Soatli masjidi
Соатли масжиди (озарбайжонча: Саатлı мəсcиди) — Озарбайжон, Шуша шаҳрида жойлашган масжид .Масжид 1883-йилда меъмор Карбалайи Сафихон Қорабоғий лойиҳаси асосида яратилган.Масжид Озарбайжон Республикаси миллий Маданият ва туризм вазирлиги томонидан тарихий-маданий ёдгорлик сифатидаги давлат рўйхатига олинган.[1][2][3]
Тарих
Соатли масжиди 1883-йилда Шушанинг шу номли маҳалласида қурилган. Соатли — Шушанинг ХИХ асрда ташкил этилган юқори маҳаллаларидан бири.[4] Машҳур озарбайжон меъмори Карбалайи Сафихон Қорабоғийнинг яна бир маҳсулоти бўлган масжид ва унинг миноралари Шушадаги аввалги масжидлари, Юхари Говҳар Оға масжиди, Ашағи Говҳар Оға масжиди ва Агдамдаги Агдам масжиди дизайни асосида қурилган. Соатли масжиди Карбалайи Сафихон Қорабоғининг сўнгги дурдоналаридан бири ҳисобланиб, икки минорали қилиб қурилган. Масжидда Қорабоғ меъморчилигига хос бўлган нақшинкор безакли уч навли намозхон ва ғиштли минораси бор.[4][5][6]
Архитектура хусусиятлари
Шушадаги текис юзли масжидлардан бири бўлган Соатли масжидининг асосий фасадида ассиметрик кириш эшиги бор.[7] Соатли масжидини Шушадаги бошқа маҳалла масжидларидан қурилган асосий жиҳати унинг минораси борлигидир. Шаҳардаги бошқа шу тарзда қурилган масжидларнинг томида муаззинлар учун мўлжалланган кичик айвон бўлса-да, Соатли масжиди учун ранг-баранг ғиштлардан бой нақшлар билан безалган минора қурилган.Қуйи ва Юқори Говҳар оға масжидларидан фарқли ўлароқ, Соатли масжидининг минораси масжид биноси билан боғланмаган, минорага масжид ичидан эмас, балки ҳовлидан кириш мумкин. Соатли масжидининг Дивонхона майдонидан таъсирчан кўринадиган ва ўзининг ифодали ва ўзига хос композицион силуэт яратувчи минораси ўзига хос композицион кўчанинг меъморий ансамблини тўлдирувчи рол ўйнайди . Минора тепаси чодирсимон гумбаз билан тугалланган .Масжиднинг ички дизайнида нақшинкор ва безакли безаклардан кенг фойдаланилган .
Манбалар
- ↑ „Планц Генетиc Ресоурcес ин Cентрал Асиа анд Cауcасус“. 2011-йил 16-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 20-июл.
- ↑ „Шуша Стате Ҳисториcал & Арчитеcтурал Ресерве“. 2010-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-август. (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-10-04 санасида архивланган)
- ↑ „Şуşа қалалар şəҳəри, музейлəр мəскəни иди“. Қаралди: 2010-йил 5-август.
- ↑ 4,0 4,1 „Карабакҳ Фоундатион“. 2010-йил 4-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 4-август.
- ↑ „Тҳе Wондерс оф Азербаижан“. 2010-йил 5-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 3-август.
- ↑ „Саатли Мосқуэ (Азербаижан)“. 2011-йил 26-июлда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 4-август.
- ↑ Саламзаде, А. В.. Проблемы сохранения и реконструкции исторических городов Азербайджана. Баку: Элм, 1979 — 138-бет.
Архитектурно-композиционная трактовка главных фасадов мечетей Шуши в основном включает два типа: объемно-пространственный и плоскостной. Объемно-пространственный тип представлен эйваном с широкими арками разнообразных очертаний, составляющим органическое целое с молитвенным залом. В пример можно привести мечети кварталов Мердинли, Гуюлуг, Ходжа Мирджанлы, Кечарли. Второй тип — плоское решение фасада с асимметричным входом. Например, мечети Чёл гала, Сеидли, Джульфалар, Саатлы, Мамаи.