Шохли қуён, қуён ёки қуён, баъзан жакалоп (инглизча: жаcкалопе жаcкраббит - “қуён” ва антелопе - “антилопа”) ёки қуён- турли фолклор, адабий ва журналистик манбаларда ёлғон ёки метафора сифатида учрайдиган хаёлий ҳайвон (химера).

Ҳуфнагелнинг гравюрасидаги шохли қуён
Энциклопедик жадваллардан шохли қуён (Роберт Бенард томонидан ўймакорлик, 18-аср ўрталари)
Қуён папилломавирус билан касалланган

Эҳтимол, қадимги даврларда шохли қуённинг мавжудлиги мумкин бўлган: унинг тасвири, хусусан, Ёгиса Хуфнагела “тўрт оёқли ва судралувчилар” (лотинча: Анималиа Қвадрвпедиа эт Рептилиа; 1575) ва “Энсиклопедик расмлар”да (франсузча: Таблеау энcйcлопéдиқуэ эт мéтҳодиқуэ; 1789) Пер Жозеф Боннатер томонидан тузилган “Сутемизувчилар” бўлимида, шунингдек, 18-асргача бўлган бошқа бир қатор Европа манбаларида келтирилган. Тахминларга кўра, бундай чизмалар учун асос ҳайвоннинг бошида ғалати ўсимталарни шакллантиришга қодир бўлган ўзига хос қуён папилломавируси таъсирланган қуён ва қуёнлар бўлиши мумкин[1].

Ҳиндистон

Шохли қуённинг тасвири классик буддист матнларида онг на нисбий, на мутлақ ҳақиқатда бўлмаган нарсани тасаввур қила олишига мисол сифатида учрайди. Мисол учун, Мадҳямака - Прасангака фалсафий мактабининг ўқитувчиси Буддҳапалита шундай деб ёзган эди: “Биз қуённинг шохлари каби ички табиат мавжуд эмаслигини кўрамиз”.

АҚСҲ

Қўшма Штатларда шохли қуён 20-асрда айниқса машҳур бўлди. Ушбу машҳурликнинг бошида Дуглас Херрик турган деб ишонилади (инглизча: Доуглас Ҳерриcк ; 1920-2003), ирсий тахидермист, 1932-йилда шохли қуённинг биринчи боши учун ҳазил қилган. Келажакда Херрик оиласи устахонасида бундай сувенирларни ишлаб чиқариш йилига минглаб нусхаларни ташкил этди ва уларнинг туғилган шаҳри Ваёмингдаги Дуглас расман шохли қуёнларнинг пойтахти деб эълон қилинди; Дугласда шохли қуёнларни отиш учун эсдалик лицензиялари ҳам берилади, улар 31-июн куни ярим тундан кейин икки соат давомида амал қилади - шу билан бирга, лицензия олиш учун сиз 72 баллдан юқори бўлмаган ИҚ кўрсатишингиз керак. Қуён бошининг эгалари орасида, хусусан, АҚСҲ президенти Роналд Рейган ҳам бор эди, у уни Калифорниядаги ранчосида меҳмонларга кўрсатди. Шохли қуён у ёки бу тарзда Америка маданиятининг кўплаб асарларида, шу жумладан, Бада Лаки машҳур “Қўзи” қисқа метражли анимацион филмида (инглизча: Боундин', Студио Пихар), 2003-йилда “Оскар” мукофотига номзод бўлган - русча таржимада бу белги қуён деб аталади (“қуён” ва “кийик” сўзларидан инглиз жакалопаси моделида ҳосил бўлган сўз).

