Sion muxlislari

Sion muxlislari (ibroniycha: חִבַּת צִיּוֹן, חוֹבְבֵי צִיּוֹן‎, soʻzma-soʻz „Sionni sevuvchilar“ hamda Falastin tarafdorlari deb ham atalgan) – protosionistik harakat boʻlib, 1880-yillar boshida Rossiya imperiyasidagi yahudiylar qirgʻinlariga javoban paydo boʻlgan va 1884-yilda Leon Pinsker rahbarligidagi anjumanda rasman tashkil etilgan^[1].

Maqsadlar

Tashkilotning asosiy maqsadi yahudiylarni oʻzlarining tarixiy vatani – Isroil yerlariga koʻchirish va u yerda ularni barqaror joylashtirish edi. Bu maqsadga qishloq xoʻjaligini rivojlantirish, hunarmandchilikni yoʻlga qoʻyish, yangi yahudiy qishloqlarini barpo etish va mavjud aholi manzilgohlarini qoʻllab-quvvatlash orqali erishilmoqchi edi. Dastlab bu faoliyat Usmonli imperiyasi hududida, keyinchalik esa Britaniya mandati ostidagi Falastinda olib borilgan.

Harakat tarixi

1881—1882-yillarda Rossiya imperiyasida yahudiylar qirgʻini sodir boʻlgan^[2]. Shundan soʻng Rossiyaning barcha hududlarida yahudiy toʻgaraklari va guruhlari tashkil etila boshlangan, shu bilan birga Birinchi Aliya ham boshlanib ketdi.

1884-yil noyabr oyida Katovitse shahrida (oʻsha paytda Prussiya, hozirda Polsha) boʻlib oʻtgan qurultoyda shu vaqtgacha tarqoq holda faoliyat yuritgan yahudiy tashkilotlari va Falastin tarafdori guruhlarni birlashtiruvchi yagona tashkilot tuzishga qaror qilingan. Yangi „Mazkeret Moshe“ tashkiloti (Moses Montefiore jamiyati) rahbari etib Yehuda Leon Pinsker saylangan. U 1881—1882-yillardagi qirgʻinlargacha boshqa xalqlar orasida yahudiylarning emansipatsiyasini yoqlab chiqqan boʻlsa-da, qirgʻinlardan keyin Falastinda yahudiy davlatini barpo etish gʻoyasini ilgari surgan^[3].

Yangi tashkilotni qoʻllab-quvvatlaganlar orasida P. Smolenskin, M. D. Brandshtedter, A. B. Gotlober va M. L. Lilienblumlar bor edi.

Manbalar

↑ Penslar, Derek Jonathan. Zionism and Technocracy: The Engineering of Jewish Settlement in Palestine, 1870-1918. Indiana University Press, 1991 — 20–-bet. ISBN 0-253-34290-2. „Hovevei Zion, the name attached to an informal network of Jewish nationalist societies that sprang up in the wake of the 1881 pogroms and which was officially constituted in 1884“
↑ [{{{link}}} Sion muxlislari] — Manba:ЭЕЭ
↑ [{{{link}}} Sion muxlislari] — Manba:ЭЕЭ

Havolalar

[Penslar1991-1] Penslar, Derek Jonathan. Zionism and Technocracy: The Engineering of Jewish Settlement in Palestine, 1870-1918. Indiana University Press, 1991 — 20–-bet. ISBN 0-253-34290-2. „Hovevei Zion, the name attached to an informal network of Jewish nationalist societies that sprang up in the wake of the 1881 pogroms and which was officially constituted in 1884“

[ЭЕЭ-2] [{{{link}}} Sion muxlislari] — Manba:ЭЕЭ

[aliyot-3] [{{{link}}} Sion muxlislari] — Manba:ЭЕЭ

[1]

[2]

[3]