Solih Umarov
Солиҳ Ҳусанович Умаров (1921-йил 2-май, Тошкент – 1995-йил 23-декабр, Тошкент, Ўзбекистон) – Иккинчи жаҳон уруши қатнашчиси[1].
| Солиҳ Ҳусанович Умаров | |
|---|---|
| Таваллуди |
2-май 1921-йил Тошкент |
| Вафоти |
23-декабр 1995-йил (74 ёшда) Тошкент, Ўзбекистон |
| Фуқаролиги | СССР |
| Унвони | Капитан |
| Жанг/уруш | Иккинчи жаҳон уруши |
Германияда Вилгелмштадт аҳоли пунктидаги (1945-йил 2—3.5) кўрсатган жасорати учун Қаҳрамон унвони берилган (1945-йил 31.5). Капитан Умаров Минск шаҳрининг фахрий фуқароси. Урушдан сўнг саноат ва хўжаликнинг турли соҳаларида ишлаган. Тошкент шаҳридаги кўчалардан бири унинг номи билан аталади[2].
Ҳаёти
Солиҳ Ҳусанович Умаров 1921-йил 2-майда Тошкент шаҳри, Чиғатой маҳалласида ишчи оиласида туғилган. Онаси 1927-йилда, отаси 1932-йилда вафот этган ва 11 ёшидан бошлаб болалар уйида тарбияланган. 7-синфни тугатиб, Тошкент педагогика билим юртига ўқишга киради ва Тошкент педагогика билим юртини (1938) тамомлаб, Паркент туманидаги Будённий номидаги ўрта мактабга ўқитувчиликка юборилади[3].
1940-йил 10-январда Совет Армияси сафига чақирилди. 1941-йилнинг августигача у оддий аскар сифатида хизмат қилди. Кичик лейтенантлар учун қисқа муддатли ўқув курсини тугатгандан сўнг, у 87-пиёда бригадаси таркибида ўт очиш взводининг командири этиб тайинланди. 1942-йил феврал ойининг охирида у Бологое стансияси ҳудудида жангга кирди. Ушбу жангда иккита полк ва битта душман танки йўқ қилинди. Ушбу жанговар топшириқни бажаргани учун Умаровга лейтенант унвони берилди. 1943-йил апрел ойида 87-пиёда бригадаси асосида 76-пиёдалар дивизияси тузилди, унда Умаров 1-Белоруссия фронти 47-армиясининг 80-артиллерия полкининг 1-взводига қўмондонлик қилди.
Елня шаҳрини озод қилиш бўйича ҳарбий операцияда у „Жасорат учун“ медали билан тақдирланган. 1943-йилда Умаровга катта лейтенант унвони берилди ва у 80-артиллерия полкининг 1-баталёнига командир этиб тайинланди. У Смоленск, Орша, Могилев шаҳарларини озод қилиш учун жангларда қатнашган, бунинг учун икки марта 2-даражали Ватан уруши ордени билан, шунингдек, капитан унвони билан тақдирланган. 1943-йилдан КПСС аъзоси. 1944-йилда Ковел шаҳрини озод қилиш учун бўлган жангларда у Ленин ордени билан тақдирланган.
1-Белоруссия фронти 47-армиясининг 76-ўқчи дивизиясининг 80-артиллерия полкининг 1-баталёни командири капитан Умаров Берлин операциясида алоҳида ажралиб турди. 1945-йил 2-майда Умаров баталёни Вилгелмштадт-Деберинз лагер магистралини эгаллаб олиш ва душманнинг бу йўл бўйлаб ўтиб кетишига йўл қўймаслик вазифасини олди. Баталённи катта йўлга ўтказиб, уни тўсиб қўйди. Душман колоннаси, тахминан 4000 киши эди. Кун давомида 11 та ҳужум уюштирди, аммо уларнинг барчаси артиллериячилар томонидан муваффақиятли қайтарилди. Кун давомида 200 га яқин аскар ва офицер, битта танк, 4 та бронетранспортёр, 6 та ўқ-дорилар билан жиҳозланган машина йўқ қилинди. Жангчилар душманнинг 175 аскар ва зобитини асирга олдилар.
СССР Олий Кенгаши Президиумининг 1945-йил 31-майдаги фармони билан капитан Умаров Солиҳ Ҳусанович Германияда Вилгелмштадт аҳоли пунктидаги (1945-йил 2—3.5) кўрсатган жасорати учун Совет Иттифоқи Қаҳрамони унвони берилган (1945-йил 31.5). Капитан Умаров Минск шаҳрининг фахрий фуқароси. Урушдан сўнг саноат ва хўжаликнинг турли соҳаларида ишлаган. Тошкент шаҳридаги кўчалардан бири унинг номи билан аталади[4].
У иккита Ленин ордени, 1-даражали Ватан уруши ордени, иккита Ватан уруши, 2-даражали Ватан уруши ордени ва медаллар билан тақдирланган.
Адабиётлар
- Герои Совецкого Союза: Краткий биографический словар / Пред. ред. коллегии И. Н. Шкадов. – М.: Воэниздат, 1988. – Т. 2 /Любов – Ящук/. – 863 с. – 100 000 экз. – ИСБН 5-203-00536-2.
- Б. Пулатов. Юрта азиз // Тошкент оқшоми. – 1981. – 8 май. – С. 3.
Манбалар
- ↑ „УМАРОВ Салих Хусанович :: Память народа“. www.памят-народа.ру. Қаралди: 26-ноябр 2023-йил.
- ↑ "Умаров Солиҳ Ҳусанович" ЎзМЕ. У-ҳарфи[сайт ишламайди] Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
- ↑ „Последний бой капитана Умарова“. www.нуз.уз. 2023-йил 26-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 26-ноябр 2023-йил.
- ↑ "Умаров Солиҳ Ҳусанович" ЎзМЕ. У-ҳарфи[сайт ишламайди] Биринчи жилд. Тошкент, 2000-йил
| Ушбу мақолада Ўзбекистон миллий энсиклопедияси (2000-2005) маълумотларидан фойдаланилган. |