Собир Камолович Камолов (1910-йил 19-апрел (2-май) Тошкент, Сирдарё вилояти, Россия империяси — 1990-йил 6-июн, Тошкент, Ўзбекистон ССР, СССР) — совет ва ўзбек давлат ва партия етакчиси, Ўзбекистон Компартияси (1957—1959-йиллар) МК биринчи котиби[2].

Собир Камолов
Файл:Собир Камолов.жпг
 Ўзбекистон ССР КП МҚ Биринчи Котиби
Мансаб даври
1957-йил 28-декабр – 1959-йил 15-мартгача
Ўтмишдоши Нуриддин Муҳиддинов
Вориси Шароф Рашидов
 Ўзбекистон ССР Министрлар Совети Раиси
 
Мансаб даври
1955-йил 22-декабр – 1957-йил 30-декабргача
Ўтмишдоши Нуриддин Муҳиддинов
Вориси Мансур Мирзааҳмедов
 Ўзбекистон ССР КП Қорақалпоғистон вилоят қўмитаси (обком) Биринчи котиби
Мансаб даври
1959-йил март – 1962-йил апрелгача
Ўтмишдоши Қурбонбой Халикеев
Вориси Пиржан Сеитов
 Фарғона вилоят Ижроия қўмитаси раиси
Мансаб даври
1949-йил сентябр – 1950-йил апрелгача
Ўтмишдоши А. Колдаев
Вориси Носир Маҳмудов
 Ўзбекистон ССР КП Фарғона вилоят қўмитаси Биринчи котиби
Мансаб даври
1941-йил апрел – 1946-йил октабргача
Ўтмишдоши Фахриддин Шамсуддинов
Вориси Пўлат Қаюмов
Шахсий маълумотлари
Таваллуди 1910-йил 19-апрел (2-май)
Тошкент[1], Сирдарё вилояти, Россия империяси
Вафоти 1990-йил 6-июн (90 ёш)
Тошкент, Ўзбекистон ССР, СССР
Фуқаролиги SSSR bayrogʻi СССР
Сиёсий партияси КПСС (1931-йилдан)
Маълумоти ВКП(б) МҚ қошидаги Олий партия мактаби (1949)
Мукофотлари

Таълим

1936-йилда Тошкент марксизм-ленинизм институтини, 1949-йилда Болшевикларнинг Бутуниттифоқ Коммунистик партияси МК қошидаги Олий партия мактабини тугатган.

Таржимаи ҳол

Тошкент шаҳрида ишчи оиласида туғилган. Миллати қорақалпоқ. 1925-йилдан 1929-йилгача Тошкентда қурилиш ишчиси (бўёқчи, сувоқчи) ва кундалик иш билан шуғулланган. 1926-йилда комсомол сафига ўтди.

  • 1929—1930-йилларда — Ўзбекистон КП (б) Октабр округ қўмитаси (Тошкент) партия кабинети тарғиботчиси.
  • 1930—1936-йилларда комсомол ишида: 1930-йилда Ўзбекистон комсомолининг Новобухара туман комитети котиби, 1931-1933-йилларда Ўрта Осиё комсомол қўмитасининг оммавий-хўжалик бўлими бошлиғи ўринбосари, 1933-йилдан 1936-йилгача Қорақалпоғистон комсомол комитетининг 1-котиби.

1937-йилдан — партия ва совет ишларига раҳбарлик қилган.

