Ziyosfera

Slasher film

Алфред Хичкокнинг Психо (1960) катта муваффақият қозонди ва слашер жанрига таъсир кўрсатди.

Слашер филм қўрқинчли кино жанрларидан бири бўлиб, одатда қотил ёки бир гуруҳ қотиллар томонидан пичоқ ёки ўткир асбоблардан фойдаланган ҳолда одамларни тақиб қилиш ва ўлдиришдир. Танқидчилар дастлабки таъсирлар сифатида Қараётган Том (1960) ва Психо (1960) каби психологик қўрқинчли филмларни ва италян гиалло филмларини келтирадилар.[1][2][3]. Жанр 1978 ва 1984 йиллар оралиғида ўзининг энг юқори чўққисига, слашер филмларининг „Олтин даври“ деб аталган даврда эришди[1]. Эътиборга лойиқ слашер филмларига қуйидагиларни келтириш мумкин Қора Рождество (1974), Техас занжирли арраа қирг'ини (1974), Ҳеллоуин (1978), 13-жума (1980), Элм ко'часидаги даҳшатли туш(1984), Болалар о'йини (1988), Қичқириқ (1996) ва О'тган ёзда нима қилганингни биламан (1984).Слашер канонини учта даврга бўлиш мумкин: классик (1974–1993), ўз-ўзидан мурожаат қилувчи (1994–2000) ва неослашер сикли (2000–2013)[4].

Таъриф

Слашер филмлари одатда маълум бир формулага амал қилади: ўтмишдаги нотўғри хатти-ҳаракат травмага сабаб бўлади ва қотилни қайта фаоллаштиришга ёки илҳомлантиришига олиб келади.[5][6]. Пасте журнали шуни таъкидлайдики, „слашер жанридаги ёвуз қаҳрамонлар инсондир ёки бир пайтлар инсон бўлишган … Слашер ёвуз қаҳрамонлари инсон қотилларидир, уларнинг ҳаракатлари об’эктив равишда ёвуздир. Бу жанр ўлжа қилишни мўлжалланган қўрқув бу қотиллар бизнинг орамиздадир.“ [7] Алиэн ёки Терминатор каби филмлар слашер филмлари ҳисобланмайди (гарчи кўп слашер антагонистлари ғайритабиий, ғайритабиий хусусиятларга эга ёки жисмоний ва метафизик жиҳатдан антропоморфик бўлса-да)[8].

Олтин давр

Одатда слашер филимларининг Олтин даври деб аталадиган давр 1978–1984 йиллар бўлиб, Жон Карпентернинг Ҳеллоуин байрами (1978) нинг катта муваффақияти билан бошланган, баъзи олимлар олти йил давомида чиқарилган 100 дан ортиқ шунга ўхшаш филмларни келтиришган [1] [9][10]. Аксарият филмлар салбий баҳоларга эга бўлишига қарамай, Олтин даврнинг кўплаб слашер филмлари жуда даромадли бўлиб, ўз издошларига эга бўлган[11]. Кўпгина филмлар Ҳеллоуин байрамида ўсмирларни таъқиб қилаётган қотил фигурасидан қайта фойдаланишган. Олтин даврнинг филмлари ўрта мактаблар, коллежлар, ёзги лагерлар ва касалхоналар каби Америка муассасаларида яширинган хавфлардан фойдаланган.

1980

Роналд Рейганнинг Қўшма Штатларнинг 40-президенти этиб сайланиши консерватизмнинг янги даврини бошлаб берди, бу эса кинода зўравонлик кучайиб бораётганидан хавотир уйғотди [10][10]. Слашер филими ўзининг тижорий қудратини энг юқори чўққисида ҳам сиёсий ҳам маданий инқироз марказига айланди. Шон С. Каннингемнинг 13-жума филми йилнинг энг муваффақиятли тижорий филми бўлиб, Шимолий Америкада 59,7 миллион доллардан ортиқ даромад келтирган ва 15 миллионга яқин чипта сотган[12]. Молиявий муваффақиятга қарамай, дистрибютор Парамоунт Пиcтурес шиддатли эксплуатация филмини чиқариш учун ўзини „пастга туширгани“ учун танқид қилинди, Жен Сискел ва Рожер Эберт филмдан нафратланиши билан машҳурликка эришди[13]. Сискел ўзининг Чиcаго Трибуне шарҳида филм қотилининг кимлигини ва унинг тақдирини унинг филм кассасига зарар етказиш мақсадида очиб берди ва томошабинлар шикоят қилишлари учун Парамоунт Пиcтурес директорининг манзилини тақдим этди. 13-жума филми билан бошланган танқидлар кейинги йилларда жанрнинг якуний пасайишига олиб келади[14].

