Shimoliy Osetiyada islom





Шимолий Осетияда ислом - Шимолий Осетия динларидан бири бо'либ, мусулмон жамоасини осетинлар (Республикадаги 470 минг осетиннинг 43 мингга яқини), ингушлар (25-28000 киши), қумиқлар (ма'лумотларга ко`ра 16000 киши), чеченлар, кабардлар, дог'истонликлар, озарбайжонлар, месхети турклари, татарлар, тожиклар, о'збеклар, араблар, ногайлар ташкил қилади.
Тарихи
Осетинлар орасида ислом динининг тарқалиши ҳақидаги дастлабки ёзма далилларидан бири Вакушти Багратионийга тегишли. У ислом динини қабул қилган осетин феодаллари ҳамда деҳқонларнинг асосий қисми эса христиан динини қабул қилганлари ҳақида ма'лумот беради. ХВИИИ асрнинг иккинчи ярмига келиб, осетинларнинг деярли барча аристократик оилалари ва уларга қарам бо'лган мулклар ислом динининг диний ва ахлоқий ме'ёрларига қат'ий риоя қиладилар.
ХИХ асрда Шимолий Осетиядан минглаб мусулмон осетинлар Туркияга ко'чиб о'тишди ва у ерда аҳоли пунктларини ташкил қилишган. Конфессионал нуқтаи назардан, деярли барча муҳожирлар, шубҳасиз, сунний мусулмонлар эди[1].
Совет даврида Шимолий Осетияда мусулмон олимларибутунлай ё'қ бо'либ кетди . 1985-йил, 28-февралда Дин ишлари бо'йича кенгаш раиси Константин Харчев КПСС Марказий Қо'митасига Шимолий Осетия АССРда мусулмонларнинг бирорта ҳам ро`йхатдан о`тган бирлашмаси ё'қлиги ҳақида хабар беради[2] .
2016-йил, 17-мартда бўлиб ўтган мусулмонларнинг бешинчи қурултойида очиқ овоз бериш йўли билан Хожи Мурат Гацалов бир овоздан Шимолий Осетиянинг янги муфтийси этиб сайланган[3].
2012-йил, 26-декабрда муфтий ўринбосари Ибрагим Дударов ўлдирилган[4].
2014-йил, 16-август Муфтий ўринбосари: Расул Гамзатов[5] .
Сони
Осетинлар орасида мусулмонларнинг улуши тахминан 15 фоизни ташкил қилади[6]. Ан'анага ко'ра, уларнинг аксарияти Дигорияликлардир. Бироқ тарих фанлари доктори Р. С. Бзарова , Осетин мусулмонларининг мутлақ ко'пчилиги доимо Шимолий Осетия шарқидаги ҳозирги Правобережний ва Киров вилоятлари иронцйлари бо'либ келган. Одатда ишонилганидек, Дигорлар эмас[7].
Шимолий Осетия собиқ муфтийси Дзанхот Ҳажи Хекилаэвнинг со'зларига ко'ра, Октябр инқилобигача мусулмонлар Осетиядаги диндорларнинг 40 %ини ташкил қилишган[8].
Ҳисоб-китобларга ко'ра, осетинлар орасида мусулмонларнинг улуши 30-40% ни ташкил этган[8][9][10].
Шимолий Осетиядаги масжидлар
1910-йилга келиб Шимолий Осетия ҳудудида 35 та масжид фаолият юритган[11]. Совет даврида деярли барча масжидлар ёпилган ёки бошқа ижтимоий обектларга айлантирилган. Айрим масжидлар эса вайрон қилинган.
1980-йилларнинг охирига келиб олдин ёпилган масжидларни тиклаш бошланди.[манба керак] .
Ма'лумотларга ко`ра, 2015-йилда республика ҳудудида қуйидаги масжидлар фаолият кўрсатган[манба керак] :
- Собор масжиди, Мусулмонлар диний бошқармаси Владикавказ,
- намоз хонаси - Владикавказ,
- масжид - шаҳар Беслан ,
- масжид - шаҳар Моздок ,
- масжид - с. Элхотово (2 масжид),
- масжид - с. Чикола (3 та масжид),
- масжид - с. Кизляр (8 масжид),
- масжид - с. Замонкул ,
- масжид - с. Зилги ,
- масжид - с. юк ташиш ,
- масжид - с. Брутус (фаол эмас)
- масжид - с. Лескен ,
- масжид - с. Лезгор (фаол эмас)
- масжид - с. Ногкау (фаол эмас)
- масжид - с. Майское,
- масжид - с. Чермен
- намоз хонаси - До'нг'арон ,
- масжид - с. Дачноэ ,
- масжид - с. Тарскоэ ,
- масжид - с. Тог' этаги ,
- масжид - с. Қумбулта
- масжид - с. Ҳурикау .
Ва шунингдек...
- Туркиядаги осетинлар
Ҳаволалар
- Умид Эмелянова. Осетия мусулмонлари: сивилизациялар чорраҳасида. И қисм , ИИ (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-06-14 санасида архивланган) қисм, ИИИ қисм .
- „История Ислама в Осетии“.
- ↑ „Осетины на Ближнем Востоке: поселение, адаптация, этносоциальная эволюция (краткий очерк)“. 2017-йил 12-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-июн.
- ↑ Наследие. Вып. 1: Религия — общество — государство: институты, процессы, мысль. Книга 1: История государственно-конфессиональных отношений в России (Х — начало ХХИ века) : хрестоматия в двух частях / Сост. Ю. П. Зуев; под общ. ред. Ю. П. Зуева, В. В. Шмидта. Часть ИИ: ХХ — начало ХХИ века. — М.: Изд-во РАГС; ИД «МедиаПром», 2010. — С. 169.
- ↑ „Муфтием Северной Осетии избран Мурат Гацалов“. 2017-йил 2-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-июн.
- ↑ „Дударов Ибрагим Султанович (Биография)“. 2017-йил 18-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-июн.
- ↑ „Расул Магомедович Гамзатов (Биография)“. 2017-йил 20-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 14-июн.
- ↑ Рощин М. Ю. „Ислам в Северной Осетии“. — „Однако, по оценкам специалистов, около 15% населения республики являются мусульманами.“. 2013-йил 14-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2013-йил 9-декабр.
- ↑ „В Осетии мусульман никогда не было больше 12-15 % населения“. 2021-йил 11-майда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2011-йил 12-декабр.
- ↑ 8,0 8,1 Емельянова Н. М.. Мусульмане Осетии: на перекрёстке цивилизаций, М., 2003.
- ↑ Малашенко А. В.. Исламские ориентиры Северного Кавказа, М., 2001 — 7-бет.
- ↑ Хайретдинов Д. З.. Ислам в Осетии. Информационный материал Исламского конгресса России, М., 1997 — 2-бет.
- ↑ Тайное и явное в северокавказском исламе.Этот шаблон использует устаревший параметр «название». Пожалуйста, отредактируйте эту статью, заменив «название» на «заглавие».