Ziyosfera

Sokal

Сокал (украинча: Сокаль) – Украина ғарбидаги Лвов вилоятининг Червоноҳрад туманидаги Буг дарёси бўйида жойлашган шаҳар. Унда Украинанинг ҳромадаларидан бири бўлган Сокал урбан ҳромада маъмурияти жойлашган.[1] Аҳолиси тахминан 20,000

Император Френсис Иосиф И тасвирланган Австрия маркаси 1911 йилда Сокал, Галисия ва Лодомерия қироллигида бекор қилинган.

Сокал ҳақида биринчи ёзма эслатма 1377-йилга тўғри келади. 1424-йилда у Масовия герцоги Сиэмовит ИВдан Магдебург ҳуқуқини олди ва 1462-йилда шаҳар Полша тожининг Кичик Полша вилояти Белз воэводелиги 1519-йил 2-августда Ҳетман Константий Острогский бошчилигидаги Полша-Литва армияси Қрим татарлари томонидан мағлубиятга учрагач, шаҳар босқинчилар томонидан вайрон қилинган. Кейинчалик Миколай Сеп-Сзарзински шеърларидан бирини шу жангга бағишлаган.

Шаҳар, Полшанинг биринчи бўлинишигача, Галисиянинг бир қисми сифатида Ҳабсбург империяси томонидан қўшилган пайтда Полшанинг бир қисми бўлиб қолди. У 1900-йилда Австриянинг Галисия провинсиясидаги (Тож эрлари) 78 Безиркшауптманнсчафтендан бири бўлган Сокал туманининг пойтахти эди[2] Биринчи жаҳон урушидан сўнг, бу вилоятга эгалик қилиш Полша ва Совет Россияси ўртасида, 1921-йилги Рига тинчлигигача, Шарқий Галисияни Полшага тегишли деб ҳисоблаган. Иккинчи Полша Республикасида Сокал Лвов Воэводелигидаги округнинг маркази эди.

Сокал 1939-йил сентябр ойида Германия Полшага бостириб киргунга қадар Полша ҳудудида эди. 1939-йил сентабрдан 1941-йил июнгача (қаранг: Барбаросса операцияси) у Советлар назоратидаги ҳудуднинг бир қисми эди. Ҳолокостдан олдин Сокалда 5200 яҳудий аҳоли бор эди; бундан ташқари, Сокалга Полшанинг бошқа қисмларидан минглаб қочқинлар келди. 1942-йил 17-сентябрда Сокалдан 2000 яҳудий Белжек қирғин лагерига сургун қилинди. Сокал геттосида қаттиқ сув танқислиги бор эди. 1942-йил 24-октябрда шаҳардан яна 2500 яҳудий Белжек газ камераларига депортация қилинди. 1943-йил 27-майда гетто тугатилди ва шаҳар " жуденреин " деб эълон қилинди. Урушдан фақат 30 нафар яҳудий омон қолган, шу жумладан Полшалик католик бувиси Франcиска, унинг қизи ва ўғлидан иборат Ҳаламажовалар оиласи томонидан қутқарилган 3 оиланинг 15 аъзоси (Қаранг: „Бизнинг аёлимиз кўчаси, № 4“).[3] Совет армияси 1944-йил июлда шаҳарни қайтариб олди[4], гарчи шаҳарнинг ғарбий қисми (собиқ Жвирка қишлоғи) 1944-1951 йилларда Полша таркибида қолган (қаранг: 1951 йилдаги Полша-Совет ҳудудий алмашинуви).

ХВИИ асрнинг бошларида Сокалда Бернард роҳибларининг катта барокко монастири, Биби Марямнинг Рим-католик черкови билан бирга қурилган. Мажмуа Жвирка туманида жойлашган бўлиб, Иккинчи Жаҳон урушигача у католик зиёратчиларни ўзига тортган Сокал аёлининг расми жойлашган эди. Шаҳарда биринчи полшалик гуманистлардан бири Ян Остророг дафн этилган. Иккинчи жаҳон урушидан кейин расм Хрубиэсзовдаги черковга кўчирилди, монастир эса қамоқхонага айлантирилди. 2012-йил 27-мартда тарихий мажмуа ёнғин натижасида деярли бутунлай вайрон бўлган.

2020-йилнинг 18-июлига қадар Сокал Соқол туманининг маъмурий маркази бўлган. 2020-йил июл ойида Украинанинг маъмурий ислоҳоти доирасида бу туман тугатилди, бу эса Лвов вилоятининг 7 та раумга қисқарди. Сокал тумани ҳудуди Червоноҳрад туманига бирлаштирилди[5][6].

Манбалар

  1. ↑ „Сокальская городская громада“ (ру). Портал об'єднаних громад України.
  2. ↑ Диэ посталисчен Абстемпелунген ауф ден öстерреичисчен Постwертзеичен-Аусгабен 1867, 1883 унд 1890, Wилҳелм КЛЕИН, 1967
  3. ↑ Ҳаламажоwа ФАМИЛЙ
  4. ↑ Сеарч оф а Шаред Паст ин Эаст Галиcиа, Wитҳ Cамера ин Ҳанд
  5. ↑ „Про утворення та ліквідацію районів. Постанова Верховної Ради України № 807-ІХ.“ (ук). Голос України (2020-йил 18-июл). Қаралди: 2020-йил 3-октябр.
  6. ↑ „Нові райони: карти + склад“ (Украиниан). Міністерство розвитку громад та територій України.

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sokal" dan olindi