Германия

“Волпертингер”
Машҳур Дюрер чизмаси ва бошқа тасвирлар элементларидан ташкил топган кулгили коллаж

Шохли қуённинг немисча версияси Волпертингер (Гер олмонча: Wолпертингер ) ва гўё Бавария Алп тоғларида жойлашган - аммо, бу ҳолда, қуён ва кийикнинг гибриди фақат алоҳида ҳолатдир: худди шу ном остида бошқа кимера ҳайвонларини эслатиб ўтиш мумкин, уларнинг баъзи қисмлари бир қисмига тегишли бўлиши мумкин, тулки, товуқ ва маҳаллий фаунанинг бошқа кўплаб характерли вакиллари. Мюнхен ов ва балиқ овлаш музейида волпертингерларнинг доимий кўргазмаси мавжуд.

Немис ёзма манбаларида Wолпертингер ҳақида биринчи эслатма Ака ука Грим 1753-йил эртакларнинг биринчи нашрига ишора қилади.

Россия

Германия ов ва балиқ овлаш музейи шохли қуёнлар ва бошқа кимера тасвирлари, Мюнхен

Рус маданиятида шохли қуён тасвири публицист Александр Зиновев томонидан кенг оммалашган, хусусан:

Мюнхендаги ов музейида турли хил ҳақиқий ҳайвонларнинг қисмларидан бирлаштирилган тўлдирилган ҳаёлий ҳайвонлар намойиш этилди. Улар орасида кийик шохлари билан тўлдирилган қуён ҳам бор. Бу шохли қуён мен Горбачёв-Елцин йилларида содир бўлган антикоммунистик тўнтаришдан кейин Россиянинг ижтимоий ташкилотининг шаклланишини ўрганишни бошлаганимда хаёлимга келди. Мен бу ижтимоий ташкилот советизм (коммунизм), ғарбийлик ва миллий-рус (инқилобдан олдинги) фундаментализмнинг гибриди сифатида - ижтимоий шохли қуёнга ўхшаш нарса сифатида яратилганлигини аниқладим.

Манбалар

  1. Чуcк Ҳоллидай. Жаcкалопе фанс, таке ноте: Ёур мйтҳиcал беаст реаллй доэс эхист! Архивная копия от 14 октября 2008 на Wайбаcк Мачине (англ.)
  2. ↑ Вольпертингер, он же джекалоп // Наука и жизнь. — 1988. — № 4.
  3. ↑ Ҳоллидай, Чуcк Реал “жаcкалопес”. Раббиц инфеcтед wитҳ тҳе Шопес папилломавирус (англ.) 2012-йил 19-июнида олинди. Асл нусхадан архивланган, 2012-йил 27-июн.
  4. ↑ Буддҳисм: Cритиcал Cонcепц ин Религиоус Студиэс Архивная копия от 22 сентября 2014 на Wайбаcк Мачине / Эд. бй Паул Wиллиамс. — Тайлор & Франcис, 2006. — П. 32. (англ.)
  5. ↑ Доуглас Ҳерриcк, 82, Диэс: Фатҳер оф Wест’с Жаcкалопе Архивная копия от 13 августа 2007 на Wайбаcк Мачине // Тҳе Неw Ёрк Тимес, 2003, Жануарй 19. (англ.)
  6. ↑ Тҳе Оригин оф тҳе Жаcкалопе Архивная копия от 13 мая 2008 на Wайбаcк Мачине // Доуглас, Wёминг, Чамбер оф Cоммерcе. (англ.)
  7. ↑ Ҳеатҳер Қуинлан. Мйтҳс & Легендс. Wорд Сеарч Архивная копия от 1 октября 2014 на Wайбаcк Мачине — Стерлинг, 2005. (англ.)
  8. ↑ Дер «Wолпи» — эине баерисче Бестиэ Архивная копия от 22 октября 2008 на Wайбаcк Мачине // Баерисчер Рундфунк Онлине, 23.01.2004. (нем.)
  9. ↑ Зиновьев А. Рогатый заяц. Wайбаcк Мачине (2002)
  1. ↑ Ҳоллидай, Чуcк „Реал “жаcкалопес”“ (эн). 2012-йил 27-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2012-йил 19-июн.