси, шунингдек, қисман тан олинган Жанубий Осетия Республикасининг Жава туманининг бир қисмида жойлашган 5- Ява муниципалитетини (маркази Ява қишлоғида) ҳам ўз ичига олади. Грузия ҳукумати томонидан назорат қилинмайди. Гори муниципалитети Цхинвали шаҳри тўлиқ Жанубий Осетия Республикаси ҳукумати томонидан назорат қилинади ва республиканинг пойтахти ҳисобланади.

Аҳоли пунктлари

Шаҳарлар: Гори (48 143 киши, 2014-йил аҳолини рўйхатга олиш бўйича), Хашури (26 135 киши), Каспи (13 423 киши), Карели (6654 киши).

Шаҳар типидаги аҳоли пунктлари : Хашури муниципалитетидаги Сурами (7492 киши, 2014-йилги аҳоли рўйхати); Карели муниципалитетидаги Агара (3364 киши).

Аҳолиси

2018-йил 1-январ ҳолатига минтақа аҳолиси 259 251 кишини[6], 2014-йил 1-январ ҳолатига кўра эса — 313 800 кишини[7] (Жанубий Осетиянинг Цхинвали туманидан ташқари) ташкил этди.

2002-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, минтақанинг назорат остидаги қисмида 314 039 аҳолининг кўпчилиги грузинлар эди (91,8% ёки 288 382 киши). Осетинлар — 4,3% (13383 киши), озарбайжонлар — 1,8% (5768 киши), арманлар — 1,1% (3521 киши), руслар — 0,6% (1946 киши) ни ташкил этади[8].

2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра, минтақанинг назорат остидаги қисмида 263 382 аҳолининг кўпчилиги грузинлар эди (94,72% ёки 249 479 киши). Озарбайжонлар 2,09%, осетинлар атиги 1,77%, арманлар — 0,79%, руслар — 0,29% ни ташкил этди[9].

Аҳоли сони %
Жами 263 382 100.00%
грузинлар 249 479 94,72%
озарбайжонлар 5501 2.09%
осетинлар (де-факто Жанубий Осетия ҳудудидан ташқарида) 4668 1.97%
арманлар 2072 0,79%
руслар 758 0,29%
украинлар 208 0,08%
юнонлар 163 0,06%
яҳудийлар 122 0,05%
оссурияликлар 34 0,01%
бошқа 377 0,14%

Осетинлар Шида-Картли жанубида, хусусан, Гори (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра 1736 киши ёки 1,38%) ва Карели муниципалитетларида (2014 йилги аҳолини рўйхатга олиш маълумотларига кўра 931 киши ёки 2,25%) — шу жумладан Триалети тизмасининг этакларида, яна Каспи (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича 1745 киши ёки 3,99%) ва Хашури муниципалитетларида (2014-йилги аҳолини рўйхатга олиш бўйича 256 киши ёки 0,49%) яшайди[10].

Шида-Картли муниципалитетларининг этник таркиби (2014-йил аҳоли рўйхатга олиш бўйича)[11] (Жанубий Осетия томонидан назорат қилинадиган ҳудудлар бундан мустасно)

муниципалитет Жами грузинлар % озарбайжонлар % осетинлар % арманлар % руслар % украинлар % греклар % яҳудийлар % бошқалар %
Гори 125 692 121 204 96.43% 525 0,42% 1736 1.38% 1321 1.05% 438 0,35% 126 0,10% 85 0,07% 100 0,08% 157 0,12%
Карели 41 316 38 684 93.63% 1124 2.72% 931 2.25% 311 0,75% 81 0,20% 25 0,06% 28 0,07% 7 0,02% 125 0,30%
Каспи 43 771 37 877 86.53% 3846 8.79% 1745 3.99% 104 0,24% 101 0,23% 39 0,09% 19 0,04% 0 0,00% 40 0,09%
Хашури 52 603 51 714 98.31% 6 0,01% 256 0,49% 336 0,64% 138 0,26% 18 0,03% 31 0,06% 15 0,03% 89 0,17%
Шида-Картли, жами 263 382 249 479 94,72% 5501 2.09% 4668 1.77% 2072 0,79% 758 0,29% 208 0,08% 163 0,06% 122 0,05% 411 0,16%

Динлари

Минтақа аҳолисининг асосий қисми (Грузия назорати остидаги қисми) православлар (96,3%), озчилик мусулмонлар (1,8%) ва бошқалар.

Манбалар

  1. ↑ „Грузия“, Энциклопедия Кольера. Открытое общество, 2000. 
  2. ↑ Грузия // Энсиклопедия „Вокруг света“
  3. ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)
  4. ↑ „Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 Генерал Популатион Cенсус Маин Ресулц Генерал Информатион)“. 2014 ГЕНЕРАЛ ПОПУЛАТИОН CЕНСУС РЕСУЛТС (эн) (деадлинк). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-апрел.
  5. ↑ „Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг.“ (эн) (деадлинк). Национальная статистическая служба Грузии. 2018-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  6. ↑ „Численность населения краёв и муниципалитетов Грузии на начало года в 1994—2018 гг.“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2018-йил 23-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 29-октябр.
  7. ↑ „Оценка населения Грузии на 2004—2014 гг. по муниципалитетам по данным Департамента статистики Грузии“ (эн). 2014-йил 22-июлда асл нусхадан архивланган.
  8. ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)
  9. ↑ „Итоги переписи населения Грузии 2014 года (2014 Генерал Популатион Cенсус Маин Ресулц Генерал Информатион)“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2016-йил 28-апрел.
  10. ↑ „Национальный состав по краям Грузии (Тотал популатион бй регионс анд этҳниcитй)“ (эн). Национальная статистическая служба Грузии. 2016-йил 8-августда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 13-октябр.
  11. ↑ Этнический состав Грузии по переписи 2002 года (ингл.)

Ҳаволалар