Sinkveyin

Синквейин (фр. Cинқуаинс, инглиз. Синқуаин) 20-аср бошларида Америка Қўшма Штатларида япон шеърияти таъсирида пайдо бўлган беш мисрали мисра шаклидир. Кейинчалик (сўнгги пайтларда ва 1972-йилдан бери Россияда) дидактик мақсадларда, самарали ва самарали сўз ишлаб чиқишда фойдаланилган. Баъзи методистларнинг фикрича, „синқуаин“ ўқувчилар учун мураккаб маълумотларни синтез қилиш, хулосалар чиқариш ва тезкор эчимларни топишда самарали ва фойдали деб эътироф этилган („синқуаин“ уларнинг лексик қобилиятини баҳолашда фойдали), сўз бойлигини ривожлантиришда.

Тарихи

20-асрнинг бошларида анъанавий синқуэин америкалик шоир Аделаида Крапси томонидан анъанавий япон асарлари асосида хайку ва танка жанрида ишлаб чиқилган. Синквейин Аделаиданинг вафотидан кейин тўпламида топилган ва 1914-йилда қайта нашр этилган .

Композиция қоидалари

Анъанавий синквейин ҳар бир байт бўғини асосида беш қатордан иборат: унинг бўғин тузилиши 2-4-6-8-2,яъни жами 22 бўғин. Тескари синквейин- 2-8-6-4-2 мисралар кетма-кетлиги; Икки томонлама ёки ойна-иккита беш қаторли мисралардан иборат, яъни биринчиси анъанавий, иккинчиси тескари синквейн. Синквейин капалак ёки Капалак Синквейин тўққиз қаторли шаклга эга, ҳеcе тузилиши 2-4-6-8-2-8-6-4-2 . Синквейин тожи — якунловчи мисрани ташкил этувчи бешта анъанавий синквейин Синквейин нақш — олтинчи cинқуаиннинг биринчи қатори биринчи синквейиндан, иккинчиси эса иккинчи синквейин олинган, синквейин тожи.

Дидактик синквейин

Дидактик синхронлик Америка мактаб амалиётида ривожланган.Бу жанрда бўғин боғлиқлигига эмас, балки ҳар бир сатрнинг композицион, синтактик узатилиши ва боғлиқлигига боғлиқ.

Биринчи қатор синқуаин мавзуси бўлиб, муҳокама қилинаётган обект ва бир сўздан (от ёки олмошдан) иборат нарсанинг номи.

Иккинчи қатор мавзу муҳокама қилинаётган об’ект ёки нарсани тавсифловчи иккита сўз (асосан сифатлар) бўлиши керак.

Учинчи қатор учта феълдан ташкил топган ибора бўлиб, муаллифнинг мавзу бўйича нуқтаи назарини кўрсатади.

Тўртинчи қатор-муаллифнинг мавзу бўйича нуқтаи назарини ифодаловчи тўрт сўзли ибора.

Бешинчи қатор — мавзунинг моҳиятини тавсифловчи битта сўз. Синхронизация қоидаларига қатъий риоя қилиш шарт эмас. Мисол учун, тўртинчи қаторда сиз матнни яхшилаш учун уч ёки бешта сўздан фойдаланишингиз мумкин. Шунга ўхшаш фойдаланиш усуллари бошқа усулларда ҳам қўлланиши мумкин.

Педагогик нуқтаи назардан синквейин

Cинқуаин ёзуви ижодкорликнинг эркин шакли ҳисобланиб, муаллифдан материалдан асосий маълумотларни топиш, уларни умумлаштириш ва умумлаштиришни талаб қилади. Бундан ташқари, адабиёт дарсларида (масалан, ўтган мавзуни умумлаштиришда ёки асарларни ўқиб чиққандан кейин) синквиндан фойдаланиш мумкин. Одатда танқидий фикрлашга имкон берадиган бу усул ахборотни умумлаштириш, мураккаб фикрларни аниқ этказиш ва фикр-мулоҳазаларни билдиришда самарали ҳисобланади. Буни индивидуал ишда ҳам, гуруҳ ва жуфтликда ҳам ижодий бажариладиган вазифа деб ҳисоблаш мумкин. Синквейин ёрдамида сиз сўз бойлигини ривожлантиришингиз, ўқувчиларнинг қизиқишини, билвосита фикрлашни оширишингиз, фикрларни тўплашингиз, сўзларни бир-бири билан боғлашингиз мумкин. Талабанинг фикрлаш қобилиятини ривожлантиришга таъсир қилади.

Аналитик қобилиятларни шакллантириш

Синквейин ёзиш ёки тузиш, яъни катта ҳажмдаги асарнинг қисқача тақдимоти таҳлил қилиш қобилиятини такомиллаштириш ва ривожлантириш учун фойдалидир. Мактаб асарларидан фарқли ўлароқ, синквейин камроқ вақт талаб қилади, мазмуни (экспозицияси) жиҳатидан қатъий рамкаларга эга ва ёзувчининг шахсий қобилиятини (интеллект, ижодкорлик, тасаввур) талаб қилади. Шундай қилиб, синхронлаштиришни яратиш учта асосий таълим тизимини уйғун мувофиқлаштиришга имкон беради: ахборот, фаолият ва ўз-ўзини йўналтириш элементлари.