Ziyosfera

Sidi Okba masjidi

Сиди Окба масжиди (арабча: مسجد سيدي عقبة‎‎, Масжид Сīдī ʻУқбаҳ) — Жазоирдаги тарихий масжид бўлиб, Бискра яқинидаги Сиди Окба қишлоғида жойлашган. Мақбара биринчи марта 686-йилда Ислом пайғамбари Муҳаммаднинг саҳобаси ва мусулмонлар томонидан Мағрибни забт этишда иштирок этган қўмондонларидан бири Уқба ибн Нафий ҳокини сақлаш учун ташкил этилган бўлиб, у Жазоирдаги энг қадимги мусулмон ёдгорликларидан бирига айланган[1]. Масжид қабр атрофида қурилган ва асрлар давомида кўп марта таъмирланган[2][3].

Масжид
Сиди Окба масжиди
арабча: مسجد سيدي عقبة‎‎
Мамлакат  Жазоир
Шаҳар Сиди Окба
Координаталар 34°44′56″Н 5°53′59″Э / 34.7490277°Н 5.8996375°Э / 34.7490277; 5.8996375
Асосий сана:
1025-1800-йиллар

Жойлашуви

Масжид Сиди Окбада, Табуда шаҳридан 6 км жанубда ва Бискра шаҳридан 10 км ғарбда, 38-сонли Миллий йўлда жойлашган[3][4].

Тарихи

Масжиднинг умумий кўриниши (тахминан 1900-йил)

Уқба ибн Нофи' Атлас тоғларида бўлиб ўтган ғалабали Вескера жангидан қайтгач, 683-йилда Бербер насроний шоҳи Кусайла ибн Ламза қўшини томонидан Туда шаҳри ташқарисидаги пистирмада ўлдирилган[5].

У ҳозирги Сиди Окба қишлоғида дафн этилган ва кейинроқ уни хотирлаш учун қабр устига масжид қурилган. Масжидни ким қурганлиги аниқ қайд этилмаган. Баъзиларнинг фикрига кўра, Уқбанинг издошлари жанг пайтида асирга олинган ва кейинчалик Тунисдаги қозилар томонидан қамоқхонадан қутқарилган. Амир Зуҳайр ибн Қайс бошқа мусулмонлар билан бирга Тудага жўнатиб, масжид қурдирган[4].

Бино бирданига қурилмаган[2] ва эҳтимол бир неча бор реконструксия қилинган ва кенгайтирилган бўлиши мумкин[1]. Қабр, мажмуанинг энг қадимги қисми бўлиб, эҳтимол 686-йилда қурилган бўлиши тахмин қилинади[3]. Бу уни Жазоирдаги биринчи мусулмон ёдгорликларидан бирига айлантиради[1]. Қабрнинг садр ёғочидан ясалган эшиклари ХИ асрнинг биринчи ярмида (тахминан 1025-йил) Георгес Марçаис томонидан Зирийлар даврида Қайруан Катта Масжидидаги Зирий ёғочлари билан стилистик таққослаш ва замонавий ёзувлар асосида яратилган[3][6].

1665-йилда масжидга завия қўшилган[2]. Масжидда топилган бошқа ёзувлар, эҳтимол, кейинги таъмирлаш ёки кенгайтириш саналарини кўрсатиши мумкин[3]. Бир ёзув масжид меҳробини ҳижрий 1214 (милодий 1799) йилда қурилганидан далолат берса, ёғоч лавҳадаги бошқа бир ёзув ҳижрий 1215 (милодий 1800) йилги қурилишларни кўрсатади[2][3]. Бу битикларда асар ҳомийси сифатида Муҳаммад ибн Умар ат-Тунийсий ҳам тилга олинган[2].

Масжиднинг намозхон ва меҳроб

Яна қаранг

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 Беноуис, Фарида „И.1.а Сиди Окба“, . Ан Арчитеcтуре оф Лигҳт: Исламиc Арт ин Алгериа (эн). Мусеум Wитҳ Но Фронтиэрс, 2022. ИСБН 9783902782229. 
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 2,3 2,4 „Маусолеум анд Мосқуэ оф Саййидī (Сиди) 'Уқба“. Қантара-мед. 2022-йил 11-январда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 11-январ.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 3,3 3,4 3,5 Лафер. „Сиди 'Уқба (мосқуэ, минарет анд томб)“. Дисcовер Исламиc Арт, Мусеум Wитҳ Но Фронтиэрс. Қаралди: 2023-йил 8-август.
  4. ↑ 4,0 4,1 مساجد لها تاريخ.. مسجد عقبة بن نافع بــبــسكرة في الجزائر (Wайбаcк Мачине сайтида 2018-08-29 санасида архивланган). Ал-Билад. Ретриэвед Жануарй 9, 2018.
  5. ↑ Cонант, Жонатҳан. Стайинг Роман: Cонқуэст анд Идентитй ин Африcа анд тҳе Медитерранеан, 439-700. Cамбридге Университй Пресс, 2012 — 280-бет. ИСБН 978-0-521-19697-0. 
  6. ↑ Боуроуиба, Рачид. Л'арт религиэух мусулман эн Алгéриэ (фр). Алгиэрс: С.Н.Э.Д., 1973 — 26-бет. 

Адабиётлар

  • Марçаис, Георгес „Ле томбеау де Сиди-Оқба“, . Мéлангес д’ҳистоире эт д’арчéологиэ де л’оccидент мусулман (фр), 1957 — 151-159-бет. 

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sidi_Okba_masjidi" dan olindi