Siddhartha (roman)
Сиддҳартҳа: Ҳиндча роман — (олмонча: Сиддҳартҳа. Эине индисче Дичтунг; инглизча: Сиддҳартҳа: Ан Индиан новел). 1922-йилда ёзилган бо'либ, Ҳерманн Ҳессе ушбу романни Олмон тилида ёзган. Роман Гаутама Будда даврида яшаган Сиддҳартҳа номли шахс ҳақида. Сиддҳартҳа исми санскритча Сиддҳа (эришган) ва артҳа (қидирлган нарсага) со'зларидан ясалган бо'либ, 'о'зининг (ҳаётдаги) мақсадини топган' ёки 'о'з мақсадларига етган' каби ма'ноларни билдиради.[1] Бу исм Капилавасту шаҳарнинг шаҳзодаси Будданинг ёшлигидаги исми бо'либ, уни Сиддҳартҳа Гаутама деб аташган. Романда Будда 'Готама' деб аталади.[2]
Сюжети[3]
Ҳикоя қадимий Ҳиндистонда содир бо'лади. Сиддҳартҳа номли Брахман о'г'ли ма’рифатга эриш учун саманаларга қо'шилиб о'з қишлог'ини тарк этади. До'сти Говинда билан улар ро'за тутишади, барча шахсий мол-мулклардан воз кечиб, узоқ вақтлар медитация қилиб кун кечиришади. Охир-оқибат, улар Гаутама Будда билан учрашишади. Говинда Будда ма'рифатга етган эканлигини ко'риб, унга мурид бо'лади. Сиддҳартҳа эса, о'зи ма'рифатни қидириш учун до'стини тарк этиб бир дарёдан о'тади, ва шаҳарга келади.
Шаҳарда Камала номли аёлни севиб қолади. Камала унга бадавлат аёллигини, ва ким унга ма'шуқ бо'лишни истаса бой инсон бо'лиши кераклигини тушунтиради. Сиддҳартҳа Камалага қизиқиб эски ҳаётини ташлаб, пул топиш учун ҳаракат қилади ва йиллар о'тиши билан бой одамга айланади. Бир куни, дунё васвасаларидан то'йиб шаҳарни ҳам, Камалани ҳам тарк этиб дарёга қайтади. Дарё олдида о'з нафсига суиқасд қилишга ҳаракат қилади, аммо унинг ичидан Ом (буддизм динидаги энг муқаддас товуш) эшитилади.
Со'нг уни дарёнинг нариги қирг'ог'ига олиб қо'йган Васуведа билан ко'ришади. Сиддҳартҳа Васуведанинг ҳаётдан баҳрамандлигини ко'риб, у билан бирга истиқомат қилишни со'райди. Йиллар о'тгач, Камала Гаутама будданинг динини қабул қилиб уни ко'риш учун дарёга келади. Аммо, ёлг'из эмас балки бир о'г'ил билан келади. Бу о'г'ил — Сиддҳартҳанинг о'г'ли. Дарё қирг'ог'ида бир илон Камалани чақади, ва узоқ о'тмасдан у вафот этади. Сиддҳартҳа о'з о'г'лини тарбия қилишга ҳаракат қилар экан, у эса шаҳардаги ҳаётга қизиқиб ундан қочиб кетади. Сиддҳартҳа о'г'лининг фикрини о'згартира олмаслигини, о'г'ли Сиддҳартҳанинг ҳаётини асло қабул қилмаслигини, ва шу ҳаётни о'г'лига мажбур қилолмаслигини тушунади.
Сиддҳартҳа Васуведа билан дарёга йиллар мобайнида тинглашади. Со'нг Васуведа ма'рифатга етганлигини билдириб о'рмон ичига кириб г'ойиб бо'лади. Сиддҳартҳа вақт ҳақиқат эмаслигини англайди, ва бир куни унинг до'сти Говинда ма'рифатга етган кемачи — Сиддҳартҳани ёнига келади. Сиддҳартҳа унга: ҳар бир ҳақиқатнинг қарама-қаршиси ҳам то'г'рилигини, тил ва вақт мафкураси одамларни бир э'тиқодга олиб бориб бутун суратни бекитишини, ва дунёдаги ма'рифат тил орқали тушунтиришнинг иложиси ё'қлигини тушунтиради. Со'нг у Говинданинг пешонасидан о'пади, ва Говинда Сиддҳартҳа қандай вақцизликка эришган бо'лса шуни ко'з олдида ко'ради. Говинда до'сти ма'рифатга етганига энди ишонади ва унга та'зим қилади.
Манбалар
- ↑ „Инглизча викилуг'атдаги Сиддҳартҳа саҳифаси“.
- ↑ Сиддҳартҳа: Ҳиндча роман, 'Бантам боокс' нашриёти, 1951.
- ↑ Сиддҳартҳа: Ҳиндча роман, 'Бантам боокс' нашриёти, 1951..