Сиппле синдроми

Сиппле синдроми (МЕН ИИ, МЕН ИИа) - қалқонсимон без маг'из қисми карсиномаси (асосан тирокалситонин ишлаб чиқарадиган C-ҳужайрали карсинома), икки томонлама (икки томонлама) феокромоситома ва бирламчи гиперпаратироидизм (қалқонолди безларининг гиперплазияси ёки аденоматози) о'з ичига олади.[1]

Тарих

Феокромоцитома, қалқонсимон без маг'из қисми карсиномаси ва қалқонолди аденомасининг комбинацияси биринчи марта 1961-йилда Сиппле томонидан тасвирланган.[2]

1974-йилда Сиземоре ва бошқалар МЕН ИИ тури феокромоцитома ва қалқонсимон без маг'из қисми карсиномаси бо'лган икки гуруҳ беморларни бирлаштирганлигини ко'рсатди:

  • МЕН ИИа - қалқонолди аденомаси билан ва
  • МЕН ИИб - қалқонолди безлар иштирокисиз, аммо шиллиқ қават нейрономалари ва мезодермал аномалиялар билан.[3]

1993-йилда МЕН ИИа типидаги РЕТ прото-онкоген гени муваффақиятли клонланди.[4]

Этиология (ИИа типидаги МЕН синдромидаги генетик нуқсонлар)

Ко'пгина ҳолларда ИИ турдаги ко'п эндокрин неоплазия аутосомал доминант тарзда мерос бо'либ о'тади.

Сиппле синдроми қалқонсимон безнинг маг'из қисми саратони, феокромоцитома ва паратироид о'смаларининг аутосомал доминант бирикмасидир. ИИ турдаги МЕНнинг генетик асоси ва генетик белгиси РЕТ прото-онкогенидаги нуқта мутацияси бо'либ, 10-хромосоманинг узун қо'лининг парацентромерик соҳасида жойлашган.[5] Ушбу синдромнинг барча вариантлари прото-онкоген мутациялари туфайли юзага келади - беморларнинг 93-95 фоизида пролиферацияни ва пролиферацияни тартибга солувчи нейротроп омил рецепторларини кодлайдиган c-рет (10қ11) прото-онкогенида нуқта мутациялари мавжуд. Мутациялар рецепторнинг тирозинакиназа фаоллиги билан фаоллашишига ва нейроэктодермал ҳужайраларнинг трансформациясига олиб келади. Мутациялар турли хил c-рет кодонларига та'сир қилиши мумкин:

  • бирламчи тери амилоидози бо'лган классик МЕН тури ИИа ва МЕН типи ИИа бо'лган барча беморларда 634 кодонида мутациялар мавжуд;
  • Ҳиршспрунг касаллиги билан биргаликда мутациялар 634, 609, 618 ва 620 кодонларда содир бо'лади.[6]

МЕН синдроми асосидаги генетик нуқсонларни декодлаш беморларнинг қариндошларида касалликнинг ривожланиш хавфини баҳолаш ва профилактика чораларини режалаштириш имконини беради. Беморларнинг қариндошларида РЕТ протоонкогенидаги мутация аниқланса, қалқонсимон безни профилактик экстирпация қилиш ко'рсатилади.[5]

Клиник ко'риниши

У тегишли симптомлар мажмуасининг мавжудлиги билан аниқланади (барча вариантлар c-рет прото-онкогенидаги мутацияларга бог'лиқ)[6] :

  • МЕН ИИанинг классик варианти - , феокромоситома ва паратироид ҳиперплазиси ёки аденомасининг комбинацияси;
  • оилавий изоляция қилинган медуллар тироид карсиномаси - бу вариант камдан-кам ҳолларда бошқа о'смаларни о'з ичига олади;
  • МЕН ИИа тип иҲиршспрунг касаллиги билан.[6]