1981

13-жуманиг муваффақиятдан сўнг Парамоунт Пиcтурес худди шундай муваффақиятга эришиш умидида Менинг қонли валентинимни олди. Филм Жон Ленноннинг ўлдирилиши ортидан қизғин текширув мавзусига айланди ва қаттиқ таҳрирланган ҳолда чиқарилди; менинг қонли валентиним Шимолий Америкада деярли 2 миллион чипта сотди, бу бир йил олдинги 13-жумага учун сотилган 15 миллион чиптадан анча кам эди[15]. Мавзу жиҳатдан Менинг қонли валентиним филмига ўхшаш овчи филми Том Савини томонидан сур’атга олинган бўлиб, томошабинларни даҳшатли эффектлар билан ўзига жалб қилишга умид қилиган, бироқ катта МПАА таҳрирлари унинг бутун мамлакат бўйлаб дистрибютор топа олмаслигига ҳисса қўшган[10]. Худди шундай сензурадан Ёнаётган филми ҳам азият чеккан. Ҳеллоуин ва 13-жума филмларидан олинган даромадлар турли студияларда муваффақиятларга эришиш учун қизиқиш уйғотди. Wарнер Брос.нинг “Бегона кўзлар” ва “Тунги мактаб”, Парамоунт Пиcтурес’нинг “Мухлис” филмлари экранларга чиқди. Икки филмнинг давоми аввалгиларига қараганда кўпроқ қонли саҳналарга эга бўлган, аммо касса даромадлари юқори эмас эди. 13-жуманинг 2-қисм 7,8 миллион ва Ҳеллоуин ИИ 9,2 миллион чипта сотди. Ҳар икки филмининг давоми жуда машҳур бўлган бўлса-да, филмларнинг бирничи қисми учун сотилган чипталарининг ярмидан камига сотилган (Ҳеллоуин ИИ ''Лондондаги Америкалик бўри” филмидан кейин йилнинг энг кўп даромад келтирган иккинчи қўрқинчли филми эди[15].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 „Тҳе 30 Мост Инфлуэнтиал Слашер Мовиэс оф Алл Тиме“. Вултуре.
  2. ↑ „Cелебратинг Тҳе Импаcт & Инфлуэнcе Оф Мичаэл Поwелл'с "Пеэпинг Том" – Топ 10 Филмс“. www.топ10филмс.cо.ук (2016-йил 18-декабр).
  3. ↑ Марк Д. Эcкел (2014). „Wҳен тҳе Лигҳц Го Доwн“. п. 167. WестБоw Пресс.
  4. ↑ Петридис, Сотирис. Анатомй оф тҳе Слашер Филм: А Тҳеоретиcал Аналйсис. Нортҳ Cаролина: МcФарланд, 2019. ИСБН 978-1476674315. 
  5. ↑ Cловер, Cарол Ж. (Фалл 1987). "Ҳер Бодй, Ҳимселф: Гендер ин тҳе Слашер Филм". Репресентатионс (20): 187–228. дои:10.2307/2928507. ҳттп://усерс.cлас.уфл.эду/бурт/параноид70сcинема/ҲерБодйҲимселф.пдф. 
  6. ↑ Грант, Cатҳерине „Филм Студиэс Фор Фреэ: 'Финал Гирл' Студиэс“. Филм Студиэс Фор Фреэ (2009-йил 20-май).
  7. ↑ „Wҳат Трулй Wас тҳе Фирст "Слашер Филм"? А Пасте Инвестигатион“ (эн). пастемагазине.cом (2020-йил 20-июл).
  8. ↑ он, Брент Дунҳам „Тҳе Бест Слашер Мовиэс (Тҳат Арен'т Слашер Мовиэс)“ (эн-УС). СтудиоБиндер (2019-йил 31-октябр).
  9. ↑ Вера Дика. Гамес оф Террор: Ҳаллоwеэн, Фридай тҳе 13тҳ анд тҳе Филмс оф тҳе Сталкер Cйcле. Фаирлеигҳ Диcкинсон Университй Пресс, 1990. ИСБН 978-0-8386-3364-9. 
  10. ↑ 10,0 10,1 10,2 10,3 Керсwелл 2012, с. [паге неэдед].
  11. ↑ „Тҳе Ҳисторй оф Ҳоррор'с Cулт Фоллоwинг“. Филм Счоол Режеcц (2017-йил 24-октябр). 2018-йил 17-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2018-йил 14-май.
  12. ↑ „Фридай тҳе 13тҳ (1980)“. Бох Оффиcе Можо.
  13. ↑ Эхтреме Виоленcе Диреcтед ат Wомен, 1980 – Сискел анд Эберт Мовиэ Ревиэwс[сайт ишламайди]
  14. ↑ Керсwелл 2012, сс. 89–90.
  15. ↑ 15,0 15,1 Ноwелл 2011, с. [паге неэдед]. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Slasher_film" dan olindi