Sirtlonlar

Параҳяэна бруннеа

Сиртлонлар (Ҳяэнидаэ) — йиртқичлар туркумига мансуб сут эмизувчилар оиласи. Ташқи кўриниши бо'рига ўхшайди. Гавдасининг уз. 55—165 см. Олдинги оёқлари орқадагисига нисбатан узунроқ. Оёқлари 4 бармоқли (ер бўриси олдинги оёқлари 5 бармоқли), бўйни йўғон, боши катта, тишлари йирик. Думи паҳмоқ, калта (узунлиги 20–22 cм). Кўпчилигининг бўйни устида ва қисман яғринида узун юнги (ёли) бўлади. Қўнғир ёки кулрангтусли юнги йўл-йўл ёки холдор. Анал тери безлари ўткир ҳидли секрет ажратиб чиқаради. 3 уруғи; йўл-йўл сиртлонлар, холдор сиртлонлар, ер бўрилари) ва 4 тури бор. Африка, Олд ва Ўрта Осиё, Жануби-Ғарбий Осиёда тарқалган. Ўзбекистон жанубида (Сурхондарё вилояти) йўл-йўл сиртлон ХХ аср ўрталаригача учраган.

Сиртлонлар ярим чўл ва чўлда яшайди, кечаси ов қилади. Якка ёки жуфт-жуфт бўлиб юради. Йилига 1 марта 2-4 тадан, баъзан 6 тадан болалайди. Ҳайвонлар мурдаси билан озиқланади; гуруҳ бўлиб бирмунча йирик туёқли ҳайвонлар (антилопалар), баъзан уй ҳайвонларига ҳам ҳужум қилади. 1 тури ва 1 кенжа тури Халқаро Қизил китобга киритилган.

Чизиқли сиртлонлар Плиоцен давридаги Африка Ҳ. намақуэнсис дан пайдо бўлган бо'лиши мумкин . Чизиқли гиэна қолдиқлари Африкада кенг тарқалган бо'либ, ёзувлар О'рта Плейстоцен ва ҳаттоки Виллафранчиан даврига бориб тақалади. О'рта ер денгизи минтақасида қазилма чизиқли гиэналар ё'қлиги сабабли , бу тур Эвроосиёга нисбатан кеч босқинчи бо'либ, Африкадан ташқарида фақат охирги музлик даврининг охирида Осиёдан дог'ли гиэналар қириб ташланганидан кейин тарқалган . Чизиқли гиэна бир мунча вақт Европада плейстоцен даврида пайдо бўлган, айниқса Франсия ва Германияда кенг тарқалган. . Бундан ташқари, Монтмаурин , Австриядаги Холлабрунн , Португалиядаги Фурнинҳа г'ори ва Гибралтардаги Гениста г'орларида содир бўлган . Европа шакли ташқи ко'риниши бо'йича замонавий популяцияларга о'хшаш эди, лекин каттароқ эди, ҳажми бо'йича жигарранг гиэна билан солиштириш мумкин эди .