Singapur isyoni
Сингапур қўзғолони (инглизча: 1915 Сингапоре Мутинй; 1915-йилги Сепойлар қўзғолони сифатида ҳам маълум) — ушбу қўзғолонда Биринчи жаҳон уруши пайтида Британия қўшинларига қарши 850 та сепой қатнашган. Қўзғолон тахминан этти кун давом этиб, Британия қўшинлари томонидан бостирилгунга қадар 47 нафар британиялик аскар ҳамда маҳаллий аҳоли орасида қурбонлар берилишига сабаб бўлган. Британия ҳарбий бўлинмалари ҳамда Британия иттифоқчи давлатлар: Россия ёрдамчи крейсери „Орёл“, франсуз крейсери „Монткалм“ ва Япониянинг „Отова“ ва „Цушима“ крейсерларидан ҳарбий денгизчилар туширилган. Бу воқеа Британия ҳукуматини ғафлатда қолдирди ва Британиянинг Сингапурдаги ҳукмронлиги асосларига зарба берди[1].
Тарихи
1915-йил 23-февралдан 15-майгача Сингапурда яширин тергов комиссияси фаолият юритди, лекин қўзғолон сабабларини аниқлаш имкони бўлмади. Тергов хулосасига кўра, қўзғолончиларнинг ҳаракатларига жосуслар сабаб бўлган[2].
Ҳарбий-дала суди томонидан 200 дан ортиқ сепойлар судланган, 47 киши, жумладан, Қосим Мансур ҳам қатл этилди. Нур Олам Шоҳ Гҳадар партиясига алоқадор боғлиқ бўлган ҳинд миллатчилик ҳаракатининг фаол арбоби сифатида фош қилинган бўлса ҳам судга тортилмади[3].
Манбалар
- ↑ Шо Куwажима.. Фирст Wорлд Wар анд Асиа–Индиан Мутинй ин Сингапоре (1915). Жапан: Осака Университй, 1915 — 1-бет.
- ↑ Т.Р. Сареэн.. Сеcрет Доcуменц Он Сингапоре Мутинй 1915. Неw Делҳи: Моунто Публишинг Ҳоусе, 1995. ИСБН 81-7451-009-5.
- ↑ Каҳ Чоон Бан.. Абсент Ҳисторй: Тҳе Унтолд Сторй оф Спеcиал Бранч Оператионс ин Сингапоре 1915–1942. Сингапоре: СНП Медиа Асиа, 2001. ИСБН 981-4071-02-1.
Адабиётлар
- Р. W. Э. Ҳарпер, Ҳаррй Миллер.. Сингапоре Мутинй. Охфорд Университй Пресс, 1984. ИСБН 0195825497.