Шоэбилл шунингдек, кит боши, кит бошли лайлак ёки шоэбилл лайлак ва ҳажм жиҳатдан лайлакга ўхшаш қушдир. У ўз номини ўзининг улкан поябзал шаклидаги пулидан олган. У бир оз лайлакга ўхшаш умумий шаклга эга ва илгари шу морфологияга асосланиб Cиcонииформес тартибида лайлаклар билан таснифланган. Вояга етган турлари асосан кулранг, ўсмирлар эса жигаррангроқ. Шарқий Африканинг тропик қисмида, Жанубий Судандан Замбиягача бўлган катта ботқоқларда яшайди.[1]

Молекуляр тадқиқотлар шуни кўрсатдики, Шоэбилл энг яқин қариндоши.

Шоэбилл қадимги мисрликларга маълум бўлган [2], аммо Европага терилар ва охир-оқибат тирик намуналар олиб келинганидан кейин ХИХ-асргача таснифланмаган. Жон Гоулд буни 1850-йилда тасвирлаб, унга Балаэниcепс рех номини берди. Жинс номи лотинча балаэна „кит“,[3] ва cапут „бош“ сўзларидан келиб чиққан бўлиб, қўшма сўзларда -cепс деб қисқартирилади.[4]

Тавсиф

Шоэбилл кўзга кўринадиган ҳисоби унинг энг машҳур хусусиятидир

Шоэбилл узун бўйли қуш бўлиб, одатда баландлиги 110 см дан 140 смгача ва баъзи турлари 152 см га этади. Эркак қушнинг вазни ўртача 5.6 килограм (12 лб) га этади ва урғочисига нисбатан 4.9 килограм (11 лб) каттароқдир.[5] Қанотлари кенг, қанот аккорд узунлиги 58.8 см дан 78 см гача ва кўтарилиш учун яхши мослашган.

Бош суяги

Вояга етган турларини патлари кўк-кулранг ҳисобланади. Кўкракда бир нечта чўзилган патлар мавжуд бўлиб, улар қуюқ ўқларга эга. Вояга етмаган турларини жигарранг тусли қуюқроқ кулранг.[1] Улар биринчи марта туғилганда, Шоэбилл қушлари оддийроқ ўлчамга эга бўлиб, дастлаб кумуш-кулранг рангда бўлади. Жўжалар 23 ва 43 кун оралиғида сезиларли даражада катта бўлади.[5]

Озиқланиши

Шоэбилл қушлари асосан ўпка балиқлари (шу жумладан мармар ўпка балиқлари),[6] бичирлар (шу жумладан Сенегал бичирлари),[6] тилапия, сўмлик балиқлари [6] ва сув илонлари каби сув ўлжалари билан озиқланади.[7] Баъзида улар қурбақалар, монитор калтакесаклари (масалан, Нил монитори),[6] тошбақалар, ёш тимсоҳлар, моллюскалар ва ўлик ҳайвонларни истеъмол қиладилар.[8] Кўпроқ камдан-кам ҳолларда, шоэбилл салянгозларни, кемирувчиларни ва майда сув қушларини истеъмол қилади.[6]

Кузатув жараёни

Одамлар томонидан кузатув

Ушбу тур қуш кузатувчилари томонидан Африкадаги энг кўп таҳлил қилинган бешта қушлардан бири ҳисобланади.[9] Улар одамларга нисбатан мулойим ва ҳеч қандай таҳдидли хатти-ҳаракатларни кўрсатмайди. Тадқиқотчилар қушни уясида яқин масофада кузатишга муваффақ бўлишди.[10]

Сақлаш

Шоэбилл кўпинча ҳайвонот боғларида сақланади, лекин наслчилик ҳақида камдан-кам хабар берилади.[11] Белгиядаги Паири Даиза Шоэбилл қушини сақлаган дунёдаги биринчи ҳайвонот боғи ҳисобланади.[12]

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Ҳандбоок оф тҳе бирдс оф тҳе wорлд. Барcелона: Лйнх Эдиcионс, 1992–2013. ИСБН 84-87334-10-5. ОCЛC 861071869. 
  2. ↑ Ҳоулиҳан, Патриcк Ф.. Тҳе Бирдс оф Анcиэнт Эгйпт. Wилцҳире: Арис & Пҳиллипс, 1986 — 26-бет. 
  3. ↑ „Диcтионарй энтрй фор тҳе Латин wорд "балаэна"“. Wиктионарй - Тҳе Фреэ Диcтионарй (2019-йил 10-октябр). Қаралди: 2020-йил 27-май.
  4. ↑ Ҳалл, Wҳитморе. Тҳе принcипал рооц анд деривативес оф тҳе Латин лангуаге, wитҳ а дисплай оф тҳеир инcорпоратион инто Энглиш. Лондон: Лонгман, Греэн, Лонгман & Роберц, 1861 — 153-бет. 
  5. ↑ 5,0 5,1 Ҳанcоcк, Жамес А.. Сторкс, ибисес анд споонбиллс оф тҳе wорлд. Лондон: Аcадемиc Пресс/Ҳарcоурт Браcе Жованович, Публишерс, 1992. ИСБН 0-12-322730-5. ОCЛC 26933579. 
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 „Шоэбилл - Фаcц, Диэт, Ҳабитат & Пиcтурес он Анималиа.био“.
  7. ↑ „Балаэниcепс рех шоэбилл“. анималдиверситй.орг.
  8. ↑ ҳттпс://анималдиверситй.орг/
  9. ↑ Маттҳиэссен, Петер. Африcан силенcес, 1ст, Неw Ёрк: Рандом Ҳоусе, 1991 — 56-бет. ИСБН 0-679-40021-4. ОCЛC 22707869. 
  10. ↑ „Балаэниcепс рех (шоэбилл)“. Анимал Диверситй Wеб. Қаралди: 2020-йил 2-март.
  11. ↑ C.Э. Кинг, Муир (Новембер 2012). „Манагемент анд ҳусбандрй гуиделинес фор Шоэбиллс Балаэниcепс рех ин cаптивитй“. Интернатионал Зоо Еарбоок. 47-жилд. 181–189-бет. дои:10.1111/ж.1748-1090.2012.00186.х.
  12. ↑ „www.Зоотиэрлисте.де“. www.зоотиэрлисте.де. Қаралди: 2022-йил 16-июл.