Медуллар тироид карсиномаси

Деярли барча беморларда топилган. О'смалар одатда ко'п бо'либ, ундан олдин C-ҳужайра гиперплазияси мавжуд.[6] Қалқонсимон безнингёмон сифатли неоплазмаларининг 5...18% ҳолларда учрайди ва қоида тариқасида 15...20 ёшда (оилавий шакл) ёки тахминан 45 ёшда (спорадик шакл) содир бо'лади.. Тирокалситонинни чиқарадиган о'симта кичик (10 мм гача) ва жуда хавфлидир - аниқланганда беморларнинг тахминан 40% икки томонлама бо'лган минтақавий лимфа тугунларига метастазларга эга. Тез метастаз беради:

Тирокалситонин секрецияси ошишининг патофизологик роли ноаниқлигича қолмоқда. Гормоннинг ко'тарилган даражаси гипокалсемияга олиб келмаслиги исботланган, тирокалситониннинг юқори даражаси эса медуллар тироид карсиномасининг энг муҳим белгисидир.[6] Ко'пинча асимптоматик, ба'зида диарея аниқланади, о'симта томонидан вазоактив моддалар ишлаб чиқариш билан бог'лиқ: серотонин, гистамин ва простагландинлар. Камдан кам ҳолларда, гиперкортизолизм клиникаси билан АКТГ нинг эктопик секрецияси пайдо бо'лади.[1]

Феокромоцитома

Одатда МЕН ИИ ташхисидан кейин бироз вақт о'тгач аниқланади. Камдан-кам ҳолларда ёмон сифатли бо'лади.[1] Клиник ко'риниш феокромоситома белгилари билан бог'лиқ - қоида тариқасида, 20-40 ёшда юзага келадиган артериал гипертензия.

ЖР Зеллер ва бошқалар феокромоцитома билан ог'риган 11 беморда турли хил орол ҳужайралари о'смаларини топдилар. Ушбу тадқиқотчилар феокромоцитома билан ог'риган барча беморларни ме'да ости бези тасвирлари : ултратовуш, синтиграфия, КТ ёки МРТ ва гормонал метаболик тестлар орқали орол ҳужайралари о'смалари учун тасвирини тавсия қилади.[6]

Бирламчи гиперпаратироидизм

Тахминан 50% ҳолларда учрайди. Паратироид безларининг гиперплазияси ёки аденоматози туфайли юзага келади.[1] Тирокалситонин секрециясининг ко'пайиши гиперпаратироидизмнинг сабаби эмас, чунки у қалқонсимон безнинг медуллар карсиномаси бо'лмаган беморларда ҳам учрайди.[6]

Гиперпаратироидизмда асосий мақсадли органлар суяк то'қимаси, буйраклар ва ошқозон-ичак трактидир. Касаллик аста-секин ривожланади. Унинг дастлабки ко'ринишлари о'зига хос эмас: заифлик, чарчоқ, беморларнинг юриши қийинлашади, иштаҳаси ёмонлашади, вазн ё'қотади. Мушаклар заифлиги, оёқларда ог'риқлар қо'шилади, юриш "о'рдак" га айланади. Чанқоқлик, брадикардия, артериал гипертензия ривожланади. Беморлар астеник, летаргик, тушкунликка тушади. Шикоятлар йиллар давомида о'сиб боради, ба'зида биринчи белгилар бошланганидан 10 йил о'тгач ташхис қо'йилади (аломатларнинг о'зига хос бо'лмаганлиги сабабли эрта ташхис қо'йиш қийин).[1]

Бирламчи тери амилоидози

Бу куракорқа соҳасида ёки оёқларда қизил-жигарранг тошмалар тошиши(дог'лар, тугунлар) билан тавсифланади, улар кучли ог'риқли қичишиш билан кечади.[1]

Ҳиршспрунг касаллиги

Ривожланишнинг туг'ма аномалияси - ё'г'он ичакда интрапариэтал нерв чигалларининг ё'қлиги, перисталтиканинг то'лиқ ё'қлиги, устки ҳудудларнинг кенгайиши ва атониясига олиб келади - ич қотиши ва сурункали интоксикация белгилари билан намоён бо'лади.