  • 1936-йилда Тошкент марксизм-ленинизм институтини тамомлагач, Фарғона вилояти КП (б) Тошлоқ туман қўмитасининг 1-котиби этиб сайланди.
  • 1937—1938-йилларда Фарғона вилояти КП (б) Марғилон райкомининг 1-котиби.
  • 1938-йилда Ўзбекистон КП (б) Фарғона вилоят қўмитаси қишлоқ хўжалиги бўлими мудири.
  • 1938—1939-йилларда Ўзбекистон КП (б) Фарғона вилоят қўмитасининг 2-котиби.
  • 1939—1940-йилларда Ўзбекистон ССР Қишлоқ хўжалиги халқ комиссари.
  • 1940—1941-йилларда Ўзбекистон ССР Халқ Комиссарлари Совети раисининг ўринбосари.
  • 1941-йил апрелдан 1946-йил октабргача Ўзбекистон КП (б) Қорақалпоғистон вилоят қўмитасининг 1-котиби.
  • 1946—1949-йилларда Болшевиклар Бутуниттифоқ Коммунистик партияси Марказий Қўмитаси ҳузуридаги Олий таълим мактаби талабаси.
  • 1949-йил сентябр—1950-йил апрел Ўзбекистон КП (б) Фарғона вилоят қўмитасининг 1-котиби.
  • 1950—1955-йилларда Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитети котиби.
  • 1955-йил 22-декабрдан 1957-йил 30-декабргача Ўзбекистон ССР Вазирлар Совети Раиси.
  • 1957-йил 28-декабрда бўлиб ўтган навбатдан ташқари ВИ пленумда Мухитдинов Муҳиддинов ўрнига Ўзбекистон Компартиясининг биринчи котиби этиб сайланди. Нуриддин Муҳиддинов КПСС Марказий Комитети котиби этиб сайланганлиги муносабати билан лавозимидан озод қилинган[3].

Тадқиқотчиларнинг фикрига кўра, Собир Камолов республикада кадрларни кенг миқёсда маҳаллийлаштиришни бошлаган. Маҳаллий аҳоли буни миллий „уйғонишдан олдинги“ даврининг бошланиши сифатида қабул қилган. Унинг ўзига хос белгиси мусулмон маросимларини (суннат қилиш, никоҳ ва ота-боболарининг урф-одатлари бўйича ўликларни дафн этиш) бажаришга уринишлар эди. Унинг даврида Ўзбекистон Компартияси Марказий Комитети маданият бўлими мудири ўзбек ёзувининг кирилл негизини араб алифбосига алмаштириш масаласини юқори партия инстансияларига киритган. Бундай „маҳаллийчилик“ ҳеч қандай қўллаб-қувватланмади ва Москва вакили бўлган М. А. Суслова томонидан қораланди[4].

1959-йил 15-март куни Собир Камолов „сиёсий жиҳатдан ишончсиз унсурлар сабабли ходимларни тўсиб қўйгани“ ва „миллатчилик кўринишларига муроса ва ҳомийлик кўрсатгани муносабати“ билан эгаллаб турган лавозимидан четлаштирилган[4].

  • 1959-йил мартидан 1962-йил апрелгача Фарғона вилоят ижроия қўмитаси раиси.
  • 1962—1965-йилларда Ўзбекистон ССР нон маҳсулотлари бош бошқармаси бошлиғининг ўринбосари.
  • 1965—1970-йилларда Ўзбекистон ССР нон маҳсулотлари вазирининг 1-ўринбосари.
  • 1970—1980-йилларда Ўзбекистон ССР таъминот вазири ўринбосари.

1980-йил май ойидан бошлаб у федерал аҳамиятга эга шахсий нафақахўр. Тошкентда дафн этилган.

1946—1962-йилларда СССР Олий Кенгашининг 2-5-чақириқ депутати. 1956—1961-йилларда КПСС Марказий Комитети аъзоси.

Партия сиёсий идоралари
Ўтмишдоши:
Нуриддин Муҳиддинов
Ўзбекистон Коммунисток партияси биринчи секретари
1957–1959
Вориси:
Шароф Рашидов


Манбалар

  1. ↑ „архив нусхаси“. 2013-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2017-йил 13-сентябр.
  2. ↑ Государственная власть СССР. Высшие органы власти и управления и их руководители. 1923—1991 гг., 2017-04-28да асл нусхадан архивланди, қаралди: 2017-09-13 {{cитатион}}: но-бреак спаcе чараcтер ин |титле= ат поситион 92 (ёрдам)
  3. ↑ „Каримовы, Рахмоновы, Ниязовы… М.Оленев: Роды и кланы Средней Азии — Ариана, Таджикистан“. 2013-йил 12-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 20-май.
  4. ↑ 4,0 4,1 „Политика по укреплению новой исторической общности в годы «оттепели»“. 2013-йил 8-октябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2010-йил 20-май.

Адабиётлар