Shindlerjuden , nemis tilidan so'zma-so'z " Shindler yahudiylari " deb tarjima qilingan. Xolokost paytida Oskar Shindler tomonidan qutqarilgan taxminan 1200 yahudiylar guruhi. Ular fashistlar tuzumi yillarida, birinchi navbatda, Shindlerning aralashuvi bilan omon qolishdi, chunki u o'zining Krakovdagi emal buyumlari ishlab chiqaradigan zavodida va 1944 yildan so'ng, bosib olingan. Chexoslovakiyadagi qurol-yaroq fabrikasida sanoat ishchilari maqomidagi oddiy odamlarni himoya qildi. U yerda ular o'lim lagerlariga yuborilishdan qochib, urushdan omon qolishdi. Shindler Schindlerjuden ni saqlab qolish uchun, o'z shaxsiy boyliklarini sarfladi.

Ushbu hikoya haqida so'zlovchi Tomas Kenealining " Shindler kemasi " kitobi va Stiven Spilbergning " Shindler ro'yxati" romani tasvirlashtirilgan. Tirik qolganlardan biri Poldek Pfefferberg Tomas Kenealini roman yozishga va Stiven Spilbergni filmni suratga olishga ishontirdi.

2012-yilda Schindlerjuden ning 8500 dan ortiq avlodlari Qo'shma Shtatlar, Yevropa va Isroil da yashayotganiligi taxmin qilinadi[1].

Ro'yxat

Haqiqiy Schindlerjuden ro'yxati Mietek Pemper, Itzhak Jiddiy va Oskar Shindler tomonidan 1944-yil sentyabr va oktyabr oylari davomida tayyorlangan[2][3]. Bu ro'yxat, ehtimol, hozir mavjud emas.

Shindlerning Brunnlitz fabrikasida 1944-yil 21-oktyabrda mahbuslar kelishi bilan Pemper tomonidan tuzilgan yana bir 1000 inson ismi yozilgan ro'yxat 1958-yilda Xalqaro Qidiruv xizmatiga taqdim etilgan.

1945-yil 18-aprelda Bryunlitzdagi lager ma'muriyati tomonidan tuzilgan 1098 mahbusning ikkita ro'yxati mavjud va ular Oskar va Emili Shindler tan olingan Yad Vashem yodgorligida saqlanadi[4][5]. Birinchi ro'yxatda 297 ayol mahbus, ikkinchi ro'yxatda 801 erkak mahbus bor. Ro'yxatning 1945-yil aprelidan saqlanib qolgan bir nechta nusxalari va uglerod nusxalari bor, ba'zilari muzeylarda, boshqalari xususiy qo'lda, asosan sobiq mahbuslarning oilalarida saqlanadi. 2009-yil aprel oyida Shindler kemasining muallifi Tomas Kenealining Sidneydagi Yangi Janubiy Uels davlat kutubxonasiga sovg'a qilgan hujjatlar orasida 801 nomni o'z ichiga olgan asl ro'yxatning uglerod nusxasi topildi[6].

Schindlerjuden taniqlilari

  • Avraam Bankier (1895–1956), tadbirkor va Shindler fabrika menejeri
  • Jozef Bau (1920–2002), rassom, shoir va yozuvchi
  • Moshe Beyski (1921–2007), Isroil oliy sud sudyasi
  • Hilde Berger [de] (1914–2011), qarshilik ko'rsatuvchi kurashchi va Shindler kotibi
  • Aleksander Bieberstein [he; pl] (1889-1979), shifokor va yozuvchi
  • Meyr Bosak (1912–1992), tarixchi, yozuvchi va shoir
  • Jerzy Gross [de] (1929–2014), musiqachi va notiq
  • Chaim Hilfstein [he] (1876-1950), shifokor va yozuvchi
  • Laura Xillman (1923-2020), muzey dotsenti va yozuvchisi
  • Helen Horovits ( ism-sharifi Xirsh, 1911 yilda tug'ilgan), Amon Gotning xizmatkori, Shindler ro'yxatida Embet Devidtz tomonidan tasvirlangan
  • Ryszard Horowitz (1939 yilda tug'ilgan), fotograf
  • Xelen Yonas-Rozenzveyg (1925–2018), Amon Goth xizmatkori, hujjatli mavzu
  • Leon Leyson (1929–2013), o'qituvchi va yozuvchi
  • Mietek Pemper (1920–2011), stenograf va yozuvchi
  • Poldek Pfefferberg (1913-2001), Shindler Arkini ilhomlantirgan biznes egasi, Shindler ro'yxatida Jonathan Sagall tomonidan tasvirlangan
  • Leo Rozner (1918–2008), musiqachi
  • Shindlerning buxgalteri Itzhak Stern (1901-1969), Shindler ro'yxatida Ben Kingsli tomonidan tasvirlangan.

Tarixiy yozmalar

Manbalar

  1. ↑ Smith, Larry. „Survivor of the Holocaust tells how Schindler saved her life“ (en) (28-mart 2012-yil). 30-oktabr 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 24-noyabr.
  2. ↑ „Mietek Pemper“. The Telegraph (2011-6-11.mdy.2026). 2013-yil 26-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2012-10-27.mdy.2026.
  3. ↑ Martin, Douglas. „Mietek Pemper, 91, Camp Inmate Who Compiled Schindler's List“ (18-iyun 2011-yil). 2011-yil 21-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 27-oktabr 2012-yil.
  4. ↑ „Oskar and Emilie Schindler | www.yadvashem.org“ (en). www.yadvashem.org. 2017-yil 4-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 24-noyabr.
  5. ↑ „Schindler's entire List“. www.oskarschindler.com. 2018-yil 30-oktyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 24-noyabr.
  6. ↑ „Hallan la lista de Schindler“ (es). La Jornada (8-aprel 2009-yil). 7-may 2018-yilda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 6-may 2018-yil.