Диагностика

Ташхис одатда қалқонсимон без тасвири пайтида ёки МЕН билан касалланган беморнинг қариндошларини текширишда тасодифан аниқланади (периферик қон лейкоцитларида РЕТ прото-онкогенининг мутацияси МЕН ИИ (ИИа) ёки ИИИ (ИИб) турларининг намоён бо'лишини ко'рсатади); Лейкоцитлардаги РЕТ прото-онкоген мутацияси ва унинг о'симтада мавжудлиги медуллар тироид карсиномасининг спорадик шаклидир).

Оилавий скрининг 1 ва 2-даражали қариндошларда пентагастрин тестида калситонин даражасини ҳар йили о'рганишни о'з ичига олади (тана вазнига 0,5 мкг / кг, 0, 2 ва 5 дақиқада қон намунаси[1]). Энг сезгир генетик скрининг РЕТ прото-онкогенида характерли мутацияни аниқлашдир.[5]

  • Қалқонсимон безнинг ултратовуш текшируви - улар аниқ чегараларсиз гипоэхоген тугунни топадилар қалқонсимон без,
  • 99м Тc-ДМСА билан соматостатин рецепторлари синтиграфияси - медуллар тироид карсиномасининг узоқ метастазини аниқлаш учун.

МЕНдаги феокромоцитома одатда икки томонлама бо'лади (70% ҳолларда унинг клиник ко'риниши спорадик шакллардаги каби ёрқин эмас - қон плазмасида калцийнинг ко'тарилган даражаси (> 2,6 ммол / л) аниқланади.

Даволаш

  1. Даволаш феокромоцитомани олиб ташлаш билан бошланади.
  2. Кейин қалқонсимон безни экстирпация қилиш бо'йин лимфа тугунлари ва то'қималарни олиб ташлаш билан амалга оширилади.
  3. Операциядан кейинги гипотироидизмни қоплаш учун тироксин препаратлари буюрилади.
  4. Шундан со'нг улар гиперпаратироидизм ва бошқа анормалликларни даволашни бошлайдилар.


Зарурат бо'лса, терининг бирламчи амилоидози ва Ҳиршспрунг касаллиги тезда даволанади.[1]

Прогноз

Ижобий прогноз эҳтимолдан йироқ эмас.[1]

Манба

  1. ↑ 1,00 1,01 1,02 1,03 1,04 1,05 1,06 1,07 1,08 1,09 Малая энциклопедия врача-эндокринолога / Под ред. А.С. Ефимова.— К: Медкнига, 2007.— 360 с. ИСБН 966-7013-23-5
  2. ↑ Сиппле Ж.Ҳ. Тҳе ассоcиатион оф пҳеочромоcйтома wитҳ cарcинома оф тҳе тҳйроид гланд. // Амер. Ж. мед.— 1961,— Вол. 31.— П.163—166.
  3. ↑ Cарней Ж.А. Фамилиал мултипле эндоcрине неопласиа: тҳе фирст 100 еарс. // Амер. Ж. Сург. Патҳол.— 2005,— Вол. 29, № 2, П.— 254—274.
  4. ↑ Донис-Келлер Ҳ., Доу С., Чи Д., Cарлсон К.М., Тошима К., Лаирморе Т.C., Ҳоwе Ж.Р., Молей Ж.Ф., Гоодфеллоw П., Wеллс С.А. Жр. (1993) Мутатионс ин тҳе РЕТ прото-онcогене аре ассоcиатед wитҳ МЕН 2А анд ФМТC. // Ҳум Мол Генет 2(7), П.— 851—856
  5. ↑ 5,0 5,1 5,2 Эндокринология (краткий справочник)./Под ред. И.И. Дедова.— М., Рус. врач, 1998. — 95 с. ИСБН 5-7724-0014-2
  6. ↑ 6,0 6,1 6,2 6,3 6,4 6,5 6,6 Эндокринология. Под ред. Н. Лавина. Пер. с англ.— М., Практика, 1999. — 1128 с. ИСБН 5-89816-018-3